পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে চলি থকা প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যকেইখনকে  ধৰি ভাৰতৰ বিভিন্ন পৰ্যটনস্থলী আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহক সামগ্ৰিকভাৱে প্ৰচাৰ কৰে, প্ৰচাৰমূলক অনুষ্ঠান, ৰাজ্য চৰকাৰ/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল প্ৰশাসনক মেলা তথা উৎসৱ আয়োজন কৰাৰ বাবে সহায় কৰাৰ লগতে  প্ৰদৰ্শনী, ৱেবছাইট, ছ’চিয়েল মিডিয়া আদিত অংশগ্ৰহণ আদি বিভিন্ন পদক্ষেপৰ গ্ৰহণ কৰিছে।

উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ৰ উদ্যোগত ২০১৩ চনৰ পৰাই উত্তৰ-পূব অঞ্চলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটন মাৰ্ট (আই টি এম)ৰ আয়োজন কৰা হৈছে। এই অনুষ্ঠানে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মঞ্চ হিচাপে কাম কৰে, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ আঠখন ৰাজ্য—অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, মণিপুৰ, মেঘালয়, মিজোৰাম, নাগালেণ্ড, ত্ৰিপুৰা, আৰু ছিকিমৰ পৰা পৰ্যটন ব্যৱসায়ী আৰু উদ্যোগীসকলক একত্ৰিত কৰি ক্ৰেতা, বিক্ৰেতা, সংবাদমাধ্যম, চৰকাৰী সংস্থা আৰু অন্যান্য অংশীদাৰসকলৰ মাজত সহযোগিতা আৰু পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া-কলাপ বৃদ্ধি কৰিছে। ২০২৫ চনৰ ১৩-১৬ নৱেম্বৰত ছিকিমৰ গেংটকত শেহতীয়া আইটিএম অনুষ্ঠিত হয়।ইয়াৰ উপৰি তলত দিয়া ধৰণে বিভিন্ন কেন্দ্ৰীয় আঁচনিৰ অধীনত গ্ৰহণ কৰা পদক্ষেপসমূহকে ধৰি তলত উল্লেখ কৰা পদক্ষেপসমূহ এনেধৰণৰ :

(ঝ) ইক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া ডিজিটেল প্লেটফৰ্ম-পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে ২০২৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া ৱেবছাইটটোক আইডিপি হিচাপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি সমগ্ৰ ৱেব আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্মত দৰ্শকক জড়িত কৰে। ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া ৱেবছাইটত থকা বিষয়বস্তু হিন্দী, ইংৰাজী আৰু ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ভাষাত উপলব্ধ। ৱেবছাইটটোত এন ই আৰত পৰ্যটনৰ প্ৰচাৰৰ বাবে উত্তৰ-পূব ৰাজ্যসমূহৰ পৰ্যটন গন্তব্যস্থানৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰা হৈছে।

(ii)পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ বিভিন্ন পৰ্যটন স্থান আৰু উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত প্ৰচাৰ কৰে। পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ৰ ছ’চিয়েল মিডিয়া হেণ্ডেলত নিয়মীয়াকৈ উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চলৰ গন্তব্যস্থানৰ ওপৰত সৃষ্টিশীল পোষ্ট, লাইভ চেচন, টুইট ইত্যাদি পোষ্ট কৰা হয়। ইয়াৰ উপৰিও পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহৰ পৰ্যটনস্থলী আৰু সামগ্ৰীসমূহৰ প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে।

(iii)মেলা আৰু উৎসৱ আয়োজনৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় আৰ্থিক সাহায্য (চিএফএ) সহায়- পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে ডিপিপিএইচ আঁচনিৰ অধীনত মেলা / উৎসৱ আৰু পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় অনুষ্ঠান আয়োজনৰ বাবে ৰাজ্য চৰকাৰ/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল প্ৰশাসনক আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰে। মেলা আৰু উৎসৱ আয়োজনৰ বাবে আৰ্থিক সহায় আগবঢ়োৱা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহৰ তালিকা পৰিশিষ্ট-IIত আছে।

(iv) ‘স্বদেশ দৰ্শন’, ‘নেচনেল মিছন অন পিলগ্ৰিমেজ ৰিজুভেনেচন এণ্ড স্পিৰিচুৱেল হেৰিটেজ অগমেণ্টেচন ড্ৰাইভ (প্ৰাশ্বাদ)’, ‘পৰ্যটন আন্তঃগাঁথনি উন্নয়নৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় সংস্থাসমূহক সহায়’ আদি আঁচনিৰ অধীনত পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে ৰাজ্য চৰকাৰসমূহ/কেন্দ্ৰীয় শাসিত প্ৰশাসন/কেন্দ্ৰীয় সংস্থাসমূহক আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰে, মূলধন বিনিয়োগৰ বাবে ৰাজ্যসমূহক বিশেষ সাহায্য প্ৰদান কৰে (SASCI আঁচনি), উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলকে ধৰি দেশৰ বিভিন্ন পৰ্যটন স্থলীত পৰ্যটন সম্পৰ্কীয় আন্তঃগাঁথনি আৰু সা-সুবিধাৰ উন্নয়নৰ বাবে প্ৰত্যাহ্বান ভিত্তিক গন্তব্যস্থান উন্নয়ন (চিবিডিডি)। পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে এতিয়া গন্তব্যস্থান আৰু পৰ্যটনকেন্দ্ৰিক পদ্ধতি অনুসৰণ কৰি বহনক্ষম আৰু দায়িত্বশীল পৰ্যটন গন্তব্যস্থান গঢ়ি তোলাৰ উদ্দেশ্যে স্বদেশ  দৰ্শন আঁচনিখনক স্বদেশ দৰ্শন ২.০ (এছ ডি ২.০) হিচাপে নতুন ৰূপ দিছে। উত্তৰ-পূব অঞ্চলত ওপৰত উল্লেখ কৰা আঁচনিসমূহৰ অধীনত অনুমোদিত প্ৰকল্পসমূহৰ সবিশেষ পৰিশিষ্ট-IIIত দিয়া হৈছে।

পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ খোৱাপানী আৰু অনাময় বিভাগৰ সমন্বয়ত স্বচ্ছতা কাৰ্য্য পৰিকল্পনা (এছ এ পি) ৰূপায়ণ কৰে। এছএপিৰ অধীনত মন্ত্ৰালয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহকে ধৰি স্বচ্ছতা-সজাগতা কাৰ্যসূচী অনুষ্ঠিত কৰে। ২০২৫–২৬ চনৰ ভিতৰত আই আই টি টি এম, কেন্দ্ৰীয় আই এইচ এম, ৰাজ্যিক আই এইচ এম আৰু এফ চি আইৰ জৰিয়তে তলত দিয়া শ্ৰেণীসমূহৰ অধীনত (i) পৰ্যটকৰ মাজত  সজাগতা (ii) শিক্ষাৰ্থীৰ  মাজত  সজাগতা (iii) অংশীদাৰৰ মাজত  সজাগতা (iii) অংশীদাৰ সজাগতা আদি শ্ৰেণীৰ অধীনত ২০০ টা এছ এ পি কাৰ্য্যকলাপ আয়োজন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি  জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ৰ নিৰ্দেশ অনুসৰি পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে প্ৰতি বছৰে ছেপ্টেম্বৰ আৰু অক্টোবৰ মাহত স্বচ্ছতা পাখোৱাদা আৰু স্বচ্ছতা হি সেৱা (SHS) পালন কৰে। ২০২৫ চনত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলকে ধৰি সমগ্ৰ ভাৰতবৰ্ষত স্বচ্ছতা পাখৱাড়াৰ অধীনত ২৭৭টা আৰু এছ এইচ এছৰ অধীনত ২৪৪টা কাম-কাজ সম্পন্ন কৰা হৈছে।

উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যকে ধৰি প্ৰবাসী (PAN Indian)  ভাৰতীয় ভিত্তিত ফলপ্ৰসূ বিমান সংযোগৰ বাবে অসামৰিক বিমান পৰিবহণ মন্ত্ৰালয়ে আঞ্চলিক বিমান যাত্ৰাক সুলভ কৰি তুলিবলৈ আৰ চি এছ-ইউ ডি এন আঁচনি আৰম্ভ কৰে, আৰু পৰ্যটন মন্ত্ৰালয়ে ইয়াৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি চেম্পিয়ন চাৰ্ভিচ ছেক্টৰ আঁচনিৰ অধীনত ভিয়েবিলিটি গেপ ফাণ্ডিং সম্প্ৰসাৰণ কৰি উত্তৰ-পূব অঞ্চলকে ধৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰ্যটন স্থানসমূহলৈ বিমান সংযোগ উন্নত কৰিছে। এই পদক্ষেপৰ অধীনত তলত উল্লেখ কৰা এন ই আৰ পথসমূহ পৰ্যটন আৰ চি এছ পথ হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে: ডিব্ৰুগড়–ডিমাপুৰ, ডিমাপুৰ–ডিব্ৰুগড়, ডিমাপুৰ–ইম্ফল, ইম্ফল–ডিমাপুৰ, আগৰতলা–আইজল, আইজল–আগৰতলা, ডিব্ৰুগড়–ইম্ফল, ইম্ফল–ডিব্ৰুগড়, হোলংগী–গুৱাহাটী আৰু গুৱাহাটী–হলংগী।

আজি লোকসভাত  প্ৰদান কৰা এক উত্তৰত এই তথ্য   প্ৰকাশ কৰে কেন্দ্ৰীয় পৰ্যটন আৰু সাংস্কৃতিক মন্ত্ৰী শ্ৰী গজেন্দ্ৰ সিং শেখাৱটে ।

পৰিশিষ্ট-I

ৰাজ্যভিত্তিক পৰ্যটকৰ আগমন :

পৰিশিষ্ট-II

ডিপিপিএইচ আঁচনিৰ অধীনত চিএফএ বৃদ্ধি কৰা মেলা আৰু উৎসৱৰ ৰাজ্যভিত্তিক তালিকা (লাখত)

******

RK/DM