ભારત સરકારના પર્સનલ અને ટ્રેનિંગ વિભાગ (DoPT) એ ભારતની બ્રિક્સ અધ્યક્ષતા 2026 હેઠળ 4-5 ઓગસ્ટ 2026 ના રોજ તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં બ્રિક્સ એન્ટી-કરપ્શન વર્કિંગ ગ્રુપની બીજી બેઠક અને એસેટ રિકવરી પરના બ્રિક્સ એક્સપર્ટ નેટવર્કની બીજી બેઠકનું સફળતાપૂર્વક આયોજન કર્યું હતું.

આ બેઠકો ભારતની બ્રિક્સ અધ્યક્ષતાની થીમ, “બિલ્ડિંગ ફોર રિસિલિયન્સ, ઇનોવેશન, કોઓપરેશન એન્ડ સસ્ટેનેબિલિટી" ને અનુરૂપ આયોજિત કરવામાં આવી હતી. તમામ બ્રિક્સ સભ્ય દેશોમાંથી નોંધપાત્ર અને સાર્થક ભાગીદારી જોવા મળી હતી, જેમાં વરિષ્ઠ નીતિ ઘડવૈયાઓ, નિષ્ણાતો, પ્રેક્ટિશનરો અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી, નાણાકીય ગુપ્તચર અને કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓના પ્રતિનિધિઓએ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી વિવિધ બાબતો પર પોતાના વિચારો રજૂ કર્યા હતા.

આ બેઠકનું ઉદ્ઘાટન પર્સનલ અને ટ્રેનિંગ વિભાગના સચિવ શ્રીમતી રચના શાહે કર્યું હતું, જેમણે પ્રતિનિધિમંડળોનું સ્વાગત કર્યું હતું અને ભ્રષ્ટાચાર સામે ભારતની ઝીરો ટોલરન્સની નીતિ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઈમાનદારી એ સુશાસન, ટકાઉ વિકાસ અને જાહેર વિશ્વાસ માટે મૂળભૂત છે, અને મજબૂત સંસ્થાઓ, ટેકનોલોજી આધારિત સુશાસન, પારદર્શિતા, જવાબદારી અને સતત આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

સચિવે અવલોકન કર્યું હતું કે બ્રિક્સ એન્ટી-કરપ્શન વર્કિંગ ગ્રુપ સમાન સમજણ વિકસાવવાના મંચમાંથી વ્યવહારુ કામગીરી માટેના મંચ તરીકે ઝડપથી વિકસી રહ્યું છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે અસરકારક આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટે માહિતીની સમયસર આપલે, સક્ષમ સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે વહેલું જોડાણ અને દ્વિપક્ષીય કાનૂની સહાય અને પ્રત્યાર્પણ પ્રક્રિયાઓને પૂરક બનાવવા માટે સક્ષમ હોય તેવા વિશ્વસનીય પ્રેક્ટિશનર-સ્તરના માધ્યમો આવશ્યક છે.

બેઠક દરમિયાન, બ્રિક્સ સભ્યોએ 'ભ્રષ્ટાચાર માટે વોન્ટેડ ભાગેડુ અપરાધીઓ પર આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ વધારવા અને પ્રત્યાર્પણને ટેકો આપવા માટે કાયદા અમલીકરણ પ્રેક્ટિશનરોના બ્રિક્સ નેટવર્ક' માટે ભારતીય અધ્યક્ષતાના પ્રસ્તાવ પર નોંધપાત્ર પ્રગતિ કરી હતી. સભ્યોએ સૂચિત નેટવર્કના ઉદ્દેશ્યો, અવકાશ અને ઓપરેશનલ પદ્ધતિઓ પર રચનાત્મક ચર્ચા કરી હતી અને આ પહેલ પર સૈદ્ધાંતિક સંમતિ સાધી હતી તથા સમર્પિત પ્રેક્ટિશનર-સ્તરનું મંચ સ્થાપિત કરવા અંગે ચર્ચા ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય લીધો હતો. આ પહેલથી અનૌપચારિક સહયોગને સરળ બનાવવાની, ભાગેડુ અપરાધીઓને ટ્રેસ કરવામાં મદદ કરવાની અને પ્રત્યાર્પણ તથા આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ માટેના હાલના ઔપચારિક માળખાને પૂરક બનાવવાની અપેક્ષા છે.

સભ્યોએ 'ભ્રષ્ટાચાર માટે વોન્ટેડ ભાગેડુ અપરાધીઓને ટ્રેસ કરવા અને પ્રત્યાર્પણને ટેકો આપવા માટેના અનૌપચારિક સહયોગ પરના બ્રિક્સ રિપોઝિટરી' નું પણ સ્વાગત કર્યું હતું. આ રિપોઝિટરી રાષ્ટ્રીય પદ્ધતિઓ અને અનૌપચારિક સહયોગના પ્રવર્તમાન માધ્યમો અંગેની માહિતી એકત્રિત કરીને એક વ્યવહારુ, પ્રેક્ટિશનર-ઓરિએન્ટેડ સંસાધન તરીકે સેવા આપશે.

એસેટ રિકવરી પરના BRICS એક્સપર્ટ નેટવર્કની બીજી બેઠકે સક્ષમ સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે સીધો સહયોગ મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી વ્યવહારુ પરિણામો પર સાર્થક પ્રગતિ કરી હતી. ઔપચારિક પરસ્પર કાનૂની સહાય વ્યવસ્થાને પૂરક બનાવતા તપાસના પ્રારંભિક તબક્કા દરમિયાન સમયસર પ્રેક્ટિશનર-સ્તરની માહિતીની આપલે માટેના પ્રમાણભૂત ફોર્મેટ પર સભ્યો સંમતિ પર પહોંચ્યા હતા.

એક્સપર્ટ નેટવર્કે 'ડિરેક્ટરી ઓફ ફોકલ પોઇન્ટ્સ એન્ડ એક્સપર્ટ્સ' નું પણ સ્વાગત કર્યું હતું, જે BRICS દેશોમાં સક્ષમ સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે વધુ સીધા સંચારને સક્ષમ બનાવશે. સભ્યોએ વધારાના વિષય-નિષ્ણાતોના નામાંકન અને ભવિષ્યની બ્રિક્સ અધ્યક્ષતાઓ દ્વારા ડિરેક્ટરીની સમયાંતરે સમીક્ષા અને અપડેટ કરવાનું સમર્થન કર્યું હતું જેથી તે સચોટ અને ઓપરેશનલ રીતે ઉપયોગી રહે.

BRICS સભ્યોએ આંતરરાષ્ટ્રીય એસેટ રિકવરી સંબંધિત રાષ્ટ્રીય અનુભવો, સંસ્થાકીય અભિગમો અને વ્યવહારુ કેસ સ્ટડીઝની આપલે કરી હતી. આ ચર્ચામાં BRICS દેશોના તપાસકર્તાઓ અને પ્રેક્ટિશનરો વચ્ચે સતત જ્ઞાન-આપલે અને વિસ્તૃત સહયોગના મૂલ્ય પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો.

"નવીનતા અને ટેક-ડ્રાઇવ સિસ્ટમ્સ દ્વારા નૈતિક શાસન" વિષય પર એક સમર્પિત સાઇડ ઇવેન્ટે સભ્ય દેશોને ટેકનોલોજી-સક્ષમ શાસનમાં વ્યવહારુ નવીનતાઓ શેર કરવા માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડ્યું. ચર્ચામાં ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો કે એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટલ પ્રાપ્તિ પ્લેટફોર્મ પારદર્શિતા, ટ્રેસેબિલિટી, વાજબી સ્પર્ધા અને કાર્યક્ષમતામાં વધારો કરી શકે છે જ્યારે મનસ્વીતા અને ભ્રષ્ટાચારના જોખમોને ઘટાડી શકે છે.

ઉપસ્થિત લોકોએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ, મશીન લર્નિંગ અને બિગ-ડેટા એનાલિટિક્સની ક્ષમતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો જે યોગ્ય સંસ્થાકીય સલામતી અને માનવ દેખરેખના સમર્થન સાથે રિયલ-ટાઇમ જોખમ ઓળખ અને લક્ષિત ચકાસણી દ્વારા ઘટના પછીના નિરીક્ષણને બદલે નિવારક જાગૃતિ (preventive vigilance) તરફ દોરી જાય છે. ચર્ચામાં નાગરિકોને સશક્ત બનાવવા, સંસ્થાકીય જવાબદારી મજબૂત કરવા અને જાહેર વિશ્વાસ વધારવામાં ઓપન ડેટા, ડિજિટલ સોશિયલ ઓડિટ, ફરિયાદ નિવારણ પ્લેટફોર્મ અને ભાગીદારીપૂર્ણ જાગૃતિના મહત્વની પણ પુનઃપુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી.

“ફાઇનાન્શિયલ ટેકનોલોજી અને વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ એસેટ્સ તરફથી ઉભરતા જોખમો: ભ્રષ્ટાચારની કમાણી છુપાવવા અને મની લોન્ડરિંગમાં તેમના દુરુપયોગને પહોંચી વળવું” વિષયક સત્રમાં સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું કે જ્યારે ફિનટેક (FinTech) અને વર્ચ્યુઅલ ડિજિટલ એસેટ્સ નાણાકીય સમાવેશ અને નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપે છે, ત્યારે તેમની ઝડપ, સરહદવિહીન સ્વરૂપ અને અપારદર્શિતાનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર કમાણી છુપાવવા અને ટ્રાન્સફર કરવા માટે પણ થઈ શકે છે.

સભ્યોએ સ્પષ્ટ અને જોખમ-આધારિત નિયામક માળખાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો હતો જે ઉભરતી ટેકનોલોજીની કાયદેસરની નવીન ક્ષમતાને જાળવી રાખીને એન્ટી-મની લોન્ડરિંગ અને કાઉન્ટર-ટેરરિસ્ટ ફાઇનાન્સિંગ સલામતીને મજબૂત કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે BRICS સહયોગે ઉભરતી ટાઇપોલોજી અને સુપરવાઇઝરી આંતરદ્રષ્ટિ શેર કરવા, FIU-To-FIU અને સરહદ પાર સહયોગને ઊંડો બનાવવા અને માહિતીની આપલેને ગેરકાયદેસર ડિજિટલ નાણાકીય પ્રવાહ જે ઝડપે થાય છે તેટલી જ ઝડપી બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ.

આ બેઠકોએ ભારતની BRICS અધ્યક્ષતા દરમિયાન પ્રાપ્ત થયેલી પ્રગતિને મજબૂત કરી અને એસેટ રિકવરી, સરહદપાર ભ્રષ્ટાચાર સામે લડવા, ભાગેડુ અપરાધીઓને ટ્રેસ કરવા, ઉભરતા નાણાકીય જોખમોને પહોંચી વળવા અને પારદર્શક, જવાબદારીપૂર્ણ અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ શાસનને પ્રોત્સાહન આપવામાં વ્યવહારુ સહયોગ મજબૂત કરવાની BRICS સભ્યોની સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતાની પુનઃપુષ્ટિ કરી.

ભારતની અધ્યક્ષતા હેઠળ BRICS એન્ટી-કરપ્શન વર્કિંગ ગ્રુપની બેઠકોના પરિણામોએ ભવિષ્યની બ્રિક્સ અધ્યક્ષતાઓ માટે આ પહેલોને આગળ ધપાવવા અને ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી અને કાયદા અમલીકરણ સત્તાધિકારીઓ વચ્ચે સહયોગ માટે તેમને અસરકારક, વિશ્વસનીય અને ઓપરેશનલ પ્લેટફોર્મમાં ક્રમશઃ વિકસાવવા માટે એક મજબૂત પાયો નાખ્યો છે.

 

SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2295055) आगंतुक पटल : 13