કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે આજે નવી દિલ્હીમાં 'મિશન 70 લાખ વૃક્ષારોપણ' અભિયાનની શરૂઆત કરાવી હતી અને દિલ્હી સરકારના વિવિધ કાર્યોનું ઉદ્ઘાટન તથા શિલાન્યાસ કર્યો હતો. દિલ્હીના વિકાસ માટેના ગ્રાન્ડ માસ્ટર પ્લાન હેઠળ, ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે 300 ઇલેક્ટ્રિક બસો લોન્ચ કરી, ઉદ્ઘાટન દ્વારા ત્રણ નવા બિલ્ટ બસ ડેપો અને 40 વ્હીકલ ટેસ્ટિંગ સેન્ટર્સ ખુલ્લા મૂક્યા, નરેલામાં હાઈ સિક્યોરિટી જેલનો શિલાન્યાસ કર્યો અને રિજ વિસ્તારને પુનઃજીવિત કરવા માટે એક અભિયાનની પણ શરૂઆત કરી હતી. આ પ્રસંગે કેન્દ્રીય પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવ, દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર શ્રી તરનજીત સિંહ સંધુ, મુખ્યમંત્રી શ્રીમતી રેખા ગુપ્તા, કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી હર્ષ મલ્હોત્રા અને અન્ય કેટલાક મહાનુભાવો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

કાર્યક્રમને સંબોધતા કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે દિલ્હીના રિજ વિસ્તારમાં ઘણા ઝેરી અને કાંટાવાળા વૃક્ષો જોવા મળે છે, જે જોવામાં હરિયાળી દિલ્હીનો ભ્રમ પેદા કરે છે, પરંતુ તે આપણા પર્યાવરણને અનુકૂળ નથી. તેમણે કહ્યું કે 1994 માં, દિલ્હીના રિજ વિસ્તારની 7,784 હેક્ટર જમીનને ઇન્ડિયન ફોરેસ્ટ એક્ટ હેઠળ નોટિફાય કરવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનું અંતિમ નોટિફિકેશન 30 વર્ષ સુધી બહાર પાડવામાં આવ્યું ન હતું. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હી સરકારે આ દિશામાં એક હકારાત્મક પગલું ભર્યું છે અને આ વિસ્તારની 5,000 હેક્ટર જમીનને વન ભૂમિ તરીકે જાહેર કરી છે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે સરકાર સમગ્ર રિજને કાનૂની સંરક્ષણ પૂરું પાડવા જઈ રહી છે, જેનાથી તેની જૈવવિવિધતા, જમીન, પાણી અને દિલ્હીના પર્યાવરણને એક નવું સ્વરૂપ મળશે. ત્રણ વર્ષની અંદર, સમગ્ર રિજ વિસ્તારમાં પીપળો, વડ, લીમડો, ગુલર, અર્જુન અને જાંબુ જેવા 100 વર્ષથી વધુ જીવતા વૃક્ષો વાવવામાં આવશે જેથી તેને દિલ્હીના ફેફસાંમાં ફેરવી શકાય.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ 'એક પેડ મા કે નામ' (Ek Ped Maa Ke Naam) અભિયાન શરૂ કરીને દેશમાં પર્યાવરણીય સંતુલન માટે એક નોંધપાત્ર પ્રયાસ શરૂ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આડેધડ વૃક્ષો કાપવાને કારણે ઓઝોન સ્તરમાં મોટા ગાબડાં પડ્યાં છે, જેનાથી પૃથ્વીના તાપમાનમાં અસંતુલન સર્જાયું છે. આ સમસ્યાને રોકવાનો એકમાત્ર ઉપાય પૃથ્વી પરથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને કાર્બન મોનોક્સાઇડના ઉત્સર્જનને ઘટાડવાનો છે. તેમણે કહ્યું કે માત્ર વૃક્ષો જ આ કાર્ય સિદ્ધ કરી શકે છે અને તેથી જ પ્રધાનમંત્રી મોદીએ 'એક પેડ મા કે નામ' નો નારો આપ્યો છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ લોકોને તેમની માતાના નામે અને ધરતી માતા માટે વૃક્ષો વાવવા અપીલ કરી હતી. આ અભિયાન તેના બેવડા હેતુ સાથે આગામી દિવસોમાં ભારતને આગળ વધવામાં મદદ કરશે. તેમણે કહ્યું કે આ અભિયાને માત્ર ભારતને જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વને સંદેશ આપ્યો છે કે પર્યાવરણીય સંતુલનની ચિંતા કર્યા વિનાનો વિકાસ અર્થહીન છે. શ્રી શાહે દિલ્હીના રહેવાસીઓને તેમની માતાના નામે ઓછામાં ઓછું એક વૃક્ષ વાવવા અને આ પ્રયાસમાં બાળકોને પણ સામેલ કરવા અપીલ કરી હતી, કારણ કે તેમણે ભવિષ્યમાં 'ગ્રીન દિલ્હી' ના સંકલ્પને આગળ ધપાવવાનો છે.

શ્રી અમિત શાહે દિલ્હીના તમામ રહેવાસીઓને ગ્રીન ડ્રાઇવ પોર્ટલ (Green Drive Portal) ની મુલાકાત લેવા અને વૃક્ષારોપણ માટે પોતાનો સ્લોટ બુક કરવા તેમજ નજીકની શાળાઓ, વસાહતો, મંદિરો અને સોસાયટીઓમાં જ્યાં પણ જમીન ઉપલબ્ધ હોય ત્યાં વૃક્ષો વાવીને ગ્રીન દિલ્હીના સંકલ્પને પૂર્ણ કરવા અપીલ કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હી સરકાર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલા 'વૃક્ષ રથ' (Vriksh Rath) દ્વારા લોકોને મફત રોપાઓ પૂરા પાડવામાં આવી રહ્યા છે અને 'નર્સરી લોકેટર' (Nursery Locator) સુવિધા નજીકની નર્સરીઓ વિશે માહિતી પણ પ્રદાન કરે છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે ભારત સરકાર અને દિલ્હી સરકારે આગામી ચાર વર્ષમાં 6,300 હેક્ટર ગ્રીન રિજ વિસ્તારને સંપૂર્ણ રીતે વન ભૂમિમાં વિકસાવવાનો અને તેનું સંરક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવાનો સંકલ્પ કર્યો છે. આ 6,300 હેક્ટરનો ગ્રીન રિજ દિલ્હીના ફેફસાં બનશે, જે રાજધાનીના પર્યાવરણનું રક્ષણ કરશે. આ અંતર્ગત 1 કરોડથી વધુ સ્થાનિક છોડ, 65 લાખથી વધુ છોડ જે મોટા વૃક્ષો બનવા માટે વધે છે અને અન્ય 65 લાખ છોડ વાવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હી સરકારે ભારત સરકારની મદદથી એક વર્કિંગ પ્લાન ડોક્યુમેન્ટ (2026થી 2036) તૈયાર કર્યુ છે. અમે અસોલા ભાટી વાઇલ્ડલાઇફ સેન્ચ્યુરી મેનેજમેન્ટ પ્લાન તૈયાર કર્યો છે અને દિલ્હીનો બર્ડ એટલાસ પણ તૈયાર કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે આ સમગ્ર ઇકોસિસ્ટમને પુનઃસ્થાપિત કરવાનો એક વ્યાપક પ્રયાસ છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે રિજમાં 70 થી વધુ તળાવો અને નાના રેસ્ટોરન્ટ્સ હશે અને ત્યાં તેની પુરાતત્વીય સંરચનાઓ પણ સાચવવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે રિજ વિસ્તારમાં આઠ વિશેષ જંગલો વિકસાવવામાં આવશે જેમાં નક્ષત્ર વન, મેલ વન, ઋષિ વન, તીર્થંકર વન, શંકર વન, વામન વૃક્ષ વન અને પુરાણી વાટિકાનો સમાવેશ થાય છે. આના માધ્યમથી લોકોને પ્રકૃતિ સાથે જોડવાના પ્રયાસો કરવામાં આવશે.

શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે તેઓ પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા યમુના નદીના શુદ્ધિકરણ માટે આપવામાં આવેલા લક્ષ્યાંકને પૂર્ણ કરવા માટે ઝડપથી કામ કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે દિલ્હીની ડેરીઓમાંથી ગાયનું છાણ હવે સીધું યમુના નદીમાં વહેશે નહીં. શ્રી અમિત શાહે જણાવ્યું હતું કે નેશનલ ડેરી ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ (NDDB) સાથે ટૂંક સમયમાં એક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે જેથી યમુનામાં એક કિલોગ્રામ છાણ પણ ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય. તેમણે કહ્યું કે અગાઉની દિલ્હી સરકાર દરરોજ 1,500 મેટ્રિક ટન છાણ યમુના નદીમાં ફેંકતી હતી. હવે, મોદી સરકાર અને દિલ્હી સરકાર વચ્ચેના કરાર હેઠળ આ છાણમાંથી ગેસ અને પ્રાકૃતિક ખાતર બનાવવામાં આવશે, જે યમુના નદીના શુદ્ધિકરણમાં મોટું યોગદાન આપશે. શ્રી શાહે જણાવ્યું હતું કે વિતેલા વર્ષમાં 129 સીવેજ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ કાર્યરત થયા છે અને આગામી સમયમાં વધુ 59 પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવશે. આ પ્લાન્ટ્સ ટ્રીટેડ પાણી યમુનામાં પહોંચાડશે અને એ પણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવશે કે આ પ્લાન્ટ્સમાંથી છોડવામાં આવતા પાણીની ગુણવત્તા તમામ નિર્ધારિત ધોરણોને પૂર્ણ કરે છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે દિલ્હી સરકારે ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ (EV) પોલિસી શરૂ કરી છે. યમુના શુદ્ધિકરણ, રિજ વિસ્તારનું વ્યાપક પરિવર્તન, પર્યાવરણીય ઇકોસિસ્ટમની પુનઃસ્થાપના અને ઇવી પોલિસી જેવી પહેલો દ્વારા અમે વધુ હરિયાળી અને ટકાઉ દિલ્હીના વિઝનને સાકાર કરીશું.

SM/DK/JD