ભારતનો મેડિકલ ડિવાઇસ ઉદ્યોગ 2047 સુધીમાં 250 અબજ ડોલરના અંદાજિત બજાર કદ સાથે વૈશ્વિક ક્ષેત્રમાં અગ્રણી શક્તિ તરીકે ઉભરી આવવાની ધારણા છે. આ માહિતી ‘ભારતીય આરોગ્યસંભાળમાં મેડિકલ સાધનોની સેવા અને જાળવણી – સુરક્ષિત, વિશ્વસનીય અને ટકાઉ મેડિકલ ડિવાઇસ મેન્ટેનન્સ ઇકોસિસ્ટમ તરફ’ વિષય પરના FICCI-DUA કન્સલ્ટિંગ શ્વેત પેપરમાં આપવામાં આવી છે.

અહીં આજે ફિક્કીના સહયોગથી ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ દ્વારા આયોજિત 'ઇન્ડિયા મેડિકલ ડિવાઇસ 2026' ની 9મી આવૃત્તિના ઉદ્ઘાટન સત્ર દરમિયાન બહાર પાડવામાં આવેલા શ્વેતપત્રમાં જણાવાયું છે કે ભારતનું મેડિકલ ડિવાઇસ ક્ષેત્ર, જે હાલમાં લગભગ 14 બિલિયન ડૉલર નું છે, તે આ દાયકામાં 30-50 બિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, અને 2047 સુધીમાં 250 બિલિયન ડૉલર સુધી પહોંચવાની સંભાવના છે. તેમાં જણાવાયું છે કે આરોગ્યસંભાળની વધતી માંગ, અદ્યતન તબીબી તકનીકોનો વધતો અપનાવ, સ્થાનિક ઉત્પાદન માટે સરકારનું સમર્થન અને વૈશ્વિક મેડટેક (MedTech) હબ બનવાની દેશની આકાંક્ષા આ ઝડપી વૃદ્ધિને આગળ ધપાવે તેવી શક્યતા છે.

શ્વેતપત્ર અનુસાર, ભારતે પ્રોડક્શન લિંક્ડ ઇન્સેન્ટિવ (PLI) સ્કીમ અને સ્ટ્રેન્ધનિંગ ઓફ મેડિકલ ડિવાઇસિસ ઇન્ડસ્ટ્રી સ્કીમ જેવી પહેલો દ્વારા નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી છે, જેણે સ્થાનિક ઉત્પાદન ક્ષમતાઓમાં વધારો કર્યો છે અને ભારતની વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતામાં સુધારો કર્યો છે. જો કે, અહેવાલ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે આ ક્ષેત્રની સતત વૃદ્ધિ માત્ર ઉત્પાદન પર જ નહીં પરંતુ તબીબી સાધનોની સર્વિસિંગ, મેઇન્ટેનન્સ, કેલિબ્રેશન અને લાઇફસાયકલ મેનેજમેન્ટ માટે વિશ્વસ્તરીય ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા પર પણ નિર્ભર રહેશે.

અહેવાલ રેખાંકિત કરે છે કે તબીબી સાધનો આજે આધુનિક આરોગ્યસંભાળની કરોડરજ્જુનું નિર્માણ કરે છે, જે સમયસર નિદાન, ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ, સર્જરી અને અદ્યતન સારવારમાં મદદ કરે છે. તે દલીલ કરે છે કે આ તકનીકોનું મૂલ્ય માત્ર ખરીદીથી ઘણું આગળ વધે છે અને તેમના ઓપરેશનલ લાઇફસાયકલ દરમિયાન વિશ્વસનીય સર્વિસિંગ પર આધારિત છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, યોગ્ય મેઇન્ટેનન્સ દર્દીની સુરક્ષામાં સુધારો કરે છે, ક્લિનિકલ કાર્યક્ષમતા વધારે છે, ઇક્વિપમેન્ટ ડાઉનટાઇમ ઘટાડે છે, સાધનોનું આયુષ્ય લંબાવે છે અને આરોગ્યસંભાળ રોકાણોને શ્રેષ્ઠ બનાવે છે.

આ મુદ્દાઓને સંબોધવા માટે, વ્હાઇટ પેપર સેન્ટ્રલ ડ્રગ્સ સ્ટાન્ડર્ડ કંટ્રોલ ઓર્ગેનાઇઝેશન (CDSCO) ડિવાઇસ વર્ગીકરણ પ્રણાલીમાં સ્થપાયેલા જોખમ-સ્તરીય હાઇબ્રિડ મેઇન્ટેનન્સ ફ્રેમવર્કનો પ્રસ્તાવ મૂકે છે. તે ડિવાઇસ જોખમ શ્રેણીઓના આધારે મેઇન્ટેનન્સ પ્રોટોકોલ્સ, સર્વિસ એન્જિનિયરો માટે રાષ્ટ્રીય પ્રમાણપત્ર માળખાની રચના, તકનીકી તાલીમને મજબૂત કરવા, કોમર્શિયલ મોડેલ નવીનતાને પ્રોત્સાહિત કરવા અને સુસંગત મેઇન્ટેનન્સ પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાણાકીય માળખાને તર્કસંગત બનાવવાની ભલામણ કરે છે. અહેવાલ સાધનોની વિશ્વસનીયતામાં સુધારો કરવા અને ડાઉનટાઇમ ઘટાડવા માટે પ્રિડિક્ટિવ મેઇન્ટેનન્સ, ડિજિટલ મોનિટરિંગ અને લાઇફસાયકલ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ્સ સહિત ડિજિટલ ટેકનોલોજીને વ્યાપકપણે અપનાવવાની પણ હિમાયત કરે છે.

આ અહેવાલ સુરક્ષિત, પારદર્શક અને ટકાઉ મેડિકલ ઇક્વિપમેન્ટ મેઇન્ટેનન્સ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા માટે એક વ્યાપક રોડમેપ રજૂ કરે છે.

SM/DK/JD