દેશભરમાં સૂક્ષ્મ, લઘુ અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) ને ક્રેડિટનો પ્રવાહ સુધારવા માટે સ્મોલ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ ડેવલપમેન્ટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SIDBI) દ્વારા છેલ્લા પાંચ વર્ષ દરમિયાન કેટલીક મુખ્યા પહેલો હાથ ધરવામાં આવી છે.

આમાં નીચેની પહેલોનો સમાવેશ થાય છે:

કેન્દ્રીય બજેટ જાહેરાત નાણાકીય વર્ષ 2024-25 ને અનુસરીને, SIDBI એ મુખ્ય MSME ક્લસ્ટરો સુધી પહોંચવા અને MSMEs ને ડાયરેક્ટ ક્રેડિટ પૂરી પાડવા માટે 01.04.2024 થી 29.07.2026 દરમિયાન સમગ્ર ભારતમાં 71 નવી શાખાઓ ખોલી છે.

31 માર્ચ, 2026ના રોજ, SIDBIનો ડાયરેક્ટ ક્રેડિટ આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોર્ટફોલિયો ₹51,687 કરોડ છે, જે 31 માર્ચ, 2025ના રોજ ₹37,781 કરોડ હતો, જે વાર્ષિક ધોરણે 36.8% ની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

બેંક MSMEને તેમના ક્રેડિટ પ્રવાહમાં વધારો કરવા માટે પ્રાથમિક ધિરાણ સંસ્થાઓ (PLIs) ના સંસાધનો વધારવા રિફાઇનાન્સ સહાય પણ પૂરી પાડે છે. 31 માર્ચ, 2026ના રોજ, SIDBIનો રિફાઇનાન્સ આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોર્ટફોલિયો ₹4,50,571 કરોડ છે, જે 31 માર્ચ, 2025 ના રોજ ₹3,85,327 કરોડ હતો, જે વાર્ષિક ધોરણે 16.9% ની વૃદ્ધિ દર્શાવે છે.

SIDBIએ વંચિત/સેવાઓથી વંચિત MSMEs સુધી પહોંચવાના તેના પ્રયાસના ભાગ રૂપે, નાના MSMEs, ખાસ કરીને નવા ઓછી આવક ધરાવતા ધિરાણકર્તાઓને પરવડે તેવી ક્રેડિટ પૂરી પાડવા માટે નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) સાથે કો-લેન્ડિંગ વ્યવસ્થા પર એક પ્રોડક્ટ રજૂ કરી છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન, બેંકે વંચિત અને અસ્પૃશ્ય વિસ્તારોમાં ક્રેડિટ ડિલિવરી મજબૂત કરવા અને નાણાકીય ઍક્સેસ સુધારવા માટે પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકો (RRBs) સાથે કો-લેન્ડિંગ વ્યવસ્થાઓ શરૂ કરી.

અનૌપચારિક સૂક્ષ્મ સાહસિકો/સૂક્ષ્મ સાહસો (IMEs), ખાસ કરીને મહિલાઓ અને ગરીબોને પરવડે તેવી ક્રેડિટની સુવિધા માટે SIDBI દ્વારા 'પ્રયાસ' (Prayaas) યોજના શરૂ કરવામાં આવી છે.

SIDBIએ ટ્રેડ ડેટા અને ડિજિટલ ફ્રેમવર્કનો ઉપયોગ કરીને સૂક્ષ્મ સાહસોને 'ઓન ટેપ' ઇનવોઇસ-આધારિત (કેશ ફ્લો આધારિત) નાના મૂલ્યની ક્રેડિટ માટે GST સહાય એપ લોન્ચ કરી છે.

સરકારે મે, 2026માં ઇમરજન્સી ક્રેડિટ લાઇન ગેરંટી સ્કીમ (ECLGS) 5.0 રજૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ, MSMEs નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના ચોથા ક્વાર્ટર દરમિયાન પીક ફંડ-આધારિત વર્કિંગ કેપિટલ આઉટસ્ટેન્ડિંગના 20% સુધીની વધારાની ક્રેડિટ માટે પાત્ર છે.

આ યોજના પાત્ર MSME ધિરાણકર્તાઓને લંબાવવામાં આવેલી આવી વધારાની ક્રેડિટ સુવિધા માટે ડિફોલ્ટ થયેલી રકમ પર મેમ્બર લેન્ડિંગ ઇન્સ્ટિટ્યુશન્સ (MLIs) ને 100% ગેરંટી કવરેજ પૂરું પાડે છે. શિડ્યુલ પેસેન્જર એરલાઇન્સ માટે, ગેરંટી કવરેજ 90% છે.

જો કે, શિડ્યુલ પેસેન્જર એરલાઇન્સ નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના ચોથા ક્વાર્ટર દરમિયાન કુલ પીક ક્રેડિટ આઉટસ્ટેન્ડિંગ (ફંડ-આધારિત અને નોન-ફંડ-આધારિત બંને) ના 100% સુધીના વધારાના ક્રેડિટ માટે પાત્ર છે. આ યોજના હેઠળ, MSMEs, નોન-MSMEs અને શિડ્યુલ પેસેન્જર એરલાઇન્સ માટે ₹2,55,000 કરોડના વધારાના ક્રેડિટ પ્રવાહની પરિકલ્પના કરવામાં આવી છે.

આ માહિતી આજે રાજ્યસભામાં નાણા મંત્રાલયના રાજ્ય મંત્રી શ્રી પંકજ ચૌધરી દ્વારા એક લેખિત જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/BS/JD