ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲੇ ਮੰਤਰਾਲਾ
azadi ka amrit mahotsav

ਡੀਏਜੇਜੀਯੂਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ

Posted On: 06 AUG 2026 12:30PM by PIB Chandigarh

ਜਨਜਾਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਦੁਰਗਾਦਾਸ ਉਈਕੇ ਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨੇ 2 ਅਕਤੂਬਰ 2024 ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਆਬਾ ਜਨਜਾਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਉਤਕਰਸ਼ ਅਭਿਆਨ (ਡੀਏਜੇਜੀਯੂਏ) ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਅਭਿਆਨ ਵਿੱਚ 17 ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ 25 ਉਪਾਅ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ 63,843 ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ, ਸਿੱਖਿਆ, ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨ ਸਮੇਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ ਅਤੇ 30 ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ 549 ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ 2,911 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ 5 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਦਿਵਾਸੀਆਂ (ਜਨਜਾਤੀਆਂ) ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਡੀਏਜੇਜੀਯੂਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਗਏ ਉਪਾਵਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਅਨੁਬੰਧ-I ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਡੀਏਜੇਜੀਯੂਏ ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਾਭਾਂ ਦੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਲਈ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਛਿੰਦਵਾੜਾ ਅਤੇ ਪਾਂਢੁਰਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ 11 ਬਲਾਕਾਂ ਵਿੱਚ 591 ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਡੀ.ਏ.ਜੇ.ਜੀ.ਯੂ.ਏ. ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਜੋ ਡੀ.ਏ.ਜੇ.ਜੀ.ਯੂ.ਏ. ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡਾਂ, ਭਾਵ 500 ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਬਹੁਲ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 50 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਦਿਵਾਸੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਆਬਾ ਜਨਜਾਤੀ ਗ੍ਰਾਮ ਉਤਕਰਸ਼ ਅਭਿਆਨ (ਡੀਏਜੇਜੀਯੂਏ) ਦੇ ਤਹਿਤ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਤੱਕ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਲਾਭ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ, ਜਨਜਾਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਡੀ.ਏ.ਜੇ.ਜੀ.ਯੂ.ਏ. ਦੇ ਤਹਿਤ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਤਰਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅੰਤਰ-ਮੰਤਰਾਲਾ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਸੰਬੰਧਿਤ ਰਾਜਾਂ/ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਅਥਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਨਿਯਮਿਤ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵੀ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਲਈ ਪੀ.ਐੱਮ.ਯੂ. (ਪੀਐੱਮਯੂ) ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

 

ਅਨੁਬੰਧ I

ਲੜੀ ਨੰਬਰ

ਮੰਤਰਾਲਾ

ਯੋਜਨਾ ਦਾ ਨਾਮ

ਮਿਸ਼ਨ ਟੀਚਾ

1

ਪੇਂਡੂਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ 

ਪੀਐੱਮਏਵਾਈ-ਜੀ ਅਵਾਸ

20 ਲੱਖ

ਪੀਐੱਮਜੀਐੱਸਵਾਈ- ਸੜਕਾਂ

25,000 ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਸੜਕ

2

ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਮੋਬਾਇਲ ਚਿਕਿਤਸਾ ਇਕਾਈਆਂ

1,000 ਐੱਮਐੱਮਯੂ

3

ਦੂਰਸੰਚਾਰ ਵਿਭਾਗ

ਯੂਨੀਵਰਸਲ ਸਰਵਿਸ ਔਬਲੀਗੇਸ਼ਨ ਫ਼ੰਡ (ਯੂਐੱਸਓਐੱਫ)

5,252 ਪਿੰਡ

4

ਜਲ ਸ਼ਕਤੀ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ (ਜੇਜੇਐੱਮ)

ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ ਜਲਮਗਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ

5

ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਨਵਿਆਉਣਯੋਗ ਊਰਜਾ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਨਵੀਂ ਸੂਰਜੀ ਊਰਜਾ ਯੋਜਨਾ - ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸੂਰਿਆ ਘਰ ਯੋਜਨਾ

2,000 ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਤਾਂ 'ਤੇ ਸੋਲਰ ਸਿਸਟਮ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ

6

ਮਹਿਲਾ ਅਤੇ ਬਾਲ ਵਿਕਾਸ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਆਂਗਣਵਾੜੀ ਕੇਂਦਰ - ਪੋਸ਼ਨ 2.0 (ਆਈਸੀਡੀਐੱਸ)

2,000 ਨਵੀਂਆਂ ਆਂਗਣਵਾੜੀਆਂ

7

ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਸਮਗਰ ਸਿੱਖਿਆ ਅਭਿਆਨ (ਐੱਸਐੱਸਏ)

1,000 ਹੋਸਟਲ

8

ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਜਨ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਨ (ਜੇਐੱਸਐੱਸ) ਸਕੀਮ

ਕਬਾਇਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ 30 ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ

1,000 ਵੀਡੀਵੀਕੇ ਅਤੇ ਕਬਾਇਲੀ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ

9

ਆਯੂਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਟਿਕਾ

700 ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਟਿਕਾਵਾਂ

10

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲਾ

(ਪੀਐੱਮ-ਆਰਕੇਵੀਵਾਈ)

ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਸਹਾਇਤਾ ਐਫਆਰਏ ਪੱਟੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ (~2 ਲੱਖ)

11

ਬਿਜਲੀ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਪੁਨਰਗਠਿਤ ਵੰਡ ਖੇਤਰ ਯੋਜਨਾ - ਆਰਡੀਐਸਐਸ

ਹਰੇਕ ਬਿਜਲੀ ਰਹਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਰਹਿਤ ਜਨਤਕ ਸੰਸਥਾ (~2.35 ਲੱਖ)

12

ਪੈਟਰੋਲੀਅਮ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਗੈਸ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਐਲਪੀਜੀ - ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ

25 ਲੱਖ ਐਲਪੀਜੀ ਕੁਨੈਕਸ਼ਨ

13

ਪੰਚਾਇਤੀ ਰਾਜ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗ੍ਰਾਮ ਸਵਰਾਜ ਅਭਿਆਨ (ਆਰਜੀਏਐੱਸ)

ਸਾਰੀਆਂ ਗ੍ਰਾਮ ਸਭਾਵਾਂ, ਉਪ-ਮੰਡਲਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਐੱਫਆਰਏ ਸੰਬੰਧੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।

14

ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿਭਾਗ

ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮਤਸਿਆ ਸੰਪਦਾ ਯੋਜਨਾ (ਪੀਐੱਮਐੱਮਐੱਸਵਾਈ)

ਕਬਾਇਲੀ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹਾਇਤਾ: 10,000 ਆਈਐੱਫਆਰ ਅਤੇ 1,000 ਸੀਐੱਫਆਰਆਈ

15

ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ ਮੰਤਰਾਲਾ

ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਸੈਰ-ਸਪਾਟਾ (ਸਵਦੇਸ਼ ਦਰਸ਼ਨ)

1000 ਹੋਮਸਟੇ

16

ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ

ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਸ਼ੂਧਨ ਮਿਸ਼ਨ

8,500 ਆਈਐੱਫਆਰ ਧਾਰਕਾਂ ਲਈ ਪਸ਼ੂਧਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਹਾਇਤਾ

17

ਕਬਾਇਲੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਮੰਤਰਾਲਾ

 

ਆਸ਼ਰਮ ਸਕੂਲਾਂ, ਟੀਐਮਐਮਸੀ, ਆਦਿ ਦਾ ਅਪਗ੍ਰੇਡੇਸ਼ਨ

 

*****

ਆਰ.ਐਨ.


(Release ID: 2296961) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 48