પારદર્શિતા, કાર્યક્ષમતા, ટેકનોલોજીનો સ્વીકાર, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકાસ, કામગીરીમાં સરળતા અને ઊર્જા સુરક્ષા સુધારવાના ઉદ્દેશ્યથી ભારત સરકારના સુવિચારીત નીતિગત અને માળખાકીય સુધારાઓની શ્રેણી દ્વારા સંચાલિત, 2014 થી ભારતીય કોલસા ક્ષેત્રે એક નોંધપાત્ર પરિવર્તન જોયું છે. આ સુધારાઓએ ઝડપી નિર્ણય લેવા, ખાણકામ કામગીરીના આધુનિકીકરણ, સુધારેલ લોજિસ્ટિક્સ અને ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કર્યું છે. તેમની અસરો કોલસા ક્ષેત્રે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા કરતાં ઘણી વહેલી ઘરઆંગણે 1 બિલિયન ટન (BT) કોલસા ઉત્પાદનનું સીમાચિહ્ન સ્તર હાંસલ કરવામાં પ્રતિબિંબિત થાય છે, જેણે ભારતની ઊર્જા સુરક્ષાને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત કરી છે અને આયાતી કોલસા પરની નિર્ભરતા ઘટાડી છે.

મહાનદી કોલફીલ્ડ્સ લિમિટેડ (MCL) આ પરિવર્તનની સૌથી આકર્ષક સફળતાની વાર્તાઓમાંથી એકનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. 1992-93માં 23 MT ઉત્પાદનથી, MCL ભારતની સૌથી મોટી કોલસો ઉત્પાદક કંપની તરીકે ઉભરી આવી છે અને તેણે સતત ત્રણ વર્ષ સુધી ઉત્પાદન અને ડિસ્પેચ બંનેમાં 200 MT થી વધુનું સ્તર જાળવી રાખ્યું છે. FY 1992-93 થી FY 2020-21 દરમિયાન 6.7% ની સરખામણીએ FY 2021-22 થી FY 2025-26 દરમિયાન તેનો ઉત્પાદન વૃદ્ધિ દર ઝડપી બનીને આશરે 9% CAGR થયો હતો. આ સિદ્ધિ પ્રગતિશીલ નીતિગત સુધારાઓ, આધુનિક ખાણ આયોજન, ટેકનોલોજી, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતા અને MCL ના કાર્યબળની પ્રતિબદ્ધતાની સંયુક્ત અસર દર્શાવે છે.

જોકે, MCL ની સફળતા માત્ર ઉત્પાદન અને ડિસ્પેચથી પણ ઘણી આગળ વધે છે. કંપનીએ અત્યાર સુધીની સર્વોચ્ચ નફાકારકતા હાંસલ કરી છે અને સરકારી તિજોરીમાં મોટું યોગદાન આપતી વખતે, કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડના નફામાં મુખ્ય યોગદાન આપનારાઓમાંથી એક રહી છે. તેની કામગીરી પણ વ્યાપક પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ આજીવિકાની તકો ઊભી કરે છે, જેમાં 22,000 થી વધુ નિયમિત કર્મચારીઓ, 27,000 થી વધુ કોન્ટ્રાક્ટ વર્કરો અને પરિવહન અને સંબંધિત પ્રવૃત્તિઓની મોટી ઇકોસિસ્ટમ સમાવિષ્ટ છે.

આ પરિવર્તનનું એક વિશેષ મહત્વનું પાસું તેની માનવ અને સામાજિક અસર છે. MCL સાથે સંકળાયેલા કોન્ટ્રાક્ટ વર્કરોને હાઇ પાવર કમિટીની ભલામણો સાથે સંરેખિત વેતનનો લાભ મળે છે, જે વૈધાનિક લઘુત્તમ વેતન કરતાં વધારે છે, સાથે CMPF, તબીબી સુવિધાઓ અને શૈક્ષણિક સહાય સહિત સામાજિક-સુરક્ષા અને કલ્યાણકારી પગલાં પણ મળે છે. CLAMP પોર્ટલે કોન્ટ્રાક્ટ આધારિત માનવબળ ડેટાના ડિજિટલ મેનેજમેન્ટને સક્ષમ બનાવ્યું છે, જેનાથી વધુ પારદર્શિતા અને જવાબદારી આવી છે. સ્થાનિક સમુદાયોને રોજગારીની તકો, કોલસા લોડિંગ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનમાં સહકારી મંડળીઓની ભાગીદારી અને પ્રોજેક્ટ પ્રભાવિત વ્યક્તિઓને લંબાવવામાં આવેલી સહાય દ્વારા લાભ થયો છે.

સમુદાય વિકાસ અને CSR પ્રત્યે MCL ની પ્રતિબદ્ધતા સમાન રીતે નોંધપાત્ર છે. તે ઓડિશામાં સૌથી વધુ CSR યોગદાન આપનારાઓમાંની એક તેમજ CIL ની પેટાકંપનીઓમાંની એક છે. તેના હસ્તક્ષેપમાં આરોગ્યસંભાળ, શિક્ષણ, પીવાનું પાણી, પોષણ, રમતગમત, કૌશલ્ય વિકાસ અને ગ્રામીણ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો સમાવેશ થાય છે. તાલચેર ખાતે મેડિકલ કોલેજ અને હોસ્પિટલનું નિર્માણ, જેમાં આશરે ₹500 કરોડનું રોકાણ સામેલ છે, તેની સાથે આશરે ₹60–80 કરોડની સતત વાર્ષિક નાણાકીય સહાય, જાહેર આરોગ્યસંભાળમાં મોટા રોકાણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે; આ સંસ્થાને PG કોર્સો માટે પણ મંજૂરી મળી છે. એ જ રીતે, MCL દ્વારા ભંડારીત CSR સહાયથી ઝારસુગુડા ખાતે પ્રથમ સરકારી કાર્ડિયાક-કેર હોસ્પિટલની સ્થાપના શક્ય બની. તેના કમાન્ડ એરિયા અને આકાંક્ષી જિલ્લાઓના ચાર જિલ્લાઓમાં પાઇપવાળા પીવાના પાણીના પ્રોજેક્ટ્સ, AIIMS ભુવનેશ્વર અને બુર્લા મેડિકલ કોલેજ, શાળાઓ, વર્ગખંડો, સ્માર્ટ ક્લાસ, ગર્લ્સ હોસ્ટેલ, સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સ અને અન્ય સમુદાય સંપત્તિઓને સહાય દર્શાવે છે કે કોલસા ખાણકામના લાભો ખાણની સરહદથી પણ આગળ વિસ્તરે છે.

ટેકનોલોજી, પર્યાવરણ અને લોજિસ્ટિક્સમાં પણ આ પરિવર્તન એટલું જ દ્રશ્યમાન છે. MCL નું 99% થી વધુ કોલસા ઉત્પાદન હવે સરફેસ માઇનર ટેકનોલોજી દ્વારા થાય છે, જે ડ્રિલિંગ, બ્લાસ્ટિંગ, ક્રશિંગ, ધૂળ અને અન્ય પર્યાવરણીય વિક્ષેપોને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. MCL 19 ફર્સ્ટ માઇલ કનેક્ટિવિટી પ્રોજેક્ટ્સમાં આશરે ₹10,000 કરોડ, રેલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં આશરે ₹6,500 કરોડ અને કોંક્રીટ આંતરિક પરિવહન રસ્તાઓ અને કોલસા કોરિડોરમાં આશરે ₹2,150 કરોડનું વધુ રોકાણ કરી રહ્યું છે. આ પહેલોનો ઉદ્દેશ્ય ઇવેક્યુએશન કાર્યક્ષમતા વધારવાનો, માર્ગ પરિવહન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને પર્યાવરણીય છાપને ન્યૂનતમ કરવાનો છે. કંપનીએ રેલ અને FMC ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં અગાઉથી જ મોટું રોકાણ કર્યું છે, જેમાં ડિસ્પેચનો લગભગ 70% ભાગ રેલ મોડ દ્વારા કરવામાં આવે છે. તેની નવીન રેલ-સી-રેલ (RSR) મલ્ટિમોડલ લોજિસ્ટિક્સ સિસ્ટમ સપ્લાય-ચેઇન કાર્યક્ષમતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે અને દરિયાકાંઠાના પ્રદેશોના ગ્રાહકોને વિશ્વસનીય કોલસા પુરવઠો સક્ષમ કરે છે.

MCL નું યોગદાન હિરાકુડ, માઇન મ્યુઝિયમ, વોટરફ્રન્ટ ડેવલપમેન્ટ, રોપવે અને IB વેલીની ઓરિએન્ટ માઇન ખાતે માઇન ટુરિઝમ સહિતની પહેલો દ્વારા પ્રવાસન અને વારસાના વિકાસ દ્વારા વ્યાપક પ્રાદેશિક અર્થતંત્ર સુધી પણ પહોંચે છે. ભુવનેશ્વર હાફ મેરેથોન, જેણે આશરે 6,000 પ્રતિભાગીઓને આકર્ષ્યા હતા, અને હિરાકુડ-સંબલપુર હાફ મેરેથોન, જેમાં 10,000 થી વધુ પ્રતિભાગીઓએ ભાગ લીધો હતો તેવી પહેલો દ્વારા સમુદાયિક ભાગીદારીને પણ મજબૂત કરવામાં આવી છે.

આજે, MCL 16 રાજ્યોમાં પાવર યુટિલિટીઝ, કેપ્ટિવ અને સ્વતંત્ર પાવર પ્લાન્ટ્સ, સિમેન્ટ, સ્પોન્જ આયર્ન અને અન્ય ઉદ્યોગોને કોલસો પૂરો પાડે છે. તેથી તેની સતત કામગીરી ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને ઔદ્યોગિક વિકાસનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્તંભ બની ગઈ છે.

MCL ની યાત્રા દર્શાવે છે કે કોલસા ક્ષેત્રના સુધારાની સફળતા માત્ર ઉત્પાદિત કોલસાના ટનમાં માપી શકાતી નથી. તે ઉચ્ચ ઉત્પાદકતા, મજબૂત નફાકારકતા, બહેતર લોજિસ્ટિક્સ, ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ, પર્યાવરણીય જવાબદારી, કાર્યકર કલ્યાણ, સમુદાય વિકાસ અને રાષ્ટ્ર નિર્માણની વાર્તા છે. 2014 થી હાંસલ કરવામાં આવેલું પરિવર્તન એ વાતનું એક શક્તિશાળી ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે કે કેવી રીતે પ્રગતિશીલ નીતિગત સુધારા, સંસ્થાકીય પ્રતિક્રિયાશીલતા, આધુનિક ટેકનોલોજી અને સમર્પિત માનવ સંસાધનો ભારતના કોલસા ક્ષેત્રની અપાર ક્ષમતાને વાસ્તવિક આર્થિક અને સામાજિક મૂલ્યમાં પરિવર્તિત કરી શકે છે.

જેમ જેમ ભારત વિકસિત અને ઊર્જા-સુરક્ષિત અર્થતંત્ર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, MCL આ ગતિને આગળ ધપાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ રહે છે—વધુ, કાર્યક્ષમ અને જવાબદારીપૂર્વક ઉત્પાદન અને વિતરણ કરીને, જ્યારે તેની વૃદ્ધિના લાભો તેના કર્મચારીઓ, સમુદાયો, ગ્રાહકો અને સમગ્ર રાષ્ટ્ર સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરે છે.

SM/BS/GP/JT

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2307812) મુલાકાતી સંખ્યા : 11