ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ​

1. ਕੇਨ-ਬੇਤਵਾ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੀ ਹੈ ?

ਕੇਨ-ਬੇਤਵਾ ਲਿੰਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ (KBLP) ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ ਜੋ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਦੇ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਨ ਨਦੀ ਨੂੰ ਬੇਤਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੌਧਨ ਡੈਮ, ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਿਰਮਾਣ ਕਾਰਜ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ।

KBLP, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਵਾਲੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਨਿਰਮਾਣ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।

2. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ?​​

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੰਨਾ ਅਤੇ ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੇਨ ਨਦੀ 'ਤੇ 96.7 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਦੌਧਨ ਡੈਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਡੈਮ ਖਜੂਰਾਹੋ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 40 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। 216.465 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੀ ਕੇਨ-ਬੇਤਵਾ ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਦੌਧਨ ਡੈਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇਗੀ ਜੋਂ ਝਾਂਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੜੂਆ ਸਾਗਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਲੋਅਰ ਓਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਕੋਠਾ ਬੈਰਾਜ ਅਤੇ ਬੀਨਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦਾ ਨਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਤਲਾਬਾਂ ਅਤੇ ਬੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ, ਨਵੇਂ ਬੈਰਾਜਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

3. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ ਕਿੰਨੀ ਹੈ ?

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਕੁੱਲ ਲਾਗਤ 44,605 ​​ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਹੈ ।

4. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ ?

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ 25 ਦਸੰਬਰ, 2024 ਨੂੰ ਮਾਣਯੋਗ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੌਧਨ ਡੈਮ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ 'ਤੇ ਕੰਮ ਅਜੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਾ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਲੋਅਰ ਓਰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ, ਕੋਠਾ ਬੈਰਾਜ ਅਤੇ ਬੀਨਾ ਕੰਪਲੈਕਸ ਮਲਟੀਪਰਪਜ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਧੀਨ ਹਨ।

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਡੀਪੀਆਰ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ 2030 ਤੱਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਟੀਚਾ ਹੈ।

5. ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਕਿਉਂ ਹੈ ?

ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਘੱਟ ਅਤੇ ਅਨਿਯਮਿਤ ਬਾਰਿਸ਼, ਸੀਮਤ ਸਿੰਚਾਈ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮੀਗਤ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘਟਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਇਸ ਲਈ, KBLP ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦੀ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ।

6. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਕੀ ਫਾਇਦੇ ਹੋਣਗੇ ?​​

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ :

• 10.62 ਲੱਖ ਹੈਕਟੇਅਰ ਰਕਬੇ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਸਹੂਲਤ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗੀ;
• ਲਗਭਗ 62 ਲੱਖ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ;
• 103 ਮੈਗਾਵਾਟ ਪਣ-ਬਿਜਲੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ; ਅਤੇ
• 27 ਮੈਗਾਵਾਟ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ।

ਇਸ ਨਾਲ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ।

 

7. ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਕਿਹੜੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਫਾਇਦਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੰਨਾ, ਛਤਰਪੁਰ, ਟੀਕਮਗੜ੍ਹ, ਨਿਵਾਰੀ, ਸਾਗਰ, ਦਮੋਹ, ਦਾਤੀਆ, ਵਿਦਿਸ਼ਾ, ਸ਼ਿਵਪੁਰੀ ਅਤੇ ਰਾਏਸੇਨ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਂਦਾ, ਮਹੋਬਾ, ਝਾਂਸੀ ਅਤੇ ਲਲਿਤਪੁਰ ਵਰਗੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ।

8. ਕੀ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ ?

ਹਾਂ। ਉਸਾਰੀ ਦੌਰਾਨ, ਸਿਵਿਲ ਉਸਾਰੀ, ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ, ਆਵਾਜਾਈ, ਸਮੱਗਰੀ ਸਪਲਾਈ, ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਸੰਚਾਲਨ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਥਾਨਕ ਦੁਕਾਨਦਾਰ, ਵਾਹਨ ਮਾਲਕ, ਸਪਲਾਇਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਵਧੀ ਹੋਈ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਤੋਂ ਲਾਭ ਉਠਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ, ਬਿਹਤਰ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਬੰਧਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

9. ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਉਪਲਬਧਤਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਬਾਰਿਸ਼ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਨੂੰ ਘਟਾਏਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਫਸਲਾਂ ਬੀਜ ਸਕਣਗੇ, ਕਈ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧੇਗੀ, ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭਕਾਰੀ ਫਸਲਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

10. ਕੀ KBLP ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ ?

ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਸੋਕੇ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਭ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਅਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਸੋਕੇ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

11. ਕੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਜਿੱਥੇ ਸਤਹੀ ਪਾਣੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕੁਝ ਤਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੀਚਾਰਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਸੁਧਾਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ।

12. ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਪੂਰੇ ਸੈਕਟਰ ਨੂੰ ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਬਿਹਤਰ ਸਿੰਚਾਈ ਵਿੱਚ ਫਸਲ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਿਹਤਰ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਸੜਕੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਬਜ਼ਾਰਾਂ, ਸਕੂਲਾਂ, ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੁਲਾਰਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

ਇਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੇਗੀ ਅਤੇ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਵਧਾ ਕੇ, ਇਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

13. ਕੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਹੇਠਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇਗੀ ?

ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਾਲ ਭਰ ਹੇਠਲੇ ਦਰਿਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਲਈ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਹ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਹੇਠਲੇ ਦਰਿਆ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਈ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ।

14. ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾਵੇਗਾ ?

ਡੈਮ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਅਤੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਡੈਮ ਨੂੰ ਸਪਿਲਵੇਅ ਗੇਟਾਂ (ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਲੰਘਾਉਣ ਦਾ ਮਾਰਗ ) ਅਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਭਾਰੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਦੌਰਾਨ ਵਾਧੂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗਾ।

15. ਕੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਫਾਇਦੇ ਇਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ ?

KBLP ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤਕਨੀਕੀ, ਆਰਥਿਕ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤੋਂ ਸਿੰਚਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ। ਭੂਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋਵੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।

16. ਕੀ KBLP ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ?

ਨਹੀਂ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ , ਊਰਜਾ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ।

17. ਕੀ KBLP ਸੜਕ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੇਗਾ ?

ਵੱਡੇ ਜਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ, ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾਂ ਸੁਧਾਰੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਨੇੜਲੇ ਨਿਵਾਸੀ ਵੀ ਬਿਹਤਰ ਸੰਪਰਕ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

18. ਕੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸੜਕਾਂ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੋਣਗੀਆਂ ?​

ਹਾਂ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਅਤੇ ਸੰਪਰਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕਈ ਲਾਭ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ , ਜਿਵੇਂ ਕਿ :

• ਖੇਤੀ ਉਪਜ ਨੂੰ ਖੇਤ ਤੋਂ ਮੰਡੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤ ;
• ਬਜ਼ਾਰ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਸੌਖ ;
• ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ;
• ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ;
• ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਵਿੱਚ ਸੌਖ ; ਅਤੇ
• ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ।

19. ਕੀ KBLP ਕੋਈ ਨਵਾਂ ਟਰਾਂਸਪੋਰਟ ਕੌਰੀਡੋਰ ਬਣਾਏਗਾ ?

KBLP ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਆਵਾਜਾਈ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੜਕਾਂ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਪਰਕ ਦੇ ਲਾਭਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਕ ਲਾਭਾਂ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

20. ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ?

ਪਾਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਲਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਲਈ ਵੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਬਿਹਤਰ ਪਹੁੰਚ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਫਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰੇਗੀ। ਪਰਿਵਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ, ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਉਣਗੀਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ 'ਤੇ ਵੀ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਜ਼ਮੀਨ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਲੋਕ

21. KBLP ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੈ ?

ਦੌਧਨ ਡੈਮ, ਜਲ ਭੰਡਾਰ, ਲਿੰਕ ਨਹਿਰ, ਪਾਵਰ ਹਾਊਸ, ਸੜਕ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਫ਼ਤਰ, ਕਲੋਨੀ, ਉਸਾਰੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

22. ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੇ ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ ?

ਕੁੱਲ 22 ਪਿੰਡ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਨ :

ਪੰਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ - 8 ਪਿੰਡ

ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ - 14 ਪਿੰਡ

23. ਕੀ KBLP ਲਈ ਕੋਈ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ?

ਹਾਂ। ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ, EIA ਨੋਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ, 2006 ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਜਨਤਕ ਸੁਣਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਝਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਉਪਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

24. ਕੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ?

ਨਹੀਂ। ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ RFCTLARR ਐਕਟ, 2013 ਅਤੇ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ R&R ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜ ਅਧੀਨ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

25. ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ?

ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਮਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਜੇਕਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ, ਉਤਰਾਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਸਬੰਧੀ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕੀ ਜਾਂ ਨਿਆਂਇਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੁਨਰਵਾਸ ਪੈਕੇਜ

26. ਕੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ KBLP ਲਈ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਪੈਕੇਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?

ਹਾਂ। ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2023 ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਆਰ ਐਂਡ ਆਰ ਪੈਕੇਜ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਪੈਕੇਜ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਐਕੁਆਇਰ ਕੀਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਕਾਨੂੰਨੀ ਦਰ ਜਾਂ 12.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਘਰਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਖੂਹਾਂ, ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਈ ਸੰਪਤੀਆਂ ਲਈ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਪਲਾਟ ਲਈ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰ ਲਈ 6.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪਰਿਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਪਲਾਟ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ 12.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ ਰਕਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਾਤੀ/ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪੈਕੇਜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਧੂ ਸਹਾਇਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

27. KBLP ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ (PAF) ਕਿਸਨੂੰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸਦੀ ਜ਼ਮੀਨ, ਘਰ, ਜਾਇਦਾਦ, ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੰਗਲ ਅਧਿਕਾਰ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਆਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵਿੱਚ ਅੱਖਰ :

ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕ;

ਉਹ ਲੋਕ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ;

ਕਿਰਾਏਦਾਰ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰ;

ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਜਨਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਜੰਗਲ ਨਿਵਾਸੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਜੰਗਲ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ ; ਅਤੇ

RFCTLARR ਐਕਟ, 2013 ਅਧੀਨ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ।

28. R& R ਲਈ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈ ਕਿਵੇਂ ਗਿਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ?

RFCTLARR ਐਕਟ, 2013 ਦੀ ਧਾਰਾ 3(m) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ , ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ, ਨਾਬਾਲਗ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨਿਰਭਰ ਨਾਬਾਲਗ ਭੈਣ-ਭਰਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ।

18 ਸਾਲ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਦੇ ਬਾਲਗ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਧੀਆਂ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਆਹੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਣਵਿਆਹੇ, ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਔਰਤ ਜੋ ਵਿਧਵਾ, ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੀ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

KBLP ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਰਵੇਖਣ ਅਤੇ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਤਸਦੀਕ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

29. ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਹੈ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ?

ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਮਾਲਕੀ ਹੀ ਆਰ ਐਂਡ ਆਰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਵ ਸ਼ਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਯੋਗ ਭੂਮੀਹੀਣ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਜੀਵਿਕਾ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਨੂੰਨੀ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਵਜੋਂ ਆਰ ਐਂਡ ਆਰ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

30. ਪੁਨਰਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ?

ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ, ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਆਜੀਵਿਕਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਚਲਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ।

31. ਜ਼ਮੀਨ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ?

ਜ਼ਮੀਨ ਦਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਧੀਨ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਦਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜ ਅਧੀਨ 12.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈਕਟੇਅਰ, ਜੋ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।

32. ਘਰਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਖੂਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?

ਘਰਾਂ, ਰੁੱਖਾਂ, ਖੂਹਾਂ, ਟਿਊਬਵੈੱਲਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਥਾਈ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

33. ਜੇਕਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਵਾਂ ਪਲਾਟ ਖਰੀਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰ :

ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਲਾਟ ਲਈ 7 ਲੱਖ ਰੁਪਏ; ਅਤੇ

ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਲਾਟਾਂ ਲਈ  6.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ

ਰੁਪਏ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੈ।

34. ਅਗਰ ਪਰਿਵਾਰ ਪਲਾਟ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ?​

ਪਰਿਵਾਰ ਪਲਾਟ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ 12.50 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦੀ ਇੱਕਮੁਸ਼ਤ ਰਕਮ ਲੈਣ ਦਾ ਵਿਕਲਪ ਚੁਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।

35. ਕੀ SC/ST ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਵਾਧੂ ਸਹਾਇਤਾ ਹੈ ?

ਹਾਂ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਯੋਗ ਐੱਸਸੀ/ਐੱਸਟੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪੈਕੇਜ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਧੂ ਵਿੱਤੀ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

36. ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਕਿਸਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ?

ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 13 ਸਤੰਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੈਕੇਜ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, 9 ਸਤੰਬਰ, 2023 ਨੂੰ, ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਮੰਡਲ ਨੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਸੀ।

37. ਹੁਣ ਤੱਕ ਕਿੰਨਾ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ?

ਉਪਲਬਧ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਲਗਭਗ 360.66 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 321.97 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਲਗਭਗ 89%) ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੰਡੇ ਗਏ ਹਨ। ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਰਕਮ ਦਾ 94% ਤੋਂ ਵੱਧ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ।

38. ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੀ ਹੈ ?

ਪੂਰੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੌਰਾਨ, ਲਗਭਗ 5,039 ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 629.87 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਪੁਰਸਕਾਰ ਪਾਸ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚੋਂ, ਲਗਭਗ 604.745 ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ (ਲਗਭਗ 96%) ਦਾ ਭੁਗਤਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਰਕਮ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

 

 

39. ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

ਮੁਆਵਜ਼ੇ ਦੀ ਗਣਨਾ ਸਰਕਾਰੀ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭੁਗਤਾਨ ਸਿੱਧੇ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੁਗਤਾਨ ਦੇਰੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

40. ਕੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਲਈ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਜਾਂਚ ਕੈਂਪ, ਮੋਬਾਈਲ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਬਿਹਤਰ ਸਕੂਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਵਰਗੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

41. ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ KBLPA ਦਾ ਕੀ ਨਜ਼ਰੀਆ ਹੈ ?​

KBLPA ਇਹ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਜੀਵਿਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, KBLPA ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ, ਪੁਨਰਵਾਸ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ, ਆਜੀਵਿਕਾ ਸਹਾਇਤਾ, ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਾਗਰਿਕ ਸਹੂਲਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਸਮਾਧਾਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਮਿਲੇ ।

ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਨਿਰਪੱਖਤਾ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਿਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

42. ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਮਿਲੇਗਾ?

ਹਾਂ। ਯੋਗ ਜ਼ਮੀਨ ਮਾਲਕਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ।

ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਯੋਗ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਂਝਾ ਨਾ ਰਹੇ ।

43. ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚੋਂ ਗਾਇਬ ਹੈ ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ ?

ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਛਤਰਪੁਰ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਨਰ ਸਰਵੇਖਣ/ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪਾਏ ਗਏ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਬੰਧਿਤ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

44. ਕੌਣ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸਹੀ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੈ?

ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਮੀਨੀ ਰਿਕਾਰਡ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮੁੜ ਵਸੇਬੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।

45. ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਫੀਲਡ ਪੱਧਰ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦਾ ਦੌਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਤਸਦੀਕ, ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਸਹਾਇਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

46. ​​ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦਰਜ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ?

ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸਬੰਧਿਤ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਕੋਲ ਉਠਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੈਂਪ ਵੀ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

47. ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ KBLPA ਦਾ ਕੀ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ ?​

KBLPA ਦਾ ਇੱਕ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ :

"ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" KBLPA ਸਬੰਧਿਤ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਨੂੰਨ, ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸਬੰਧੀ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਬੇਘਰ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ

48. ਕੀ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ?

ਹਾਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲਾਂ ਅਤੇ ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

49. ਕੀ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਸਹੂਲਤਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ?

ਹਾਂ। ਸਿਹਤ ਕੈਂਪ ਲਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਾਈਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਹੈਂਡ ਪੰਪਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

50. ਕੀ ਵਿਸਥਾਪਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ?

ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੈਂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ।

51. ਕੀ ਸਰਕਾਰ ਪੁਨਰਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ?

ਹਾਂ। ਪੁਨਰਵਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੱਲ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਕਬਾਇਲੀ ਅਤੇ ਵਣ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ

52. ਕੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਿੱਚ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ ?

ਹਾਂ। ਅਨੁਸੂਚਿਤ ਕਬੀਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਣ-ਨਿਰਭਰ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਣ ਅਧਿਕਾਰ ਐਕਟ, 2006 (FRA) ਅਧੀਨ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ। ਵਣ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਨਿਪਟਾਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

53. ਕੀ ਜੰਗਲਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲਈ ਗਈ ਸੀ ?

ਸਬੰਧਿਤ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਕਲੈਕਟਰਾਂ ਨੇ ਸਬੰਧਿਤ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਸਹਿਮਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, 03.10.2023 ਨੂੰ MoEF&CC ਦੁਆਰਾ ਵਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ।

ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ

54. ਕੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਹਨ ?

ਹਾਂ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕੋਲ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ :

ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ - 2017

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਕਲੀਅਰੈਂਸ - 2016

ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ - 2017

ਵਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ - 2023

ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।

55. ਕੀ KBLP ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਵੇਗਾ ?

ਕਿਸੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਜਲ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਾਂਗ, KBLP ਦਾ ਕੁਝ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ (EMP) ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਉਪਾਅ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਰਮਿਆਨ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਹੈ।

56. ਕੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ?

ਹਾਂ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ 25 ਅਗਸਤ, 2017 ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੌਰਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵੀ ਕਈ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

57. ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ?

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਾਰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਸੰਭਾਵੀ ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ :

ਪ੍ਰਤੀਪੂਰਕ ਵਣੀਕਰਣ;

ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਰਿਜ਼ਰਵ;

ਰਿਹਾਇਸ਼ ਵਿਕਾਸ;

ਜਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ; ਅਤੇ

ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਨਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ (ILMP) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਜਿਹੇ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੇ ਕੋਰ ਏਰੀਆ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬਰਾਬਰ ਗੈਰ-ਜੰਗਲਾਤ ਜ਼ਮੀਨ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੇਗੀ।

58. ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾ ਕੀ ਹੈ ?​

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਪੰਨਾ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸਬੰਧ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਅੰਦਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

59. ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ?

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਬਾਘ, ਗਿਰਝ ਅਤੇ ਘੜਿਆਲ ਵਰਗੀਆਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਾਅ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

ਵਾਈਲਡਲਾਈਫ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (WII) ਨੇ ਪੰਨਾ ਟਾਈਗਰ ਰਿਜ਼ਰਵ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਯੋਜਨਾ (ILMP) ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੈ ।

60. ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਨਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਕੌਂਸਲ (GPLC) ਕੀ ਹੈ ?

ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਨਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਕੌਂਸਲ (GPLC) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਗ੍ਰੇਟਰ ਪੰਨਾ ਲੈਂਡਸਕੇਪ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਸੰਭਾਲ ਲਈ ILMP ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਕੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗਾਂ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ILMP ਲਈ ਫੰਡਿੰਗ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ।

61. ਪ੍ਰਤੀਪੂਰਕ ਵਣੀਕਰਣ ਕੀ ਹੈ ?

ਜਦੋਂ ਜੰਗਲਾਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਵਾਨਿਤ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਰੁੱਖ ਦੁਬਾਰਾ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਾਤਾਵਰਣਿਕ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਪੂਰਕ ਵਣੀਕਰਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਜੰਗਲਾਤ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਭਰਪਾਈ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨਾ ਹੈ।

62. ਕੀ KBLP ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰੇਗਾ ?

ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੇ ਜੈਵ ਵਿਭਿੰਨਤਾ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਲਈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਢੁਕਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਉਪਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਦੌਰਾਨ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਅੱਗੇ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ

63. ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ ?

ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪੁਨਰਵਾਸ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਹੱਲ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦੀ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

64. ਅਗਲੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੈ ?

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਸਨਮਾਨਜਨਕ ਪੁਨਰਵਾਸ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਸਿੰਚਾਈ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

65. ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ ?

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, KBLPA ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ www.kblpa.gov.in, ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲੇ, ਛਤਰਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਪੰਨਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ 'ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਹਵਾਲਾ

ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ

PDF ਦੇਖਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ

 

**********

ਪੀਆਈਬੀ ਖੋਜ

(रिलीज़ आईडी: 2302619) आगंतुक पटल : 4