বান ব্যৱস্থাপনা আৰু খহনীয়া প্ৰতিৰোধ আঁচনিসমূহ সংশ্লিষ্ট ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে তেওঁলোকৰ নিজ নিজ অগ্ৰাধিকাৰ অনুসৰি প্ৰস্তুত আৰু ৰূপায়ণ কৰে। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে কেন্দ্ৰীয়ভাৱে পৃষ্ঠপোষকতা কৰা "বান ব্যৱস্থাপনা আৰু সীমান্ত অঞ্চল কাৰ্যসূচী" (এফ এম বি এ পি) নামৰ আঁচনিখনৰ জৰিয়তে গুৰুত্বপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহত বান ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা আৰু প্ৰচাৰমূলক বিত্তীয় সহায় প্ৰদান কৰি ৰাজ্যসমূহৰ প্ৰচেষ্টাক সহায় কৰে, ইয়াৰ জৰিয়তে বান নিয়ন্ত্ৰণ, খহনীয়া প্ৰতিৰোধ, নলা-নৰ্দমাৰ উন্নয়ন, সাগৰীয় খহনীয়া প্ৰতিৰোধ ইত্যাদি কামৰ বাবে ৰাজ্যসমূহক কেন্দ্ৰীয় সহায়তা প্ৰদান কৰে। এই কাৰ্যসূচীৰ আৰম্ভণিৰে পৰা ২০২৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ছিকিমকে ধৰি উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যসমূহৰ ২৬৩ টা বান ব্যৱস্থাপনা প্ৰকল্পৰ বাবে এফ এম বি এ পি-ৰ অধীনত ২,৫৩৬.৯৬ কোটি টকাৰ কেন্দ্ৰীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে।

কেন্দ্ৰীয় জল আয়োগে (চিডব্লিউচি) চিনাক্ত কৰা স্থানত সংশ্লিষ্ট ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক ২৪ ঘণ্টা পৰ্যন্ত মুখ্য সময়ৰ সৈতে হ্ৰস্ব্ৰকালীন বানৰ পূৰ্বানুমান জাৰি কৰে। চিডব্লিউচিয়ে জলাধাৰৰ সঠিক নিয়ন্ত্ৰণৰ সুবিধাৰ বাবে চিনাক্ত কৰা জলাধাৰসমূহৰ বাবে পানীৰ প্ৰৱাহৰ পূৰ্বানুমানো জাৰি কৰে। বৰ্তমান চি ডব্লিউ চি-ৰ দ্বাৰা ৩৬০টা ষ্টেচনত (১৫৯ টা ইনফ্লো ফোৰকাষ্ট ষ্টেচন আৰু ২০১টা লেভেল ফোৰকাষ্ট ষ্টেচন) নিয়ম অনুসৰি পৰিচালনা প্ৰক্ৰিয়া মতে বানৰ পূৰ্বানুমান জাৰি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছে উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ ৫৩টা ষ্টেচন (১৫টা ইনফ্লো ফৰকাষ্ট ষ্টেচন আৰু ৩৮টা লেভেল ফৰকাষ্ট ষ্টেচন)। এই পূৰ্বানুমানবোৰ উৎসর্গীকৃত ৱেবছাইট https://ffs.india-water.gov.in ৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰ কৰা হয়। স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষৰ বাবে জনসাধাৰণক স্থানান্তৰ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিবলৈ আৰু অন্যান্য প্ৰতিকাৰমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰিবলৈ অধিক সময় প্ৰদান কৰাৰ বাবে চিডব্লিউচিয়ে সকলো পূৰ্বানুমান কেন্দ্ৰৰ বাবে ৭ দিনৰ আগতীয়া বানৰ পূৰ্বানুমান পৰামৰ্শ জাৰি কৰিবলৈ বৰষুণৰ পানী বৈ যোৱা গাণিতিক আৰ্হিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি অৱবাহিকা অনুসৰি বানৰ পূৰ্বানুমান আৰ্হি বিকশিত কৰিছে। এই পৰামৰ্শসমূহ উৎসর্গীকৃত ৱেবছাইট https://aff.india-water.gov.in ৰ জৰিয়তে প্ৰচাৰ কৰা হয়। চিডব্লিউচিৰ বানৰ পূৰ্বানুমান সেৱাসমূহ সংশ্লিষ্ট ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ ব্যৱস্থাপনা কৰ্তৃপক্ষ (এছডিএমএ)ক জাৰি কৰা সংহত সতৰ্ক প্ৰচাৰ মঞ্চ কমন এলাৰ্ট প্ৰট’কল (চিএপি) ৰ সৈতেও একত্ৰিত কৰা হৈছে। বানৰ তথ্য বিভিন্ন ছ’চিয়েল মিডিয়া প্লেটফৰ্ম যেনে ফেচবুক, এক্স আৰু ফ্লাড ৱাচ ইণ্ডিয়া মোবাইল এপ আদিত আপলোড কৰা হয়।

উত্তৰ-পূব অঞ্চলত ফলপ্ৰসূ নদী অৱবাহিকা ব্যৱস্থাপনা আৰু বানৰ পূৰ্বানুমানৰ বাবে চুবুৰীয়া দেশসমূহে জলবিদ্যুৎ আৰু বতৰ বিজ্ঞানৰ তথ্য ভাগ বাটোৱাৰা কৰে।

জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ে দেশৰ বান ব্যৱস্থাপনাৰ এক অ-গাঁথনিযুক্ত ব্যৱস্থা হিচাপে ফ্লাড প্লেইন জোনিং (এফপিজেড) গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত নিৰন্তৰভাৱে ৰাজ্যসমূহক প্রভাৱিত কৰি আহিছে। বান প্ৰতিৰোধৰ এক অ-গঠনমূলক ব্যৱস্থা হিচাপে বান প্ৰৱণ অঞ্চলৰ বৈজ্ঞানিক মূল্যায়ন কৰিবলৈ ৰাজ্যসমূহক সক্ষম কৰাৰ বাবে জল শক্তি মন্ত্ৰালয়ে ২০২৫  চনৰ আগষ্ট মাহত বান প্ৰৱণ অঞ্চলৰ ওপৰত এক কাৰিকৰী নিৰ্দেশনা প্ৰস্তুত কৰি ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ মাজত প্ৰচাৰ কৰিছিল।

ব্ৰহ্মপুত্ৰ ব’ৰ্ডে উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যসমূহৰ বাবে ৫২খন মাষ্টাৰ প্লেন প্ৰস্তুত কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে বান ব্যৱস্থাপনাৰ বাবে গাঁথনিগত আৰু অ-গাঁথনিগত দুয়ো ধৰণৰ হ্ৰস্ব, মধ্যমীয়া আৰু দীৰ্ঘম্যাদী ব্যৱস্থা।

ৰাজ্য চৰকাৰসমূহে বৰষুণ আৰু বানকে ধৰি ১২টা অধিসূচিত প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ফলত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতিৰ মূল্যায়ন কৰে আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ অনুমোদিত নিয়ম অনুসৰি ইতিমধ্যে তেওঁলোকৰ অধীনত থকা ৰাজ্যিক দুৰ্যোগ সঁহাৰি পুঁজি (এছডিআৰএফ) ৰ পৰা সাহায্য প্ৰদান কৰে। ‘গুৰুতৰ ধৰণ’ৰ দুৰ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্ধাৰিত প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰি, ৰাষ্ট্ৰীয় দুৰ্যোগ সঁহাৰি পুঁজি (এনডিআৰএফ)ৰ পৰা অতিৰিক্ত বিত্তীয় সাহায্য প্ৰদান কৰা হয়, য'ত আন্তঃমন্ত্ৰালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় দল(আইএমচিটি)ৰ মূল্যায়ন অন্তৰ্ভুক্ত থাকে।

আজি ৰাজ্যসভাত এক প্ৰশ্নৰ লিখিত উত্তৰত জল শক্তি দপ্তৰৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শ্ৰী ৰাজ ভূষণ চৌধুৰীয়ে এই তথ্য প্ৰদান কৰে।

*****

ND/HM/HS