આંકડાશાસ્ત્ર અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય
આવર્તક શ્રમબળ સર્વેક્ષણ (PLFS) માસિક બુલેટિન - જૂન, 2026
प्रविष्टि तिथि:
15 JUL 2026 4:00PM by PIB Ahmedabad
એલએફપીઆર (LFPR), ડબલ્યુપીઆર (WPR) અને યુઆર (UR) ના એકંદર દરો યથાવત રહ્યા છે.
શહેરી LFPR (શ્રમ દળ સહભાગિતા દર) અને WPR (કામદાર વસ્તી ગુણોત્તર) માં આંશિક સુધારો થયો છે.
Rural UR softened slightly
|
ઝલક:
- જૂન, 2026માં એકંદર લેબર ફોર્સ પાર્ટિસિપેશન રેટ (LFPR - 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના માટે) 54.4% નોંધાયો છે, જે મે, 2026ની સરખામણીમાં યથાવત છે અને જૂન, 2025માં નોંધાયેલા 54.2% કરતા નજીવો વધારે છે.
- જૂન, 2026માં મહિલા શ્રમ દળ ભાગીદારી દર (LFPR) (15+ વર્ષ) 32.7% નોંધાયો હતો, જે મે, 2026માં 32.8% હતો, જે પાછલા વર્ષના સમાન મહિનાના સ્તર (32.0%) કરતાં 0.7 ટકાવારી પોઈન્ટ વધુ રહ્યો છે.
- જૂન 2026માં, 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયના લોકો માટેનો એકંદર ડબલ્યુપીઆર (WPR) અગાઉના મહિનાની સરખામણીએ 51.4% પર યથાવત રહ્યો હતો અને જૂન 2025 (51.2%) ની સરખામણીમાં તેમાં 0.2 ટકાવારી પોઈન્ટનો વધારો નોંધાયો છે.
- પુરુષ શ્રમિક વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) (15 વર્ષ અને તેથી વધુ) મે, 2026 માં 72.5% થી વધીને જૂન, 2026 માં 72.9% થયો છે, જે જૂન, 2025 (72.8%) ની તુલનામાં વ્યાપક સ્થિરતા દર્શાવે છે.
- જૂન, 2026માં 15 વર્ષથી વધુ વયના લોકો માટેનો એકંદર બેરોજગારી દર (UR) 5.5% પર સ્થિર રહ્યો હતો, જે પાછલા મહિના તેમજ પાછલા વર્ષના (5.6%) દરની તુલનામાં સમાન છે.
- ફેબ્રુઆરી, 2026 થી સતત વધારા બાદ, ગ્રામીણ પુરુષ બેરોજગારી દર (15 વર્ષ અને તેથી વધુ વય) માં જૂન 2026 માં ઘટાડો નોંધાયો હતો અને તે પાછલા વર્ષના સમાન મહિનામાં નોંધાયેલા સ્તર કરતા નીચે રહ્યો હતો.
|
A. પ્રસ્તાવના
NSO, MoSPI દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલ સામયિક શ્રમ બળ સર્વેક્ષણ (PLFS), વસ્તીની પ્રવૃત્તિમાં સહભાગિતા અને રોજગાર તથા બેરોજગારીની સ્થિતિ પરના ડેટાનો પ્રાથમિક સ્ત્રોત છે. દેશ માટે શ્રમ દળના સૂચકાંકોના માસિક અને ત્રિમાસિક અંદાજો પૂરા પાડવા માટે જાન્યુઆરી, 2025 થી PLFS સર્વેક્ષણની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
પીએલએફએસ (PLFS) ના માસિક પરિણામો માસિક બુલેટિનના સ્વરૂપમાં બહાર પાડવામાં આવે છે. તે વર્તમાન સાપ્તાહિક સ્થિતિ (CWS) અભિગમ મુજબ અખિલ ભારતીય સ્તરે શ્રમબળ સહભાગીતા દર (LFPR), કામદાર વસ્તી ગુણોત્તર (WPR) અને બેરોજગારી દર (UR) જેવા મુખ્ય શ્રમ બજારના સૂચકાંકોના અંદાજો રજૂ કરે છે.
એપ્રિલ, 2025 થી મે, 2026 માટેના માસિક બુલેટિન પહેલેથી જ બહાર પાડવામાં આવ્યા છે. જૂન, 2026 માટેનું આ માસિક બુલેટિન આ શ્રેણીમાં પંદરમું છે.
ચાલુ સાપ્તાહિક સ્થિતિ (CWS) મુજબ 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટેના મુખ્ય તારણો:
- શહેરી શ્રમ દળ ભાગીદારી દરમાં (LFPR) આંશિક વધારો થયો છે:
જૂન, 2026 માં 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટેનો એકંદર લેબર ફોર્સ પાર્ટિસિપેશન રેટ (LFPR) 54.4% રહ્યો હતો, જે મે, 2026 ના સ્તર જેટલો જ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં શ્રમબળ સહભાગિતા દર (LFPR) 56.6% અંદાજવામાં આવ્યો છે, જે અગાઉના મહિનાના સ્તરે યથાવત રહ્યો છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં સામાન્ય સુધારો નોંધાયો છે, જ્યાં LFPR મે 2026 માં 49.8% હતો જે જૂન 2026 માં વધીને 50.1% થયો છે.
જૂન, 2025ની સરખામણીમાં જૂન, 2026માં કુલ LFPRમાં 0.2 ટકાવારી પોઈન્ટનો નજીવો વધારો નોંધાયો હતો. તે જ સમયગાળા દરમિયાન ગ્રામીણ LFPRમાં પણ 0.5 ટકાવારી પોઈન્ટનો નોંધપાત્ર વધારો નોંધાયો હતો, જ્યારે શહેરી LFPRમાં ૦.૩ ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
|
શહેરી શ્રમબળ સહભાગિતા દર (LFPR) મે, 2026 માં 49.8% હતો જે જૂન, 2026 માં મામૂલી વધારા સાથે 50.1% થયો છે.
|
- મહિલા શ્રમ દળની ભાગીદારી સ્થિર રહી:
15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટે કુલ મહિલા શ્રમ દળ સહભાગિતા દર (LFPR) મે 2026માં 32.8% હતો, જેની સરખામણીમાં જૂન 2026માં તે 32.7% રહ્યો હતો. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, મહિલા શ્રમ દળ સહભાગિતા દર (LFPR) મે 2026 માં 36.7% ની સરખામણીએ જૂન 2026 માં 36.6% પર મોટાભાગે સ્થિર રહ્યો હતો. શહેરી વિસ્તારોમાં મહિલા શ્રમ દળ સહભાગિતા દર (LFPR) જૂન, 2026માં અગાઉના મહિનાની સરખામણીએ 24.8% ના સમાન સ્તર પર જળવાઈ રહ્યો હતો.
15 વર્ષ કે તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટે કુલ મહિલા શ્રમ દળ સહભાગિતા દર (LFPR) જૂન, 2026માં 32.7% રહ્યો હતો, જે જૂન, 2025 (32.0%)ની સરખામણીમાં0.7 ટકાનો વધારો દર્શાવે છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, મહિલા શ્રમ દળ ભાગીદારી દર (LFPR) જૂન, 2026માં વધીને 36.6% થયો છે, જે જૂન, 2025ના 35.2%ની સરખામણીમાં 1.4 ટકાવારી પોઈન્ટ જેટલો વધારે છે. શહેરી વિસ્તારોમાં, મહિલા શ્રમ દળ ભાગીદારી દર (LFPR) જૂન, 2025માં 25.2% ની સરખામણીએ જૂન, 2026માં સામાન્ય ઘટીને 24.8% રહ્યો હતો, જે 0.4 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો દર્શાવે છે.
|
એકંદર મહિલા શ્રમ બળ ભાગીદારી દર પાછલા મહિનાની સરખામણીમાં સ્થિર રહ્યો હતો અને એક વર્ષ અગાઉના સ્તર કરતા વધારે હતો.
|
- ડબલ્યુપીઆર મોટે ભાગે યથાવત:
જૂન, 2026માં 15 વર્ષ અને તેથી વધુ વયની વ્યક્તિઓ માટેનો એકંદર વર્કર પોપ્યુલેશન રેશિયો (WPR) 51.4% પર સ્થિર રહ્યો હતો, જે મે, 2026 ના સમાન સ્તરે છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, WPR 53.8% પર સ્થિર રહ્યો હતો, જે અગાઉના મહિનાની સરખામણીએ યથાવત હતો, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં તેમાં આંશિક સુધારો જોવા મળ્યો હતો, જે મે, 2026 માં 46.6% થી વધીને જૂન, 2026 માં 46.8% થયો હતો.
સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન કુલ ડબલ્યુપીઆર (WPR) માં 0.2 ટકાવારી પોઈન્ટનો મામૂલી વધારો નોંધાયો છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં, WPRમાં 0.5 ટકાવારી પોઈન્ટનો વધારો નોંધાયો હતો, જે જૂન, 2025 માં 53.3% થી વધીને જૂન, 2026 માં 53.8% થયો હતો, જ્યારે તે જ સમયગાળા દરમિયાન શહેરી WPR યથાવત રહ્યો હતો.
|
જૂન, 2026માં પુરુષ કાર્યબળ સહભાગિતા દર (WPR) માં અગાઉના મહિના અને પાછલા વર્ષના સમાન મહિના બંનેની સરખામણીએ સુધારો થયો છે.
|
- બેરોજગારીનો દર (યુઆર) સમાન સ્તરે:
જૂન, 2026માં કુલ બેરોજગારી દર (UR) મે, 2026ની સરખામણીએ 5.5% પર યથાવત રહ્યો હતો. તે જ સમયગાળા દરમિયાન, ગ્રામીણ બેરોજગારીનો દર 5.1% થી નજીવો ઘટીને 5.0% થયો હતો, જ્યારે શહેરી બેરોજગારીનો દર 6.4% થી સહેજ વધીને 6.6% થયો હતો.
વાર્ષિક ધોરણે, શહેરી બેરોજગારીનો દર (UR) જૂન, 2025 ના 7.1% થી ઘટીને જૂન, 2026 માં 6.6% થયો છે, જે 0.5 ટકાવારી પોઈન્ટનો ઘટાડો દર્શાવે છે. સમાન સમયગાળા દરમિયાન એકંદર બેરોજગારી દર (UR) અને ગ્રામીણ બેરોજગારી દર વ્યાપકપણે સ્થિર રહ્યા હતા.
|
જૂન, 2026 માં એકંદર બેરોજગારીનો દર (UR) યથાવત રહ્યો.
|
|
અખિલ ભારતીય સ્તરે, માસિક અંદાજો સર્વેક્ષણ કરાયેલા કુલ 3,72,852 વ્યક્તિઓ પાસેથી એકત્રિત કરવામાં આવેલી માહિતી પર આધારિત છે.
|
|
ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સર્વેક્ષણ કરવામાં આવેલી વ્યક્તિઓ
2,12,390
|
શહેરી વિસ્તારોમાં સર્વેક્ષણ કરાયેલ વ્યક્તિઓ
1,60,462
|
|
જૂન, 2026 માટેનું માસિક બુલેટિન મંત્રાલયની વેબસાઇટ (https://www.mospi.gov.in) પર ઉપલબ્ધ છે.
|
MoSPI પ્રકાશન/અહેવાલો મેળવવા માટે QR કોડ સ્કેન કરો
|
PDF જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો
SM/NP/JD
(रिलीज़ आईडी: 2285877)
आगंतुक पटल : 7