ভাৰতীয় চাইবাৰ অপৰাধ সমন্বয় কেন্দ্ৰ আই৪চিৰ অধীনত ‘চিটিজেন ফাইনেন্সিয়েল চাইবাৰ ফ্ৰড ৰিপ’ৰ্ট এণ্ড মেনেজমেণ্ট চিষ্টেম’ (চিএফচিএফআৰএমএছ) বিত্তীয় জালিয়াতিৰ তাৎক্ষণিক ৰিপ’ৰ্ট দিয়াৰ বাবে আৰু প্ৰৱঞ্চকসকলে ধন চাইফন কৰা বন্ধ কৰাৰ বাবে ২০২১ চনত আৰম্ভ কৰা হৈছে। আই৪চিৰ দ্বাৰা পৰিচালিত চিএফচিএফআৰএমএছ অনুসৰি, ৩০.০৬.২০২৬লৈকে, আৰ্থিক পৰিমাণ ৫০.০৬.২০২৬ টকাতকৈ অধিক। ৩২.৮০ লাখৰো অধিক অভিযোগত ১১,১৫৮ কোটি টকা ৰাহি হৈছে। অনলাইন চাইবাৰ অভিযোগ দাখিল কৰাত সহায় লাভৰ বাবে এটা টোল ফ্ৰী হেল্পলাইন নম্বৰ ‘১৯৩০’ কাৰ্যকৰী কৰা হৈছে।

কাৰ্য্যকৰী দক্ষতা আৰু অধিক শক্তিশালী কৰিবলৈ আৰু চাইবাৰ অপৰাধৰ অভিযোগ নিষ্পত্তি কৰাত একাকাৰীতা নিশ্চিত কৰিবলৈ মন্ত্ৰালয়ে এনচিআৰপি-চিএফচিএফআৰএমএছৰ বাবে এক বিস্তৃত মানক পৰিচালনা পদ্ধতি (এছঅ’পি) জাৰি কৰিছে। এছ অ’ পিয়ে এন চি আৰ পিৰ জৰিয়তে লাভ কৰা অভিযোগৰ ভিত্তিত অভিযোগ প্ৰক্ৰিয়াকৰণ, বেংক সমন্বয়, অভিযোগৰ সমাধান, লিয়েন চিহ্ন আঁতৰোৱা, আৰু সঠিক দাবীদাৰক প্ৰতাৰিত ধন পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে এক প্ৰামাণিক কাঠামো নিৰ্ধাৰণ কৰে। ভুক্তভোগীসকলক প্ৰতাৰিত ধন ক্ষিপ্ৰতাৰে পুনৰুদ্ধাৰৰ বাবে ধন পুনৰুদ্ধাৰ মডিউল আৰু বেংক একাউণ্ট ফ্ৰীজিং আৰু ধনৰ লিয়েন মাৰ্কিঙৰ সৈতে জড়িত অভিযোগসমূহ সময়মতে গুৰুত্ব দিয়াৰ বাবে অভিযোগ নিৰাময় মডিউল, ২০২৬ চনৰ এপ্ৰিল মাহৰ পৰা কাৰ্যক্ষম কৰা হৈছে।

‘পুলিচ’ আৰু ‘ৰাজহুৱা ব্যৱস্থা’ ভাৰতীয় সংবিধানৰ সপ্তম অনুসূচী অনুসৰি ৰাজ্যিক বিষয়। ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহে তেওঁলোকৰ আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থা (এল ই এ)ৰ জৰিয়তে চাইবাৰ ফৰেনছিক পৰীক্ষাগাৰ স্থাপনকে ধৰি অপৰাধ প্ৰতিৰোধ, ধৰা পেলোৱা, তদন্ত আৰু বিচাৰৰ বাবে মূলতঃ দায়বদ্ধ। কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ পদক্ষেপসমূহৰ পৰিপূৰক হিচাপে তেওঁলোকৰ এল ই এসমূহৰ সামৰ্থ্য বিকাশৰ বাবে বিভিন্ন আঁচনিৰ অধীনত বিভিন্ন আঁচনিৰ অধীনত পৰামৰ্শ আৰু আৰ্থিক সাহায্য প্ৰদান কৰে।

ৰাষ্ট্ৰীয় চাইবাৰ অপৰাধ প্ৰতিবেদন পৰ্টেলত ৰিপৰ্ট কৰা চাইবাৰ অপৰাধৰ কাণ্ড, ইয়াক এফ আই আৰলৈ ৰূপান্তৰ আৰু পৰৱৰ্তী ব্যৱস্থা অৰ্থাৎ চাৰ্জশ্বীট দাখিল কৰা, গ্ৰেপ্তাৰ কৰা আৰু অভিযোগ নিষ্পত্তি কৰা, তাৰ ওপৰত সংশ্লিষ্ট ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আইন প্ৰয়োগকাৰী সংস্থাসমূহে আইনৰ বিধান অনুসৰি চম্ভালে।

চাইবাৰ অপৰাধীৰ চিনাক্তকৰ্তাৰ সন্দেহযুক্ত পঞ্জীয়ন আই৪চিয়ে যোৱা ১০.০৯.২০২৪ তাৰিখে বেংক/বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ সহযোগত আৰম্ভ কৰিছে। ৩০.০৬.২০২৬ তাৰিখলৈকে বেংকৰ পৰা লাভ কৰা ৩০.৪৮ লাখতকৈ অধিক সন্দেহযুক্ত চিনাক্তকৰ্তা তথ্য আৰু ৩২.০৮ লাখ লেয়াৰ ১  একাউণ্ট সন্দেহযুক্ত পঞ্জীয়নৰ অংশগ্ৰহণকাৰী সত্তাসমূহৰ সৈতে ভাগ কৰা হৈছে আৰু ৫০.৫ টকাৰ লেনদেন অস্বীকাৰ কৰা হৈছে। ২৫,৬৯৮ কোটি টকা।

CERT-In এ কৃত্ৰিম বুদ্ধিমত্তা ব্যৱহাৰ কৰি ক্ষতিকাৰক আক্ৰমণকে ধৰি শেহতীয়া চাইবাৰ ভাবুকি/দুৰ্বলতাসমূহৰ সম্পৰ্কে সতৰ্কবাণী আৰু পৰামৰ্শ আৰু কম্পিউটাৰ, নেটৱৰ্ক আৰু ডাটাক নিৰন্তৰভাৱে সুৰক্ষিত কৰিবলৈ প্ৰতিকাৰ ব্যৱস্থা প্ৰদান কৰে।

এআইচালিত পৰিস্থিতি সজাগতা ব্যৱস্থাপ্ৰণালীসমূহক CERT-In দ্বাৰা মোতায়েন কৰা হয় প্ৰয়োজনীয় প্ৰশমনৰ বাবে ক্ষতিকাৰক ডমেইনসমূহ আৰু ফিছিং কাৰ্য্যকলাপসমূহ ধৰা পেলাবলৈ।

CERT-In এ সক্ৰিয় ভাবুকি প্ৰশমনৰ বাবে বিভিন্ন খণ্ডৰ সংস্থাসমূহৰ সৈতে নিৰ্দিষ্ট সতৰ্কবাণীসমূহ ভাগ-বায়োৱাৰা কৰাৰ বাবে এটা স্বয়ংক্ৰিয় চাইবাৰ ভাবুকি চোৰাংচোৱা বিনিময় মঞ্চ পৰিচালনা কৰে।

গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ে ‘মহিলা আৰু শিশুৰ বিৰুদ্ধে চাইবাৰ অপৰাধ প্ৰতিৰোধ (চিচিপিডব্লিউচি)’ আঁচনিৰ অধীনত ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহক তেওঁলোকৰ সামৰ্থ্য বিকাশৰ বাবে যেনে চাইবাৰ ফৰেনছিক-সম-প্ৰশিক্ষণ পৰীক্ষাগাৰ স্থাপন, কনিষ্ঠ চাইবাৰ পৰামৰ্শদাতা নিযুক্তি আৰু এলইএৰ কৰ্মী, ৰাজহুৱা অভিযুক্ত আৰু ন্যায়িক বিষয়াক প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ বাবে ১৩২.৯৩ কোটি টকা আগবঢ়াইছে। মহাৰাষ্ট্ৰকে ধৰি ৩৩খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত চাইবাৰ ফৰেনছিক-সম-প্ৰশিক্ষণ পৰীক্ষাগাৰ আৰম্ভ কৰা হৈছে আৰু ২৪,৬০০ৰো অধিক এল ই এৰ কৰ্মী, ন্যায়িক বিষয়া আৰু অভিযুক্তক চাইবাৰ অপৰাধ সজাগতা, তদন্ত, ফৰেনছিক আদিৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰা হৈছে।

অত্যাধুনিক ৰাষ্ট্ৰীয়-ডিজিটেল তদন্ত সহায়ক কেন্দ্ৰ (পূৰ্বতে ৰাষ্ট্ৰীয় চাইবাৰ ফৰেনছিক লেবৰেটৰী (তদন্ত) {এনচিএফএল(আই)}) প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে, আই৪চিৰ অংশ হিচাপে, নতুন দিল্লীত (১৮.০২.২০১৯ তাৰিখে) আৰু অসমত (২৯.০৮.২০২৫ তাৰিখে) ৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ৰ চাইবাৰ ফৰেনছিক সহায় আগবঢ়াবলৈ ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চল আৰক্ষী। ৩০.০৬.২০২৬ তাৰিখলৈকে নতুন দিল্লীৰ ৰাষ্ট্ৰীয়-ডিজিটেল তদন্ত সহায়ক কেন্দ্ৰই চাইবাৰ অপৰাধৰ সৈতে জড়িত ১৪,০৬৪টাতকৈ অধিক গোচৰত ৰাজ্যিক/কেন্দ্ৰীয়শাসিত এল ই এসমূহক নিজৰ সেৱা আগবঢ়াইছে।

বৰ্তমান সমগ্ৰ দেশতে চাইবাৰ অপৰাধৰ গোচৰৰ তদন্তত সহায়ক হোৱাকৈ মহাৰাষ্ট্ৰকে ধৰি ০৭টা কেন্দ্ৰীয় ফৰেনছিক বিজ্ঞান পৰীক্ষাগাৰ আৰু ২৮টা ৰাজ্যিক ফৰেনছিক বিজ্ঞান পৰীক্ষাগাৰ কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। ৰাজ্যিক এফএছএলসমূহত চাইবাৰ ফৰেনছিক ক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে নিৰ্ভয়া পুঁজিৰে ৰাজ্যিক এফএছএলসমূহত ডিএনএ বিশ্লেষণ আৰু চাইবাৰ ফৰেনছিক ক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ বাবে ২০ খন ৰাজ্য / কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলক সাহায্য প্ৰদান কৰা হৈছে।

৩০.০৬.২০২৬ তাৰিখলৈকে ভাৰতত কাম কৰা ৪০টা বিদেশী বেংককে ধৰি মুঠ ১,৫৮৬টা সত্তাক চিএফচিএফআৰএমএছ প্লেটফৰ্মত অনবৰ্ড কৰা হৈছে।

এই কথা কয় গৃহ মন্ত্ৰালয়ৰ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী শ্ৰীযুত বন্দি সঞ্জয় কুমাৰে লোকসভাত এক প্ৰশ্নৰ লিখিত উত্তৰত উল্লেখ কৰে।

 

*****

RK/PR/PS/SC/DM

(रिलीज़ आईडी: 2291537) आगंतुक पटल : 12