સંગઠિત સ્મગલિંગ નેટવર્ક્સ અને સીમાપારના દાણચોરી સિન્ડિકેટ્સ સામેના પોતાના સતત અભિયાનને ચાલુ રાખતા, ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ રેવેન્યુ ઇન્ટેલિજન્સ (DRI) એ સપ્તાહ દરમિયાન દેશભરમાં ગુપ્ત માહિતી આધારિત કામગીરીની શ્રેણી હાથ ધરી હતી, જેના પરિણામે વિદેશી મૂળનું સોનું, હેરોઇન, MDMA, હાઇડ્રોપોનિક વીડ (ગાંજો), લાલ ચંદન (રેડ સેન્ડર્સ), પ્રતિબંધિત વન્યજીવ ઉત્પાદનો, ઈ-સિગારેટ, વિદેશી મૂળના ખસખસ (પોપી સીડ્સ) અને સોપારી (એરેકા નટ્સ) જપ્ત કરવામાં આવ્યા છે. આ કામગીરીને કારણે સ્મગલિંગ અને ગેરકાયદે વેપારની પ્રવૃત્તિઓમાં સંકળાયેલા 5 વિદેશી નાગરિકો સહિત 20 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી છે અને સંગઠિત ગુનાહિત સિન્ડિકેટ્સ દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી અત્યાધુનિક છુપાવવાની તકનીકોનો પર્દાફાશ થયો છે.

સોનું

IGI, દિલ્હી ખાતે 4 કિલો સોનું જપ્ત

29.07.26 ના રોજ, ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક, નવી દિલ્હી ખાતે એક મહત્વપૂર્ણ કામગીરીમાં, DRI ના અધિકારીઓએ દુબઈથી આવેલા બે વિદેશી નાગરિકોને અટકાવ્યા હતા. પેસેન્જર ટ્રોલીની તપાસ કરતા ટ્રોલીના પરિમાણો સાથે મેળ ખાતી સ્ટીલ શીટનો ઉપયોગ કરીને બનાવવામાં આવેલી અને ડબલ-સાઇડેડ એડહેસિવ ટેપથી સુરક્ષિત કરવામાં આવેલી એક ખાસ ગુપ્ત કેવિટી (ખાંચો) મળી આવી હતી. આ કેવિટીમાંથી 4 કિલો વજન ધરાવતા વિદેશી મૂળના 40 સોનાના બિસ્કિટ મળી આવ્યા હતા. સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું અને બંને મુસાફરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

અગાઉ આ સપ્તાહમાં, ભારત-બાંગ્લાદેશ સરહદે DRI અને સીમા સુરક્ષા દળ (BSF) ના જવાનો દ્વારા સંયુક્ત રીતે હાથ ધરવામાં આવેલા અલગ-અલગ ઓપરેશન્સમાં, અધિકારીઓએ વિદેશી મૂળનું લગભગ 3.2 કિલો સોનું જપ્ત કર્યું હતું. આ સોનું તુંગી ખાતે સરહદી વાડ નજીક એક વ્યક્તિ પાસેથી, હીલી બોર્ડર ગેટ પર અન્ય એક વ્યક્તિ પાસેથી અને ત્રીજા કેસમાં નિત્યાનંદકાટી, હકીમપુર નજીક અટકાવવામાં આવેલી મોટરસાઇકલ પર સવાર વ્યક્તિ પાસેથી રિકવર કરવામાં આવ્યું હતું. સોનાના આ જથ્થા સાથે એક મહિલા સહિત ત્રણ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

આ કેસો ઉપરાંત, DRI ના અધિકારીઓએ વારાણસી, દિલ્હી એરપોર્ટ અને તમિલનાડુ ખાતે હાથ ધરેલા ત્રણ અલગ-અલગ ઓપરેશન્સમાં લગભગ 2.2 કિલો સોનું જપ્ત કર્યું હતું અને 4 લોકોની ધરપકડ કરી હતી.

કુલ મળીને, આશરે રૂ. 14 કરોડની કિંમતનું લગભગ 9.5 કિલો સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું અને 9 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

વન્યજીવ ઉત્પાદનો

પ્રતિબંધિત આયાતના એક મહત્વપૂર્ણ કેસમાં, DRIના અધિકારીઓએ માલના વર્ણન અને મૂળ દેશ અંગે ખોટી જાહેરાત કરીને આશરે રૂ. 1.4 કરોડ મૂલ્યના પાકિસ્તાન મૂળના લગભગ 14 મેટ્રિક ટન ગુગ્ગુલ રેઝિનની આયાત કરવાનો પ્રયાસ ઝડપી પાડ્યો હતો. આ જથ્થાને સોમાલિયાથી આવેલ કુદરતી રેઝિન તરીકે ખોટી રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો અને તેને દુબઈ મારફતે મોકલવામાં આવ્યો હતો.

ગુગ્ગુલ રેઝિન, જે ભારત અને પાકિસ્તાનના શુષ્ક વિસ્તારોમાં જોવા મળતી સ્થાનિક પ્રજાતિ છે, તે CITESના પરિશિષ્ટ-IIમાં સમાવિષ્ટ છે અને IUCNની રેડ લિસ્ટમાં અતિ ગંભીર રીતે સંકટગ્રસ્ત તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે. તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે જપ્ત કરાયેલ જથ્થો ગુગ્ગુલ રેઝિનનો જ હતો અને તેનો મૂળ દેશ પાકિસ્તાન હતો. બનાવટી દસ્તાવેજોના આધારે તેને અન્ય દેશ મારફતે મોકલવામાં આવ્યો હતો. આ આયાત પાકિસ્તાનમાં ઉત્પન્ન થયેલી અથવા ત્યાંથી નિકાસ થયેલી ચીજવસ્તુઓની પ્રત્યક્ષ અથવા પરોક્ષ આયાત પરના DGFTના પ્રતિબંધોનું ઉલ્લંઘન કરતી હતી. આ કાવતરામાં સંડોવાયેલા બે લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

વન્યજીવ અને વન પેદાશ સ્મગલિંગના અન્ય એક મુખ્ય કેસમાં, DRI ના અધિકારીઓએ ચેન્નઈના સરહદી વિસ્તારમાં એક ટ્રકને અટકાવી હતી અને ખાલી પ્લાસ્ટિકના કેરેટ પાછળ છુપાવેલા આશરે 4.8 મેટ્રિક ટન વજન ધરાવતા લાલ ચંદન (રેડ સેન્ડર્સ) ના 142 લાકડાના બ્લોક્સ રિકવર કર્યા હતા. લાલ ચંદન એ CITES ના પરિશિષ્ટ II હેઠળ સૂચિબદ્ધ અને વન્યજીવ (સંરક્ષણ) અધિનિયમ, 1972 હેઠળ આવરી લેવાયેલી સુરક્ષિત પ્રજાતિ છે. જપ્ત કરાયેલા આ જથ્થાની કિંમત આશરે રૂ. 2.50 કરોડ છે. તપાસમાં ગેરકાયદે નિકાસનો ઇતિહાસ ધરાવતા સંગઠિત સ્મગલિંગ નેટવર્કની સંડોવણી ખુલ્લી પડી છે. ત્રણ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

નાર્કોટિક્સ (માદક દ્રવ્યો)

મણિપુરમાં, મ્યાનમારથી સીમાપાર નાર્કોટિક્સ ટ્રાફિકિંગ અંગેની ચોક્કસ ગુપ્ત માહિતી પર કામ કરતા, DRI ના અધિકારીઓએ આસામ રાઇફલ્સ અને મણિપુર પોલીસની મદદથી ચુરાચંદપુર નજીક એક વાહનને અટકાવ્યું હતું અને 220 સાબુના બોક્સમાં છુપાવેલું આશરે 2.7 કિલો હેરોઇન રિકવર કર્યું હતું. બે લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

મુંબઈમાં અન્ય બે ઓપરેશન્સમાં, DRI અધિકારીઓએ દિલ્હીથી મુસાફરી કરી રહેલી બે વિદેશી મહિલા નાગરિકોને અટકાવી હતી અને તેમના સંબંધિત બેગેજમાં ખાસ બનાવેલી કેવિટીમાં છુપાવેલા સિન્થેટિક નાર્કોટિક ડ્રગ્સ રિકવર કર્યા હતા. આ કામગીરીના પરિણામે આશરે 2 કિલો એમફેટામાઇન ક્રિસ્ટલ્સ (Amphetamine crystals) અને MDMA ગોળીઓ જપ્ત કરવામાં આવી હતી. NDPS એક્ટ, 1985 હેઠળ બંને મુસાફરોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

જપ્ત કરાયેલી MDMA ગોળીઓ અને એમફેટામાઇન ક્રિસ્ટલ્સ

બે અલગ-અલગ ઓપરેશન્સમાં, ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક, નવી દિલ્હી અને કાલીકટ આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક ખાતે DRI અધિકારીઓએ એક વિદેશી નાગરિક સહિત બે મુસાફરોને અટકાવ્યા હતા અને તેમના કબજામાંથી આશરે 25 કિલો હાઇડ્રોપોનિક વીડ (ગાંજો) જપ્ત કર્યો હતો. આ બંને મુસાફરો બેંગકોકથી આવ્યા હતા અને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

હાઇડ્રોપોનિક વીડ

તમ્બાકુ ઉત્પાદનો

પ્રતિબંધિત વસ્તુઓની ગેરકાયદે આયાતને રોકવાના ઉદ્દેશ્યથી હાથ ધરાયેલા અન્ય એક ઓપરેશનમાં, DRI ના અધિકારીઓએ ન્હાવા શેવા પોર્ટ ખાતે આયાત કરાયેલા એક કન્સાઇનમેન્ટને અટકાવ્યું હતું જેને LED લાઇટ્સ અને ફિક્સ્ચર્સ તરીકે ખોટી રીતે ડિકલેર કરવામાં આવ્યું હતું અને વિવિધ બ્રાન્ડ્સ તથા ફ્લેવર્સની 9,230 પ્રતિબંધિત ઇલેક્ટ્રોનિક સિગારેટ રિકવર કરી હતી. ઇલેક્ટ્રોનિક સિગારેટ પ્રોહિબિશન એક્ટ, 2019 હેઠળ ભારતમાં ઇલેક્ટ્રોનિક સિગારેટ પર પ્રતિબંધ છે. આશરે રૂ. 3.70 કરોડની કુલ કિંમત ધરાવતી આ પ્રતિબંધિત ઈ-સિગારેટ અને કવર કાર્ગોને જપ્ત કરવામાં આવ્યા હતા.

મુંબઈ ખાતે જપ્ત કરાયેલી ઈ-સિગારેટ

નિયંત્રિત વસ્તુઓ

મિઝોરમમાં, આસામ રાઇફલ્સના જવાનોની મદદથી DRI ના અધિકારીઓએ ભારત-મ્યાનમાર સરહદ નજીક ચાર શંકાસ્પદ ગોડાઉનોની તલાશી લીધી હતી અને આશરે 14.5 મેટ્રિક ટન ખસખસ (પોપી સીડ્સ) અને 14 મેટ્રિક ટન સોપારી રિકવર કરી હતી, જે બંને વિદેશી મૂળની હતી અને તેની કુલ કિંમત આશરે રૂ. 3.6 કરોડ હતી. પ્રારંભિક તપાસ દર્શાવે છે કે આ સામાન ભારત-મ્યાનમાર સરહદના ઝોખાઉથાર (Zokhawthar) સેક્ટર દ્વારા ભારતમાં સ્મગલિંગ કરીને લાવવામાં આવ્યો હતો. કસ્ટમ્સ એક્ટ, 1962 હેઠળ આ સામાન જપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.

ફોરેન ટ્રેડ પોલિસી હેઠળ ખસખસને "નિયંત્રિત" (Restricted) વસ્તુ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવી છે અને તેની આયાત માત્ર ચોક્કસ શરતોને આધીન જ મંજૂર કરવામાં આવે છે, જેમાં નિયુક્ત દેશોમાંથી કાયદેસર રીતે વાવેતર કરાયેલી પેદાશની આયાત અને ગ્વાલિયરના નાર્કોટિક્સ કમિશનર પાસે તમામ આયાત કરારોનું ફરજિયાત રજીસ્ટ્રેશન સામેલ છે.

SM/JY/JD