ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਰਾਈਵ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸੰਭਾਲ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ; ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਨਿਰੰਤਰ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ
ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਰਾਈਵ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ
प्रविष्टि तिथि:
31 JUL 2026 4:46PM by PIB Chandigarh
ਭਾਰਤ ਦੀ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਵਿਰਾਸਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਸਾਹਿਤ, ਗਣਿਤ, ਯੋਗਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਿਭਿੰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ, -"ज्ञानं परमं ध्येयम्" ਦੇ ਸੱਭਿਅਤਾਵਾਦੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰਾਸਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ‘ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਮਿਸ਼ਨ’ ਦੇ ਤਹਿਤ, ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਿਖੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਰਾਈਵ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾਂ/ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਕੇਂਦਰਾਂ, ਰਖਵਾਲੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ, ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ 200 ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧੀਆਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ।

ਕੇਂਦਰੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗਜੇਂਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਖਾਵਤ ਨੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਾਂ, ਕੇਂਦਰ ਸ਼ਾਸਿਤ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਾਂ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਕੇਂਦਰਾਂ ਅਤੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਰਗਰਮ ਸਮਰਥਨ ਨਾਲ, 1.2 ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਿਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਪਲਬਦੀ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨ, ਅਤੀਤ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ, ਵਰਤਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਡੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਪੁਰਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕਰੀਏ, ਸੰਹਿਤਾਬੱਧ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰੀਏ।
ਕੇਂਦਰੀ ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਮੌਜੂਦਾ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣਾ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਵੇਕ ਅਗਰਵਾਲ, ਸਕੱਤਰ ਸੱਭਿਆਚਾਰ, ਨੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਇਕਸਾਰਤਾ, ਗੁਣਵੱਤਾ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਸਹਿਜ ਏਕੀਕਰਣ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਾਰੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮਾਂਬੱਧ, ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਸਮਰ ਨੰਦਾ, ਸੰਯੁਕਤ ਸਕੱਤਰ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੋਹਰਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ‘ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ’ ਦੇ ਮੁੱਖ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਸੰਭਾਲ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਸਮੂਹਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸ਼੍ਰੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਮਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਦੇਸ਼ਾਂ, ਡਿਜੀਟਲ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲੇ ਲਾਗੂਕਰਨ ਦੀ ਰੂਪਰੇਖਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਪ੍ਰੋ. ਅਨਿਰਬਾਨ ਦਾਸ਼ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦੋ-ਪੜਾਅ ਵਾਲੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਪੈਟਰਨ - ਉੱਚ-ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਖ਼ਤ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸਮਝ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ।
ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਪੰਜ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਟੀਚਿਆਂ, ਮਿਆਰੀ ਇਮੇਜਿੰਗ ਅਤੇ ਮੈਟਾਡੇਟਾ ਅਭਿਆਸਾਂ, ਸੁਧਾਰੇ ਗਏ ਲਾਗੂਕਰਨ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸੰਚਾਲਨ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਮਿਆਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸੰਚਾਲਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਢਾਂਚੇ ਲਈ ਇੱਕ ਤਾਲਮੇਲ ਵਾਲਾ ਰੋਡਮੈਪ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਸਥਾਨ, ਬੀਓਆਰਆਈ ਪੁਣੇ, ਜੰਮੂ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕ ਸੋਸਾਇਟੀ ਕੋਲਕਾਤਾ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਭਾਰਤਮ ਕੇਂਦਰਾਂ - ਕੋਬਾ, ਗੁਜਰਾਤ; ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਰਿਸਰਚ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ; ਸੇਵਾਧੀ, ਕੇਰਲਾ; ਅਤੇ ਜਾਮੀਆ ਹਮਦਰਦ, ਦਿੱਲੀ ਦੁਆਰਾ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ; ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਭਾਈਵਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਖੇਤਰੀ ਅਨੁਭਵਾਂ, ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਕੇਲੇਬਲ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਭਰ ਰਹੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਲ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਿ ਏਆਈ ਪਲੈਟਫਾਰਮਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਢਾਂਚਾਗਤ ਪਹੁੰਚ ਨੀਤੀ ਢਾਂਚੇ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਿਤ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਥ-ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਅੱਗੇ ਵਧਣਗੇ, ਰਾਜਾਂ ਅਤੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਉਪਕਰਣਾਂ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣਗੇ।
ਇਹ ਵਰਕਸ਼ਾਪ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਡਰਾਈਵ ਇੱਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ, ਏਆਈ-ਸਮਰੱਥ ਹੱਥ-ਲਿਖਤ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸੱਭਿਅਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਡਿਜੀਟਾਈਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ।
*******
ਐੱਮ ਅੰਨਾਦੁਰਾਈ/ਏਕੇ
(रिलीज़ आईडी: 2293212)
आगंतुक पटल : 5