કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહ અને કોલસા તેમજ ખાણ મંત્રી શ્રી જી. કિશન રેડ્ડીએ નવી દિલ્હીમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં ગેરકાયદેસર કોલસા ખનન અને કોલસાની ચોરીની સ્થિતિની સમીક્ષા કરી હતી. આ બેઠકમાં કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવ, કેન્દ્રીય કોલસા સચિવ, કોલસા મંત્રાલય, સીએઆઈએસએફ (CISF), કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ અને બીસીસીએલ (BCCL) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

બેઠક દરમિયાન ગૃહ મંત્રીએ ધનબાદ અને નજીકના વિસ્તારોમાં ગેરકાયદેસર કોલસા ખનન અને ચોરીની વણસતી સ્થિતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. કોલસા મંત્રાલયના અધિકારીઓએ ગૃહ મંત્રીને માહિતગાર કર્યા હતા કે ઓક્ટોબર 2025 ના પ્રથમ સપ્તાહમાં યોજાયેલી સમીક્ષા પછીથી કેટલાક નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યા છે. એ પણ જણાવવામાં આવ્યું હતું કે સીએઆઈએસએફ (CISF) અને કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડના અધિકારીઓને ખાણ અને ખનિજ (વિકાસ અને નિયમન) અધિનિયમ, 1957 (MMDR Act) હેઠળ પગલાં લેવા માટે અધિકૃત કરવામાં આવ્યા છે. આ સત્તાવાર મંજૂરી તેમને કાયદાકીય રીતે કોર્ટમાં કેસ દાખલ કરવા, જ્યાં ગેરકાયદેસર કોલસો સંગ્રહિત હોવાની શંકા હોય તેવા પરિસરમાં પ્રવેશવા, સર્ચ અને સીઝર (તલાશી અને જપ્તી) ની કામગીરી હાથ ધરવા અને ગેરકાયદેસર રીતે કાઢવામાં આવેલા ખનિજોની સાથે આવી અનધિકૃત પ્રવૃત્તિઓમાં ઉપયોગમાં લેવાતા સાધનો, ઇક્વિપમેન્ટ્સ અને વાહનોને જપ્ત કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. એ પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી કે કેન્દ્રીય ગૃહ સચિવે ડિસેમ્બર 2025 માં એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી જેમાં કોલસા ક્ષેત્ર સમન્વય સમિતિ ની રચના કરવાના નિર્દેશ સહિત કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા, જે સમિતિની રચના ત્યારથી કરી દેવામાં આવી છે.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહે કોલસા મંત્રાલય અને સીએઆઈએસએફ (CISF) દ્વારા અત્યાર સુધી લેવાયેલા પગલાંની પ્રશંસા કરી હતી. જોકે, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ગેરકાયદેસર ખનનના દૂષણને રોકવા માટે હજુ ઘણું બધું કરવાની જરૂર છે. ગૃહ મંત્રીએ ગેરકાયદેસર ખનન અને કોલસાના અનધિકૃત પરિવહનને રોકવા માટે વ્યાપક અને સમયબદ્ધ પ્રતિભાવ સુનિશ્ચિત કરવા “ઝીરો કોલ લીકેજ પ્લાન” અપનાવવા સહિત કેટલાક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશો આપ્યા હતા. તેમણે નોંધ્યું હતું કે જોકે એમએમડીઆર (MMDR) એક્ટ હેઠળ સીએઆઈએસએફ (CISF) અને કોલ ઇન્ડિયા લિમિટેડના અધિકારીઓને સત્તા સોંપવામાં આવી છે, પરંતુ આ સત્તાઓનો ઉપયોગ મંજૂર સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP) ને અનુરૂપ, સખત રીતે અને સમન્વિત રીતે થવો જોઈએ.

શ્રી અમિત શાહે કોલસા મંત્રાલયને નિયમિત ધોરણે લેવાયેલા પગલાંની સમીક્ષા કરવા પણ સૂચના આપી હતી. ગ્રાહકો માત્ર કાયદેસર રીતે ખનન કરાયેલા કોલસાનો જ ઉપયોગ કરે તે સુનિશ્ચિત કરવા અને ગેરકાયદેસર કોલસાના પરિવહનને રોકવા માટે જીએસટી (GST) સત્તાવાળાઓને સામેલ કરવા જરૂરી ગણવામાં આવ્યા હતા. તેથી, પરિવહન કરવામાં આવતા તમામ કોલસા માટે ઈ-વે બિલ (e-way bills) ની ચકાસણી કરવા માટે એક વ્યવસ્થા ઉભી કરવી જોઈએ.

કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રીએ ગૃહ મંત્રાલયના અધિકારીઓને સીએઆઈએસએફ (CISF) તૈનાતી માટે કોલસા ક્ષેત્રને પ્રાથમિકતા યાદીમાં સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેથી સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં જવાનોને તાત્કાલિક તૈનાત કરી શકાય. તેમણે સીએઆઈએસએફ (CISF) ને ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમની રચના કરવા અને સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં બહુસ્તરીય સુરક્ષા વ્યવસ્થા સ્થાપિત કરવાનો વધુ નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેથી જ્યારે પણ માહિતી મળે ત્યારે ગેરકાયદેસર ખનન કરનારાઓ સામે તાત્કાલિક પગલાં લઈ શકાય.

કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રીએ ટેક્નોલોજીનો વધુ અસરકારક રીતે ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે નિર્દેશ આપ્યો કે ઇન્ટિગ્રેટેડ કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ સેન્ટર્સ ખાતે સ્થાપિત હાઇ-રિઝોલ્યુશન કેમેરાનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર ખનન પ્રવૃત્તિઓમાં સામેલ વિસ્તારો અને વ્યક્તિઓની ઓળખ કરવા માટે થવો જોઈએ. ગૃહ મંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે સરકાર જાહેર સંસાધનોનું રક્ષણ કરવા, કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવા અને કાયદેસરના કોલસા ખનન કાર્યોના હિતોની રક્ષા કરવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.

SM/BS/JD