ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਮਨ ਕੀ ਬਾਤ ਰੇਡੀਓ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੇ 135ਵੇਂ ਸੰਸਕਰਣ ਦੌਰਾਨ #CatchTheRain (#ਕੈਚ ਦ ਰੇਨ) ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸੱਦੇ ਨੂੰ ਹੁੰਗਾਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਛੱਤੀਸਗੜ੍ਹ ਦਾ ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲ ਸੰਚਯ, ਜਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ (ਜੇਐੱਸਜੇਬੀ) 2.0 ਦੇ ਤਹਿਤ ਭਾਈਚਾਰਕ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਉਭਰਿਆ ਹੈ। 

ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ, ਸਥਾਨਕ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੀਚਾਰਜ ਲਈ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਠੋਸ ਨਤੀਜੇ ਮੌਜੂਦਾ ਮੌਨਸੂਨ ਦੌਰਾਨ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਜੂਨ 2025 ਅਤੇ ਮਈ 2026 ਦਰਮਿਆਨ 2,84,917 ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਰੀਚਾਰਜ ਢਾਂਚੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਭਾਵ 

 

ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਉਪਾਵਾਂ ਨੇ ਸੁੱਕੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਪਾਦਕ ਜਲ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ ਹੈ:

• ਮੁੰਡੇਰਾ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਿਟਸ 'ਚ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪੱਧਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

• ਕੋਂਗਨੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਏ ਗਏ ਰੀਚਾਰਜ ਪਿਟ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਸੋਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਲ-ਭੰਡਾਰ ਰੀਚਾਰਜ ਨੂੰ ਵਧਾ ਰਹੇ ਹਨ।

• ਓਦਰਸਾਕਰੀ ਅਤੇ ਖੁਟੇਰੀ ਗ੍ਰਾਮ ਪੰਚਾਇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਹੁਣ ਕਾਫ਼ੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੌਨਸੂਨ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਉਪਲਬਧਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੀਚਾਰਜ ਬਿਹਤਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

• ਮੁੰਡੇਰਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਬੋਰਵੈੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀਚਾਰਜ ਸ਼ਾਫਟ ਨੇ ਅਣਵਰਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਰੀਚਾਰਜ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁੜ-ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

• ਭਾਨਗਾਗਾਓਂ (ਆਰ) ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਖੇਤ ਘੱਟ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਵਾਟਰਸ਼ੈੱਡ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। 

• ਪੂਰੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਚੈੱਕ ਡੈਮ ਟਿਕਾਊ ਜਲ ਭੰਡਾਰਣ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ। 

 

ਇਹਨਾਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿਕੇਂਦ੍ਰੀਕ੍ਰਿਤ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ੀਲਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਮੌਨਸੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁੱਕੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਟੋਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਟਵੇਰਾ ਨਾਲਾ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਮਾਣ: ਜਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦਾ ਨਮੂਨਾ

ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗੰਦਰਦੇਹੀ ਬਲਾਕ ਦੇ ਭੱਠਾਗਾਓਂ (ਆਰ) ਵਿੱਚ ਟਵੇਰਾ ਨਾਲੇ ਦਾ ਪੁਨਰ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। #CatchTheRain  (#ਕੈਚ ਦ ਰੇਨ) ਮੁਹਿੰਮ ਅਤੇ ਜਲ ਸੰਚਯ ਜਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਦੇ ਤਹਿਤ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ 6,250 ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਢਾਂਚਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਕੇ 14.3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੰਬੇ ਨਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੈੱਕ ਡੈਮ, ਪਿਟਸ, ਮੈਜਿਕ ਪਿਟ, ਸੋਕ ਪਿਟ, ਇੰਜੈਕਸ਼ਨ ਵੈੱਲ, ਰੇਨ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਰੇਨ ਵਾਟਰ ਟ੍ਰੀਟਮੈਂਟ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਾਜ਼ਨ 5-10 ਫੁੱਟ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਸੁਧਾਰਦੇ ਹੋਏ 6.5 ਕਰੋੜ ਲੀਟਰ ਵਾਧੂ ਮੀਂਹ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਈਚਾਰਕ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸਿੰਚਾਈ, ਫਸਲਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਆਗੂ

ਬਲੋਦ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇਐੱਸਜੇਬੀ 1.0 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ 1.06 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਢਾਂਚੇ ਬਣਾਏ, ਜੋ #CatchTheRain  ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਰਿਹਾ, ਜਿਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।

ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ

ਬਲੋਦ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ "ਜਨ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਸੇ ਜਲ ਸੰਰਕਸ਼ਣ" ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਮੂਹਿਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਯਤਨ ਜਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲਚਕੀਲੇਪਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਮੌਨਸੂਨ ਦੇ ਮੌਸਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਜਿਹੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਜਲ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੇਸ਼ ਵਿਆਪੀ ਜਨ ਅੰਦੋਲਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦੀ ਅਪੀਲ ਹਰ ਬੂੰਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਅਤੇ #CatchTheRain  ਮੁਹਿੰਮ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ।

************

ਐੱਨਡੀ/ਏਕੇ

(रिलीज़ आईडी: 2284109) आगंतुक पटल : 4