ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় নীতি (এন চি পি)২০২৫ৰ শুভাৰম্ভ কৰিছিল ২৪ জুলাই, ২০২৫ তাৰিখে গৃহ আৰু সমবায় মন্ত্ৰীয়ে। এই নীতিয়ে সমবায় মন্ত্ৰালয়ৰ নিৰ্দেশনা -"সহকাৰ-ছে-সমৃদ্ধি" পূৰণ কৰিব বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। ই সমবায় খণ্ডৰ প্ৰণালীবদ্ধ আৰু সামগ্ৰিক বিকাশৰ বাবে এক ৰূপৰেখা প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ ৬টা কৌশলগত স্তম্ভ, ১৬ টা উদ্দেশ্য আৰু ৮৩ টা পৰামৰ্শ আছে যিবোৰ অহা ১০ বছৰত পূৰণ কৰিব লাগিব। এই নীতিয়ে তদুপৰি ৫০ কোটি লোকক সমবায়ৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা আৰু অহা ১০ বছৰত ভাৰতীয় অৰ্থনীতিত সমবায় খণ্ডৰ অৱদান তিনিগুণ বৃদ্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে এক অৰ্থনৈতিক পৰিকাঠামো সৃষ্টি কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।

নীতি দস্তাবেজৰ অংশ হিচাপে কোনো নিৰ্দিষ্ট বাজেট আবণ্টনৰ পৰিকল্পনা কৰা হোৱা নাই।

এই নীতিত দলিত, আদিবাসী আৰু মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ আৰু লাভালাভ সম্পৰ্কীয় ব্যৱস্থা আছে, যাৰ কিছুমান তলত দিয়া ধৰণৰঃ

" ৪.২.২. দুগ্ধ সমবায়ৰ সামগ্ৰিক বিকাশ, নিয়োগ সৃষ্টি আৰু মহিলা সবলীকৰণৰ বাবে দুগ্ধ সমবায়সমূহক 'শ্বেত বিপ্লৱ ২.০' আৰম্ভ কৰিবলৈ প্ৰচাৰ কৰা।

৬.১.১.মহিলা, যুৱক-যুৱতী, ক্ষুদ্ৰ আৰু উপান্ত কৃষক, আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ (এছচি/এছটি, বিশেষভাৱে সক্ষম ইত্যাদি) অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰি তেওঁলোকক সমবায়ত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা প্ৰদান কৰা।

৬.১.২. মীন পালন, দুগ্ধ, হস্ততাঁত বয়ন, হস্তশিল্প, ক্ষুদ্ৰ বনজ সামগ্ৰী আদিৰ দৰে ক্ষেত্ৰত দুৰ্বল আৰু উপান্ত শ্ৰেণীৰ বাবে সমবায়সমূহক শক্তিশালী কৰা আৰু উৎসাহ দিয়া।"

দলিত, আদিবাসী আৰু মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ আৰু লাভালাভ নিশ্চিত কৰাৰ বাবে নীতিৰ অধীনত গ্ৰহণ কৰা মুখ্য পদক্ষেপ আৰু প্ৰগতি তলত দিয়া ধৰণৰঃ

 

সমবায় মন্ত্ৰালয়ে সমবায় পৰিসৰ সম্প্ৰসাৰণ, নিযুক্তি সৃষ্টি আৰু মহিলা সবলীকৰণৰ লক্ষ্যৰে সমবায় নেতৃত্বাধীন "শ্বেত বিপ্লৱ ২.০" আৰম্ভ কৰাৰ বাবে এক পদক্ষেপ আৰম্ভ কৰিছে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে সামৰি নোলোৱা অঞ্চলবোৰৰ পশুপালকসকলক বজাৰৰ সুবিধা প্ৰদান কৰি আৰু সংগঠিত খণ্ডত দুগ্ধজাত সমবায় সমূহৰ অংশ বৃদ্ধি কৰি অহা পাঁচ বছৰত দুগ্ধ সমবায়সমূহৰ গাখীৰ ক্ৰয় বৰ্তমানৰ স্তৰৰ পৰা (অৰ্থাৎ আধাৰ বৰ্ষ ২০২৩-২০২৪ ৰ ৬৬০ এলকেজিপিডি) ৫০ শতাংশ বৃদ্ধি কৰা (অৰ্থাৎ ২০২৮-২৯ ত ১০০৭ এলকেজিপিডি)। গৃহ তথা সমবায় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে মীন,  পশুপালন আৰু দুগ্ধ উৎপাদন মন্ত্ৰীৰ উপস্থিতিত ১৯.০৯.২০২৪ ত শ্বেত বিপ্লৱ ২.০ ৰ বাবে ষ্টেণ্ডাৰ্ড অপাৰেটিং প্ৰচিডিয়ৰ (এছঅ’পি) মুকলি কৰিছিল। গৃহ তথা সমবায় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে মীন, পশুপালন আৰু দুগ্ধ উৎপাদন মন্ত্ৰীৰ উপস্থিতিত ২৫.১২.২০২৪ নতুনকৈ স্থাপন কৰা ৬,৬০০ ডিচিএছ দুগ্ধ সমবায় সমিতি (ডিচিএছ) উদ্বোধন কৰে। এতিয়ালৈকে ৩১ খন ৰাজ্য/কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত মুঠ ২৫,২৮২ খন ডিচিএছ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে।

ভাৰত চৰকাৰে অহা পাঁচ বছৰত দেশৰ জনজাতীয়/দলিত/আদিবাসী অঞ্চলসমূহকে ধৰি সকলো পঞ্চায়ত আৰু গাওঁসমূহক সামৰি লোৱাৰ লক্ষ্যৰে নতুন বহুমুখী প্ৰাথমিক কৃষি ঋণ সমিতি (পিএচিএছ)/দুগ্ধ/মীন সমবায় স্থাপনৰ পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনাইছে। নতুন বহুমুখী পিএচিএছ, দুগ্ধ আৰু মৎস্য সমবায় স্থাপনৰ পদক্ষেপক নাবাৰ্ড, এনডিডিবি, আৰু এনএফডিবি-য়ে দুগ্ধ আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন পুঁজি (ডিআইডিএফ), দুগ্ধ উন্নয়নৰ ৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্যসূচী (এনপিডিডি)আৰু পিএম মৎস্য সম্পদ যোজনা (পিএমএমএসৱাই) সহ ভাৰত চৰকাৰৰ বিভিন্ন বৰ্তমানে চলি থকা আঁচনিৰ একত্ৰীকৰণৰ জৰিয়তে সমৰ্থন কৰিছে।  ৰাষ্ট্ৰীয় সমবায় তথ্য ভাণ্ডাৰ অনুসৰি, মুঠ ৩৮,১৩৮ নতুন পিএচিএছ/বৃহৎ এলেকা বহুমুখী সমিতি (এলএএমপিএছ), দুগ্ধ আৰু মীন সমবায় সমিতি পঞ্জীয়ন কৰা হৈছে আৰু  ১৫.০২.২০২৩ ত পৰিকল্পনাত অনুমোদন জনোৱাৰ পাছত ১৫.০৬.২০২৬ ৰ হিচাপত সমগ্ৰ দেশত ২১,২৯২ দুগ্ধ আৰু মৎস্য প্ৰাথমিক সমবায় সমিতিক শক্তিশালী কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ৰাজ্য অনুসৰি গঠন কৰা পিএচিএছ, দুগ্ধ আৰু মৎস্য সমবায় সমিতি তথা ইয়াৰ সৈতে জড়িত সদস্যসকলৰ বিৱৰণবোৰ সংযুক্তি- ১ত দিয়া হৈছে।

********

সংযুক্তি- ১

ক্ৰমিক নম্বৰ	ৰাজ্য	পি এ চি এছ	ডি চি এছ	এফ চি এছ	মুঠ
১.	আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ	১	২	১১	১৪
২.	অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ	১১	১,০৬৭	২	১,০৮০
৩.	অৰুণাচল প্ৰদেশ	১৩৬	২৫	২৯	১৯০
৪.	অসম	৫৮০	৭২৫	৮৯	১৩৯৪
৫.	বিহাৰ	৬১	৪৪৯৮	২	৪৫৬১
৬.	চত্তিছগড়	৫১৭	৩৬১	৩৩৬	১২১৪
৭.	গোৱা	৩৮	৫	৪	৪৭
৮.	গুজৰাট	৬৬২	৮১০	২৬	১৪৯৮
৯.	হাৰিয়ানা	৪০	১৯৭	৬	২৪৩
১০.	হিমাচল প্ৰদেশ	১৩৬	৮৫৪	১২	১০০২
১১.	জম্মু আৰু কাশ্মীৰ	২৩২	১৩৩৯	৪০	১৬১১
১২.	ঝাৰখণ্ড	৪৫	৩০০	২২৭	৫৭২
১৩.	কৰ্ণাটক	২৬৫	১২৬৪	৫২	১৫৮১
১৪.	কেৰালা	০	০	০	০
১৫.	লাডাখ	৩	৩	১	৭
১৬.	লাক্ষাদ্বীপ	০	০	২৯	২৯
১৭.	মধ্যপ্ৰদেশ	৬৮০	১৩৪৯	২৫৫	২২৮৪
১৮.	মহাৰাষ্ট্ৰ	২১২	১২২৩	১৬৭	১৬০২
১৯.	মণিপুৰ	১২৭	২৭	৭১	২২৫
২০.	মেঘালয়	২৯০	১৭	১৯	৩২৬
২১.	মিজোৰাম	৯৭	২	২	১০১
২২.	নগালেণ্ড	৫০	৫	১৯	৭৪
২৩.	ওড়িশা	১৫৩৯	১০০৯	৬১	২৬০৯
২৪.	পুডুচেৰী	৪	৩	৩	১০
২৫.	পঞ্জাব	১৫৩	১০২৭	৫২	১২৩২
২৬.	ৰাজস্থান	২০০৩	৩২৯৫	৩১	৫৩২৯
২৭.	ছিকিম	২৭	৭৭	৪	১০৮
২৮.	তামিলনাডু	২৭	৯৪০	৩৬	১০০৩
২৯.	তেলেংগানা	০	১৬৬	১০২	২৬৮
৩০.	ডিডি আৰু ডিএনএছ	৫	০	১	৬
৩১.	ত্ৰিপুৰা	২৯৪	২	২৬	৩২২
৩২.	উত্তৰ প্ৰদেশ	১৩৬৪	৪৪৫০	৫১৪	৬৩২৮
৩৩.	উত্তৰাখণ্ড	৬০৬	২৬৯	১২৪	৯৯৯
৩৪.	পশ্চিমবংগ	২৫	২৪১	৩	২৬৯
মুঠ		১০,২৩০	২৫,৫৫২	২৩৫৬	৩৮,১৩৮

 

লোকসভাত এক লিখিত উত্তৰত কেন্দ্ৰীয় গৃহ আৰু সহযোগিতা মন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহে এই তথ্য প্ৰদান কৰে।

******

AK/AP/HS

 

(रिलीज़ आईडी: 2287631) आगंतुक पटल : 5