ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ (DAHD) ਨੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਵੰਨ ਹੈਲਥ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਪਸ਼ੂ ਜਨਯ ਯੁੱਧ ਅਭਿਆਸ (PYA) ਨੂੰ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਸੰਚਾਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਤਾਲਮੇਲ ਵਿਧੀਆਂ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਤੀਜੀ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਦੀ ਮੌਕ ਡ੍ਰਿਲ ਸੀ।

ਇਹ 5-ਦਿਨਾਂ ਅਭਿਆਸ 29 ਜੂਨ ਤੋਂ 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਤੱਕ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਖਾਰੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਵੰਨ ਹੈਲਥ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ, ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ, ਭੋਜਨ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਿਤ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਚ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਚਾਲਨ ਤਿਆਰੀ, ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੋਕਥਾਮ ਤੱਕ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਨਫਲੂਐਂਜ਼ਾ ਏ (ਐੱਚ1ਐੱਨ1) ਦੇ ਫੈਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫੈਲਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਲੜੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕੀਤੀ-ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ, ਫੈਲਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਅਤੇ ਫੀਲਡ ਮਹਾਮਾਰੀ ਵਿਗਿਆਨ, ਸੈਂਪਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਆਵਾਜਾਈ, ਲੈਬ ਟੈਸਟਿੰਗ, ਜੋਖਮ ਮੁਲਾਂਕਣ, ਘਟਨਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਜੀਵ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਰੋਕਥਾਮ ਉਪਾਅ, ਆਵਾਜਾਈ ਕੰਟਰੋਲ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੰਚਾਰ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ।

ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ (ਡੀਏਐੱਚਜੀ), ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਏਆਰ), ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਰੋਗ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕੇਂਦਰ (ਐੱਨਸੀਡੀਸੀ), ਭਾਰਤੀ ਮੈਡੀਕਲ ਖੋਜ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ (ਆਈਸੀਐੱਮਆਰ), ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਲਾਹਕਾਰ ਦਫ਼ਤਰ, ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੀਐੱਸਐੱਲ-3 ਨੈੱਟਵਰਕ ਅਧੀਨ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਆਈਸੀਏਆਰ-ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਹਾਈ ਸਕਿਓਰਿਟੀ ਐਨੀਮਲ ਡਿਜਿਜ਼ (ਐੱਨਆਈਐੱਚਐੱਸਏਡੀ), ਭੋਪਾਲ ਅਤੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਡੀਕਲ ਸਾਇੰਸਿਜ਼ (AIIMS), ਭੋਪਾਲ), ਵਾਤਾਵਰਣ, ਜੰਗਲਾਤ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਤ ਵਿਭਾਗ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਪਸ਼ੂ ਸਿਹਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੰਯੁਕਤ ਪ੍ਰਕੋਪ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਟੀਮ (ਐੱਨਜੇਓਆਰਟੀ) ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਸ਼ ਪਾਲ ਗੰਗਵਾਰ, ਸਕੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਡੇਅਰੀ ਵਿਭਾਗ, ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਅਭਿਆਸ ਨੇ ਵਨ ਹੈਲਥ ਅਪ੍ਰੋਚ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਖ਼ਤਰਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤਾਲਮੇਲ ਨਾਲ ਖੋਜਣ, ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ ਨਿਯਮਿਤ ਅਭਿਆਸ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।

ਅਖੀਰਲੇ ਦਿਨ ਯਾਨੀ 3 ਜੁਲਾਈ, 2026 ਨੂੰ, ਡੀਏਐੱਚਡੀ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਕਮਿਸ਼ਨਰ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਇੱਕ ਸਮੀਖਿਆ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਐੱਨਸੀਡੀਸੀ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ ਡਾਇਰੈਕਟਰ, ਅਤੇ ਬੈਕ-ਐਂਡ, ਫਰੰਟ-ਐਂਡ ਅਤੇ ਨਿਰੀਖਕ ਟੀਮਾਂ ਨੇ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਅਭਿਆਸ ਦੌਰਾਨ ਨੋਟ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨਿਰੀਖਣਾਂ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨਾ, ਕਮੀਆਂ 'ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਮੀਟਿੰਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਪ੍ਰੋਟੋਕੋਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਲਮੇਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਅਤੇ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਲਈ ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਨਾ ਸੀ।

ਪਸ਼ੂ ਜਨਯ ਯੁੱਧ ਅਭਿਆਸ (ਪੀਵਾਈਏ) ਇੱਕ ਸਫਲ ਅਭਿਆਸ ਰਿਹਾ, ਜਿਸਨੇ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਕੋਪ (ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ) ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਰਣਨੀਤੀਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨੇ ਨਵੀਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉੱਭਰ ਰਹੀਆਂ ਜ਼ੂਨੋਟਿਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ, ਜਲਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੈਟਰਨਰੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਨਾਲ ਹੀ, ਇਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ 'ਵੰਨ ਹੈਲਥ' ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕੀਤਾ। 

*****

ਜੇਪੀ/ਏਕੇ