સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા મંત્રાલય રાજ્ય સરકારો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વહીવટીતંત્રો દ્વારા અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટે કેન્દ્ર પુરસ્કૃત પોસ્ટ-મેટ્રિક શિષ્યવૃત્તિ યોજના અમલમાં મૂકી રહ્યું છે. આ યોજના પાત્ર વિદ્યાર્થીઓને પોસ્ટ-મેટ્રિક્યુલેશન અને પોસ્ટ-સેકન્ડરી શિક્ષણ મેળવવામાં ટેકો આપે છે અને શૈક્ષણિક તકો સુધી વધુ પહોંચને પ્રોત્સાહિત કરે છે.

યોજના હેઠળ અરજીઓ નિયુક્ત રાજ્ય શિષ્યવૃત્તિ પોર્ટલ અથવા નેશનલ સ્કોલરશીપ પોર્ટલ દ્વારા આમંત્રિત કરવામાં આવે છે. અમલીકરણ કરતી એજન્સીઓ તરીકે, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો તેમના સ્તરે સ્થાપિત યોગ્ય પદ્ધતિઓ સાથે અરજીઓ આમંત્રિત કરવા, ચકાસણી, વેરિફિકેશન અને અન્ય અમલીકરણ પ્રક્રિયાઓ માટેની મુખ્ય વ્યવસ્થાઓ નક્કી કરે છે.

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા શિષ્યવૃત્તિની રકમની ચુકવણી એ સંબંધિત રાજ્ય અથવા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશના હિસ્સાની ફાળવણી અને 'નેશનલ સ્કોલરશિપ પોર્ટલ' પર અંતિમ રીતે ચકાસાયેલ લાભાર્થીઓની વિગતો રજૂ કરવા સાથે જોડાયેલી છે. આ સંકલિત પ્રક્રિયાનો ઉદ્દેશ્ય શિષ્યવૃત્તિ સહાયની સચોટ ચકાસણી અને જવાબદારીપૂર્ણ હસ્તાંતરણ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.

યોજના હેઠળ ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર 2021-22 માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. આ સિસ્ટમે સચોટ લાભાર્થી લક્ષ્યાંકન, ડી-ડુપ્લિકેશન, કાર્યક્ષમતા અને પારદર્શિતાને મજબૂત કરતી વખતે ફંડ્સના સરળ અને ઝડપી પ્રવાહને સક્ષમ બનાવ્યો છે. આધાર-સીડેડ બેંક ચૂકવણીઓએ ચુકવણી પ્રક્રિયાને વધુ સરળ બનાવી છે અને શિષ્યવૃત્તિ વિતરણમાં વિલંબ ઘટાડવામાં મદદ કરી છે.

યોજના અંગે જાગરૂકતા વિસ્તારવા માટે, સામાજિક ન્યાય અને અધિકારીતા વિભાગ રાષ્ટ્રીય અને પ્રાદેશિક વર્તમાનપત્રોમાં જાહેરાતો, સોશિયલ મીડિયા ઝુંબેશ અને રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે નિયમિત ફોલો-અપ દ્વારા આઉટરીચ હાથ ધરે છે. આ પ્રયાસોનો હેતુ પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારોને અરજી અને અમલીકરણ પ્રક્રિયાઓ વિશે સમયસર માહિતી મેળવવામાં મદદ કરવાનો છે.

અમલીકરણની સમીક્ષા નિયમિતપણે રાષ્ટ્રીય સ્તરની ચિંતન શિબિરો, પ્રાદેશિક બેઠકો અને હિસ્સેદારો અને રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના અધિકારીઓને આવરી લેતી રાષ્ટ્રીય પરિષદો દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ મસલતો ઓપરેશનલ મુદ્દાઓની સમીક્ષા કરવા, સંકલન મજબૂત કરવા અને શિષ્યવૃત્તિ લાભોના વિતરણમાં સુધારો કરવા માટે એક મંચ પૂરો પાડે છે.

મંત્રાલય સંબંધિત હિસ્સેદારોની સલાહથી અને નિર્ધારિત પ્રક્રિયા અનુસાર તેની યોજનાઓની સમીક્ષા અને સુધારો પણ કરે છે. દેશભરના પાત્ર અનુસૂચિત જાતિના વિદ્યાર્થીઓ માટે સુલભ અરજી પ્રણાલીઓ, વિશ્વસનીય ચૂકવણીઓ, અસરકારક અમલીકરણ અને લાભોની પારદર્શક ડિલિવરી પર સતત ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવી રહ્યું છે.

SM/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com