'બેટી બચાવો બેટી પઢાવો' (BBBP) બાળ જાતિ ગુણોત્તર (CSR) અને છોકરીઓ તથા મહિલાઓના સશક્તિકરણ સંબંધિત મુદ્દાઓને સંબોધવામાં મદદ કરે છે. આ યોજના વિવિધ હિસ્સેદારોને માહિતી આપીને, પ્રભાવિત કરીને, પ્રેરિત કરીને, સંલગ્ન કરીને અને સશક્તિકરણ કરીને બાળકી પ્રત્યે માનસિકતા અને વર્તણૂકીય પરિવર્તન લાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. 15મા નાણા પંચના સમયગાળામાં, 'મિશન શક્તિ' ના 'સંબલ' (SAMBAL) વર્ટિકલ હેઠળના એક ઘટક તરીકે BBBP નો વિસ્તાર કરીને દેશના તમામ જિલ્લાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા છે, જેમાં ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર અસર છોડતી પ્રવૃત્તિઓ પર વધુ ખર્ચ કરવા માટે બહુ-ક્ષેત્રીય હસ્તક્ષેપોને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા છે. BBBP સરકારી એજન્સીઓ, મીડિયા, નાગરિક સમાજ અને સામાન્ય જનતા સહિત વિવિધ હિતધારકોને એકત્રિત કરીને એક નીતિગત પહેલમાંથી રાષ્ટ્રીય ચળવળમાં પરિવર્તિત થઈ છે.

BBBP મુખ્યત્વે સમગ્ર દેશમાં બાળકીને જે રીતે જોવામાં આવે છે તેમાં વર્તણૂક અને સામાજિક પરિવર્તન લાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. BBBPનું સ્વરૂપ એવું છે કે તેમાં લાભાર્થીઓની સંખ્યા માપી શકાતી નથી. આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલય (MoHFW) ના હેલ્થ મેનેજમેન્ટ ઇન્ફોર્મેશન સિસ્ટમ (HMIS) ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, રાષ્ટ્રીય સ્તરે જન્મ સમયે જાતિ ગુણોત્તર (Sex Ratio at Birth - SRB) 2014-15માં 918 હતો તે વધીને 2025-26 માં (કામચલાઉ) 929 થયો છે. વધુમાં, દિલ્હી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં, જન્મ સમયે જાતિ ગુણોત્તર (SRB) સુધારાત્મક વલણો દર્શાવી રહ્યો છે અને 2014-15 થી 2025-26 (કામચલાઉ) દરમિયાન 901 થી વધીને 915 થયો છે. શિક્ષણ મંત્રાલયના UDISE ડેટા મુજબ, રાષ્ટ્રીય સ્તરે માધ્યમિક સ્તરે શાળાઓમાં છોકરીઓનો ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયો (Gross Enrolment Ratio) 2014-15 માં 75.51% હતો તે વધીને 2025-26 માં 83.4% થયો છે. વધુમાં, દિલ્હી કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશમાં, માધ્યમિક સ્તરે શાળાઓમાં છોકરીઓનો ગ્રોસ એનરોલમેન્ટ રેશિયો 2014-15 માં 99.13% હતો તે વધીને 2025-26 માં 108.3% થયો છે.

આ માહિતી મહિલા અને બાળ વિકાસ રાજ્ય મંત્રી શ્રીમતી સાવિત્રી ઠાકુર દ્વારા લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/BS/JD