"કેચ ધ રેઈન – વ્હેર ઇટ ફોલ્સ, વ્હેન ઇટ ફોલ્સ" અભિયાનની ગતિને જાળવી રાખવાના માનનીય પ્રધાનમંત્રીના આહવાનને અનુરૂપ, આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) એ અમૃત 2.0 (AMRUT 2.0) હેઠળ સમગ્ર શહેરી ભારતમાં જળ સંરક્ષણ, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ અને જળાશયોના પુનરુત્થાનની વિવિધ પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા આ દેશવ્યાપી પહેલના ઉદ્દેશ્યોને આગળ ધપાવી રહ્યું છે.

અમૃત 2.0 હેઠળ, દેશભરના શહેરો જળ સુરક્ષા અને આબોહવા સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા માટે વરસાદી પાણીના સંગ્રહ, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ અને ટકાઉ જળ વ્યવસ્થાપનને આગળ વધારી રહ્યા છે. આ અભિયાનમાં 27 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના આશરે 900 અર્બન લોકલ બોડીઝ (ULBs - શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ) ની સક્રિય ભાગીદારી જોવા મળી છે.

જલ શક્તિ અભિયાન-જન ભાગીદારી (JSJB) 2.0 હેઠળ જલ શક્તિ મંત્રાલય (MoJS) સાથેના સમન્વયમાં MoHUA દ્વારા, 79 મહાનગરપાલિકાઓ દ્વારા 1,99,278 રિચાર્જ સ્ટ્રક્ચર્સ (જળ સંચય માળખાં) હાથ ધરવામાં આવ્યા છે, જ્યારે 738 શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓમાં 73-036 રિચાર્જ સ્ટ્રક્ચર્સ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યા છે, જે શહેરી વિસ્તારોમાં ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ અને જળ સંરક્ષણના પ્રયાસોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપી રહ્યા છે.

આ પ્રયાસોને વધુ મજબૂત બનાવતા, વૈજ્ઞાનિક એક્વિફર મેપિંગ અને લક્ષિત હસ્તક્ષેપો દ્વારા ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ વધારવા માટે અમૃત 2.0 હેઠળ શેલો એક્વિફર મેનેજમેન્ટ (SAM) કાર્યક્રમ લાગુ કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ કાર્યક્રમ શહેરોમાં નોંધપાત્ર અને નક્કર પરિણામો આપી રહ્યો છે. બર્ધવાન (પશ્ચિમ બંગાળ) અને વિઝિયાનગરમ (આંધ્રપ્રદેશ)માં, ઇન્જેક્શન બોરવેલ સાથે સંકલિત રિચાર્જ પિટ્સ (રિચાર્જ ખાડાઓ) વરસાદી પાણીને ઊંડા એક્વિફર્સમાં લઈ જઈ રહ્યા છે. ઈટાનગર (અરુણાચલ પ્રદેશ) માં, સંગ્રહ સુવિધાઓ ધરાવતી રૂફટોપ રેઈનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ સિસ્ટમ્સ જળ સંરક્ષણ અને ભૂગર્ભજળની પુનઃપ્રાપ્તિ બંનેને મદદ કરી રહી છે. તે જ સમયે, કોરબા (છત્તીસગઢ) અને વારંગલ (તેલંગાણા) એ ચોમાસા પહેલા જ રિચાર્જ સ્ટ્રક્ચર્સને કાર્યરત કરી દીધા છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે મોસમી વરસાદના પાણીને અસરકારક રીતે એકત્રિત કરીને એક્વિફ રિપ્લેનિશમેન્ટ (જળ સ્તર સુધારવા) માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે.

 

પશ્ચિમ બંગાળના બર્ધવાન અને આંધ્રપ્રદેશના વિઝિયાનગરમમાં બનાવવામાં આવેલા ઇન્જેક્શન બોર વેલ સાથેના રિચાર્જ પિટ્સ

 

છત્તીસગઢના કોરબા અને તેલંગાણાના વારંગલમાં ચોમાસા પહેલા નિર્માણાધીન રિચાર્જ સ્ટ્રક્ચર્સ

ઈટાનગરમાં રૂફટોપ રેઈનવોટર હાર્વેસ્ટિંગ માટે સ્ટોરેજ ટેન્ક સુવિધા સાથેનો રિચાર્જ પિટ

અમૃત 2.0 ના વોટર બોડી રેજુવેનેશન (WBR - જળાશય પુનરુત્થાન) ઘટક હેઠળ, પાણીના સંગ્રહમાં સુધારો કરવા, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જ વધારવા અને શહેરી પૂર સામેની સ્થિતિસ્થાપકતાને મજબૂત કરવા માટે આશરે 1.21 લાખ એકર વિસ્તારને પુનર્જીવિત કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ હસ્તક્ષેપોમાં કાંપ કાઢવો (ડીસિલ્ટિંગ), ઇનલેટ અને આઉટલેટમાં સુધારો, દરિયાકાંઠા/કિનારાનું રક્ષણ, લેન્ડસ્કેપિંગ અને જૈવવિવિધતામાં વધારો કરવાનો સમાવેશ થાય છે.

આ પ્રયાસોના પૂરક તરીકે, સમગ્ર શહેરી ભારતમાં 12,750 એકરથી વધુ વિસ્તારમાં પાર્ક અને ગ્રીન સ્પેસ પ્રોજેક્ટ્સ વિકસાવવામાં આવી રહ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ્સ પર્યાવરણીય ટકાઉપણું વધારી રહ્યા છે, ભૂગર્ભજળ રિચાર્જને ટેકો આપી રહ્યા છે, શહેરી ગરમીના તણાવ (urban heat stress) ને ઘટાડી રહ્યા છે અને સુલભ તથા જીવંત જાહેર સ્થળોના નિર્માણ દ્વારા નાગરિકોના જીવનની ગુણવત્તામાં સુધારો કરી રહ્યા છે.

આ પહેલો દ્વારા, MoHUA "કેચ ધ રેઈન – વ્હેર ઇટ ફોલ્સ, વ્હેન ઇટ ફોલ્સ" ના વિઝનમાં યોગદાન આપી રહ્યું છે. "આજે બચાવેલું દરેક ટીપું એ ભવિષ્યની પેઢીઓની જળ સુરક્ષામાં રોકાણ છે."

SM/BS/JD

(रिलीज़ आईडी: 2284272) आगंतुक पटल : 13