નીતિ આયોગના સભ્ય શ્રી રાજીવ ગૌબાએ ગ્લોબલ ફિનટેક ફેસ્ટ 2026 ખાતે "ફ્રોમ રેગ્યુલેશન ટુ ટ્રાન્સફોર્મેશન: બિલ્ડિંગ ઈન્ડિયાઝ નેક્સ્ટ-જનરેશન રિફોર્મ આર્કિટેક્ચર" પર ફાયરસાઇડ ચેટમાં ભાગ લીધો હતો, જે સંવાદ ભારતના નિયામકીય પ્રવાસ, ફિનટેકમાં નવીનતા અને દેખરેખ વચ્ચે સંતુલનની જરૂરિયાત અને વિકસિત ભારત વિઝન પ્રાપ્ત કરવા માટે વૃદ્ધિને જાળવી રાખવા માટે જરૂરી સંસ્થાકીય ફેરફારોને આવરી લે છે.

છેલ્લા દાયકાના સુધારાઓ પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી ગૌબાએ નોંધ્યું હતું કે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ, ઇન્સોલ્વન્સી એન્ડ બેન્કરપ્સી કોડ અને ઉદાર વિદેશી રોકાણ શાસન જેવા પગલાંઓએ અર્થતંત્રને નવો આકાર આપ્યો છે અને એક સમયે સંરક્ષણ, સ્પેસ અને હવે પરમાણુ ઊર્જા સહિત ખાનગી સાહસો માટે અપ્રાપ્ય માનવામાં આવતા ક્ષેત્રો ખુલ્લા મૂક્યા છે.

તેમણે કહ્યું કે નેક્સ્ટ-જનરેશન રિફોર્મ આર્કિટેક્ચરને "વિનિયમનમુક્તિ" દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવું જોઈએ, જેમાં "નટ્સ-એન્ડ-બોલ્ટ્સ" સુધારા પર, જુદા જુદા અવતારોમાં પ્રવર્તતા લાયસન્સ - મંજૂરી - પરવાનગી અને વારંવારના નવીકરણના શાસનને દૂર કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે. તેમણે કાયદાઓ, નિયમો અને વહીવટી પ્રક્રિયાઓની વ્યવસ્થિત સમીક્ષા કરવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે આ કામગીરી એક ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિ દ્વારા કરવામાં આવી રહી છે, જે પ્રધાનમંત્રી દ્વારા પ્રસ્તાવિત “વિશ્વાસ આધારિત શાસન” ની વિચારધારાથી માર્ગદર્શન મેળવી રહી છે.

ઘણા મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓ, તેમણે નોંધ્યું હતું કે, રાજ્યો અને મ્યુનિસિપલ સરકારોના ક્ષેત્રમાં આવે છે અને ડીરેગ્યુલેશન ટાસ્ક ફોર્સ દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા કામ તરફ ઈશારો કર્યો હતો, જે ટ્રસ્ટ-બેઝ્ડ ગવર્નન્સના સિદ્ધાંતોને રાજ્ય અને શહેર સ્તર સુધી લઈ જાય છે. સ્પેશિયલ આસિસ્ટન્સ ટુ સ્ટેટ્સ ફોર કેપિટલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ અને અર્બન ચેલેન્જ ફંડ માટેની યોજનાનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કેન્દ્ર સરકારના અભિગમને "સ્પર્ધાત્મક ધાર સાથે સહકારી સંઘવાદ" તરીકે ચિહ્નિત કર્યો, જ્યાં યોજનાના પ્રોત્સાહનો સુધારાના માઇલસ્ટોન્સ સાથે જોડાયેલા છે અને પ્રોજેક્ટ્સની પસંદગી ચેલેન્જ મોડ દ્વારા કરવામાં આવે છે.

ફિનટેક પર, શ્રી ગૌબાએ આ ક્ષેત્રમાં ભારતની અસાધારણ વૃદ્ધિ અને તેણે નાણાકીય સમાવેશ અને પહોંચમાં કેવી રીતે યોગદાન આપ્યું છે તે હાઇલાઇટ કર્યું. તેમણે ભારતના ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર - આધાર અને UPIથી લઈને ડિજીલોકર અને એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર ફ્રેમવર્ક સુધી - એક એવા મોડેલ તરીકે ટાંક્યું જેનું વિશ્વ અનુકરણ કરી શકે છે, જ્યાં સરકારો ખુલ્લા, સુરક્ષિત અને આંતર-સંચાલનક્ષમ ટ્રેક નાખે છે જેના પર ખાનગી સાહસ નિર્માણ કરે છે અને નવીનતા લાવે છે. તેમણે કહ્યું કે ટેકનોલોજી-સંચાલિત ક્ષેત્રોમાં નિયમન જાહેર હિતનું રક્ષણ કરવા અને નવીનતાને ખીલવા દેવા વચ્ચે ગતિશીલ સંતુલન જાળવતું હોવું જોઈએ. તેમણે ઉમેર્યું કે, નિયામકીય ફ્રેમવર્ક,  સિદ્ધાંતો-આધારિત, ટેકનોલોજી-તટસ્થ અને જોખમ માટે પ્રમાણસર હોવું જોઈએ, જ્યારે સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપવું, મૂળભૂત માળખાકીય સુવિધાઓ સુધી ભેદભાવ રહિત પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવી અને માહિતીની સમપ્રમાણતામાં સુધારો કરવો જોઈએ. તેમણે નાણાકીય નિયમનકારો વચ્ચે વધુ સમન્વય, સરળ અને વધુ અગમચેતીપૂર્ણ અનુપાલન પ્રક્રિયાઓ અને ઘર્ષણ તથા આંતર-સંચાલનક્ષમતા અંતરને ઘટાડવા માટેના સતત પ્રયાસોની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો.

શ્રી ગૌબાએ ન્યાયી વર્તણૂક, તાર્કિક નીતિ, મજબૂત ડેટા ગવર્નન્સ, સાયબર સુરક્ષા અને નવીનતા માટે પૂરતી જગ્યાના પાસાઓમાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ સુધારીને, લાંબા ગાળાની સ્થાનિક અને વિદેશી મૂડીને આકર્ષવા માટે સરકાર દ્વારા લેવાયેલા પગલાં નોંધ્યા હતા.
પોતાના સંબોધનના અંતમાં શ્રી ગૌબાએ જણાવ્યું કે સુધારા શાસનની સંસ્કૃતિનો અભિન્ન હિસ્સો હોવા જોઈએ, જેને લાંબા ગાળાની અને વ્યૂહાત્મક વિચારસરણીનું સમર્થન મળવું જરૂરી છે. તેમણે જણાવ્યું કે પ્રધાનમંત્રીના 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના આહ્વાનને રાષ્ટ્રીય પ્રયાસ તરીકે આગળ વધારવું જોઈએ, જેમાં સરકાર, ઉદ્યોગ અને નાગરિકો દરેક ભારતની સુધારા અને વિકાસની ગતિને જાળવી રાખવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad