ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ
ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆ
ಶೇ.16.71 ರಿಂದ ಶೇ.82.09ಕ್ಕೆ : ಗ್ರಾಮೀಣ ನಲ್ಲಿನೀರಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್
ಜೆಜೆಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ15.89 ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಕೊಳಾಯಿ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ
प्रविष्टि तिथि:
27 JUL 2026 6:09PM by PIB Bengaluru
ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬವು ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿತ ಗುಣಮಟ್ಟದ (ಬಿಐಎಸ್: 10500) ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ(ದಿನಕ್ಕೆ ತಲಾ 55 ಲೀಟರ್) ನಲ್ಲಿನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ರಿಂದ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ (ಜೆಜೆಎಂ) - ಹರ್ಘರ್ಜಲ್ ಅನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.
ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಗಳ ಯಶಸ್ವಿ ಕಾರ್ಯಾರಂಭವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ನೀರಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮುದಾಯ ನೇತೃತ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಜಲ ಅರ್ಪಣ’ವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆಗಾಗಿ ಜನರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಜಲ ಅರ್ಪಣ್ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ‘ಸಮುದಾಯ-ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಕೊಳವೆ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿ’ ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸುಗಮ ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು (ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು) / ಗ್ರಾಮ ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಮಿತಿಗಳು (ವಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಸ್ಸಿ) / ಪಾನಿ ಸಮಿತಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 15 ದಿನಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಓಟವನ್ನು ಕೈಪಿಡಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳಿಗೆ ನಲ್ಲಿನೀರಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಜೆಜೆಎಂ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಘೋಷಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, 3.23 ಕೋಟಿ (ಶೇ.16.71) ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ನಲ್ಲಿನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, 18.07.2026 ರಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳು / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಸುಮಾರು 12.66 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, 18.07.2026 ರಂತೆ, ದೇಶದ 19.36 ಕೋಟಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 15.89 ಕೋಟಿ (ಶೇ.82.09) ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿವರಗಳು ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿವೆ.
‘ಕುಡಿಯುವ ನೀರು’ ರಾಜ್ಯದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ, ಜೆಜೆಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಯೋಜನೆಗಳ ಯೋಜನೆ, ಅನುಮೋದನೆ, ಅನುಷ್ಠಾನ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ (ಒ ಮತ್ತು ಎಂ) ಜವಾಬ್ದಾರಿಯು ರಾಜ್ಯ / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮೇಲಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು / ವಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎಸ್ಸಿಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ, ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವುದು, ಬಳಕೆದಾರರ ಶುಲ್ಕ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು (ಎಸ್ಎಚ್ ಜಿ) ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣಕಾಸು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ (ಒ ಮತ್ತು ಎಂ) ನೀತಿಯನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲು ಎಲ್ಲಾರಾಜ್ಯಗಳು / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮಟ್ಟದ ಬಳಕೆದಾರ ಶುಲ್ಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
2026 ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟವು ಜೆಜೆಎಂ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿಗ್ರಾಮೀಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವಲಯದಲ್ಲಿರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ವರ್ಧಿತ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪುನರರಚಿಸಿದ ಅನುಷ್ಠಾನದೊಂದಿಗೆ ಜೆಜೆಎಂ ಅವಧಿಯನ್ನು 2028 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಮಿಷನ್ನ ಒಟ್ಟು ಹಣಕಾಸು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಈಗ 3.60 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 8.69 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರದ ಪಾಲು 2.08 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 3.59 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೇಂದ್ರದ ವೆಚ್ಚ 1.51 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗೆ ಏರಿದೆ. ಜೆಜೆಎಂ 2.0 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ರಚನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಂದರೆ ಸಮಗ್ರ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ (ಸಿಐಆರ್ಪಿ) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯ / ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ಸಿಐಆರ್ಪಿ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆ, ಆದ್ಯತೆ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣಾ ಅನುಷ್ಠಾನ, ನಿಧಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವ ಶ್ರೀ ಸಿ.ಆರ್.ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಇಂದು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಿಎಸ್/ಎಕೆ
(ಆರ್ಎಸ್ ಕ್ಯೂ 84)
ಅನುಬಂಧ
ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಸಾಧಿಸಿದ ಪ್ರಗತಿಯ ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿವರಗಳು
(18.07.2026 ರಂತೆ)
(ಸಂಖ್ಯೆ ಲಕ್ಷ ಗಳಲ್ಲಿ)
|
ಕ್ರ.ಸಂ.
|
ರಾಜ್ಯ/ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ
|
ಒಟ್ಟು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳು
|
15/08/2019 ರಂತೆ ನಲ್ಲಿನೀರಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳು
|
2019 ರ ಆಗಸ್ಟ್ನಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಸತಿ ಗೃಹಗಳಿಗೆ ನಲ್ಲಿನೀರು ಸರಬರಾಜು
|
ಇಂದಿನವರೆಗೆ ನಲ್ಲಿನೀರು ಸರಬರಾಜು ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮನೆಗಳು
|
|
|
|
|
ಸಂಖ್ಯೆ
|
ಶೇ.
|
ಸಂಖ್ಯೆ
|
ಶೇ.
|
ಸಂಖ್ಯೆ
|
ಶೇ.
|
|
1.
|
ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ದ್ವೀಪಗಳು
|
0.62
|
0.29
|
46.02
|
0.33
|
53.98
|
0.62
|
100.00
|
|
2.
|
ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
|
2.29
|
0.23
|
9.97
|
2.06
|
90.03
|
2.29
|
100.00
|
|
3.
|
ದಾದ್ರ ಮತ್ತು ನಗರ್ ಹವೇಲಿ ಮತ್ತು ಡಿಯು ಮತ್ತು ಡಾಮನ್
|
0.85
|
-
|
-
|
0.85
|
100.00
|
0.85
|
100.00
|
|
4.
|
ಗೋವಾ
|
2.64
|
1.99
|
75.44
|
0.65
|
24.56
|
2.64
|
100.00
|
|
5.
|
ಹರಿಯಾಣ
|
30.41
|
17.66
|
58.08
|
12.75
|
41.92
|
30.41
|
100.00
|
|
6.
|
ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ
|
17.09
|
7.63
|
44.64
|
9.46
|
55.36
|
17.09
|
100.00
|
|
7.
|
ಮಿಜೋರಾಂ
|
1.33
|
0.09
|
6.91
|
1.24
|
93.09
|
1.33
|
100.00
|
|
8.
|
ಪುದುಚೇರಿ
|
1.15
|
0.94
|
81.33
|
0.21
|
18.67
|
1.15
|
100.00
|
|
9.
|
ಪಂಜಾಬ್
|
34.27
|
16.79
|
48.98
|
17.48
|
51.02
|
34.27
|
100.00
|
|
10.
|
ತೆಲಂಗಾಣ
|
53.98
|
15.68
|
29.05
|
38.30
|
70.95
|
53.98
|
100.00
|
|
11.
|
ಗುಜರಾತ್
|
91.19
|
65.16
|
71.46
|
26.02
|
28.54
|
91.18
|
99.99
|
|
12.
|
ಲಡಾಖ್
|
0.41
|
0.01
|
3.49
|
0.38
|
94.71
|
0.40
|
98.19
|
|
13.
|
ಉತ್ತರಾಖಂಡ
|
14.48
|
1.30
|
9.00
|
12.90
|
89.06
|
14.20
|
98.06
|
|
14.
|
ಬಿಹಾರ
|
167.55
|
3.16
|
1.89
|
157.20
|
93.82
|
160.36
|
95.71
|
|
15.
|
ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್
|
3.64
|
0.14
|
3.82
|
3.34
|
91.88
|
3.48
|
95.69
|
|
16.
|
ಸಿಕ್ಕಿಂ
|
1.33
|
0.70
|
52.97
|
0.52
|
39.12
|
1.22
|
92.09
|
|
17.
|
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
|
267.20
|
5.16
|
1.93
|
239.99
|
89.82
|
245.15
|
91.75
|
|
18.
|
ಲಕ್ಷ ದ್ವೀಪ
|
0.13
|
-
|
-
|
0.12
|
91.45
|
0.12
|
91.45
|
|
19.
|
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
|
146.77
|
48.44
|
33.00
|
84.48
|
57.56
|
132.92
|
90.56
|
|
20.
|
ತಮಿಳುನಾಡು
|
125.26
|
21.76
|
17.37
|
90.88
|
72.56
|
112.64
|
89.93
|
|
21.
|
ಕರ್ನಾಟಕ
|
101.24
|
24.51
|
24.21
|
64.96
|
64.16
|
89.47
|
88.37
|
|
22.
|
ತ್ರಿಪುರಾ
|
7.51
|
0.25
|
3.26
|
6.24
|
83.16
|
6.49
|
86.42
|
|
23.
|
ಮೇಘಾಲಯ
|
6.51
|
0.05
|
0.70
|
5.43
|
83.36
|
5.47
|
84.06
|
|
24.
|
ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ
|
49.95
|
3.20
|
6.40
|
38.56
|
77.20
|
41.76
|
83.60
|
|
25.
|
ಅಸ್ಸಾಂ
|
72.24
|
1.11
|
1.54
|
57.99
|
80.27
|
59.11
|
81.82
|
|
26.
|
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ
|
19.25
|
5.75
|
29.90
|
9.89
|
51.37
|
15.64
|
81.26
|
|
27.
|
ಮಣಿಪುರ
|
4.52
|
0.26
|
5.74
|
3.34
|
73.89
|
3.60
|
79.63
|
|
28.
|
ಒಡಿಶಾ
|
88.63
|
3.11
|
3.51
|
65.56
|
73.97
|
68.66
|
77.47
|
|
29.
|
ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ
|
95.53
|
30.74
|
32.18
|
41.37
|
43.30
|
72.11
|
75.48
|
|
30.
|
ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ
|
111.13
|
13.53
|
12.18
|
69.74
|
62.75
|
83.27
|
74.93
|
|
31.
|
ರಾಜಸ್ಥಾನ
|
107.66
|
11.74
|
10.91
|
51.89
|
48.20
|
63.63
|
59.10
|
|
32.
|
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ
|
175.51
|
2.15
|
1.22
|
97.61
|
55.62
|
99.76
|
56.84
|
|
33.
|
ಜಾರ್ಖಂಡ್
|
62.52
|
3.45
|
5.52
|
31.21
|
49.92
|
34.66
|
55.44
|
|
34.
|
ಕೇರಳ
|
70.76
|
16.64
|
23.52
|
22.38
|
31.63
|
39.02
|
55.14
|
|
|
ಒಟ್ಟು
|
19,35.54
|
3,23.63
|
16.72
|
12,65.33
|
65.37
|
15,88.96
|
82.09
|
ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢದಲ್ಲಿಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲ. ಎಚ್ಎಚ್ಗಳು: ಮನೆಗಳ ಮೂಲ: ಜೆಜೆಎಂ - ಐಎಂಐಎಸ್
******
(रिलीज़ आईडी: 2290211)
आगंतुक पटल : 8