ಸೇವಾ ವಲಯವು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ (GVA) ಅಂದಾಜು 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಗಣನೀಯ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ರಫ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ.

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಐಎಸ್‌ಪಿ (ISP), ಭಾರತದ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿದೆ. ಐಎಸ್‌ಪಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು (IIP) ಪೂರಕವಾಗಿರಲಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಚಲನವಲನಗಳ ಸಮಗ್ರ ಮಾಸಿಕ ಅಳತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಿದೆ.

ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲಗಳು

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ (GST) ದತ್ತಾಂಶದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಭಾರತದ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊರಹೋಗುವ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡುವ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಅನೇಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮೂಲಕ ವರದಿ ಮಾಡಲಾದ ಹೊರಹೋಗುವ ಪೂರೈಕೆಯು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಆಧಾರಿತ ಹೊರಹೋಗುವ ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಬೆಲೆ ಅಪವರ್ತನಗಳೊಂದಿಗೆ (price deflators) ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಮಾಸಿಕ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ನೈಜ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ತೆರಿಗೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ವಿಧಾನವು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಐಎಸ್‌ಪಿ ಸಂಕಲನದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ, ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ MoSPI ಯೂನಿಟ್ ಮಟ್ಟದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅದರ ಅಗತ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಸತಿ, ಆಹಾರ ಸೇವೆಗಳು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳು, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳಂತಹ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ, ರೈಲ್ವೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆಗಳು, ನಾನ್-ಎಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಯಂತಹ ಜಿಎಸ್‌ಟಿಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಮೂಲಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದ ವರ್ಗಗಳಿಗಾಗಿ, ಐಎಸ್‌ಪಿ ಎರಡು ಇತರ ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದೆ; ಅವುಗಳೆಂದರೆ ರೈಲ್ವೆ, ವಾಯುಯಾನ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಮೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸೆಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ASISSE. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಐಎಸ್‌ಪಿಯು ಭಾರತೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಹು ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸೇವಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಕುರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ

ಐಎಸ್‌ಪಿ (ISP) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು, MoSPIಯು 2025ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಡಿಸ್ಟಿಂಗ್ವಿಶ್ಡ್ ಫೆಲೋ ಆಗಿರುವ ಸುಶ್ರೀ ದೇವಜಾನಿ ಘೋಷ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸೇವಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಕುರಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು’ (TAC-ISP) ರಚಿಸಿತು. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಲ್ಲದೆ, ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ವಲಯದ ವಿವಿಧ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಗಳ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದಾರೆ.

ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಯು ಐಎಸ್‌ಪಿ ಸಂಕಲನದ ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ, ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಸಮಾಲೋಚನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, 27ನೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಂದು ಐಎಸ್‌ಪಿ ಸಂಕಲನದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರವೇಶ ಪತ್ರವನ್ನು (Approach Paper) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರಿಂದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿತ್ತು.

ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ TAC-ISP ಯ ವರದಿಯನ್ನು ಈಗ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಸಿಕ ಐಎಸ್‌ಪಿಯನ್ನು ಸಂಕಲಿಸಲು ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ವರದಿ

ಈ ವರದಿಯು ಸೇವಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೂಚ್ಯಂಕದ ಸಂಕಲನದ ವಿವಿಧ ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಅಂಶಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಲಯವಾರು ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಸೂಕ್ತ ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಬೆಲೆ ಅಪವರ್ತನಗಳ ಆಯ್ಕೆ, ತೂಕದ ರಚನೆ, ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸಂಕಲನ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಚೌಕಟ್ಟು ಸೇರಿವೆ. ವರದಿಯು ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ‘ಯೂನಿವರ್ಸ್ ಅಪ್ರೋಚ್’ (universe approach) ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತರ್ಕಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 2024–25ನ್ನು ಮೂಲ ವರ್ಷವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ‘ಲಾಸ್ಪೈರ್ಸ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್’ (Laspeyres volume index), 2-ಅಂಕಿಯ NIC 2025 ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ತೂಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವರದಿಯು ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತ್ತು ಉಪ-ವಲಯವಾರು ಐಎಸ್‌ಪಿಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಇತರ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ / ವಾರ್ಷಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಧಾನವನ್ನು ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಸಮಿತಿಯು ವಲಯವಾರು ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳನ್ನು ಮಾಸಿಕ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ತಿಂಗಳ 60 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಐಎಸ್‌ಪಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ಭಾರತದ ಸೇವಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಬಲಿಷ್ಠ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ವರದಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯು 2026ರ ಜುಲೈ 14ರಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಐಎಸ್‌ಪಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಐಎಸ್‌ಪಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

Report of TAC-ISP

Press Release in PDF

 

*****

(रिलीज़ आईडी: 2282080) आगंतुक पटल : 25