ਰੇਲ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਰੇਲਵੇ ਵੱਲੋਂ ਸੁਆਹ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਲਈ ਹਰਿਤ ਪਹਿਲਕਦਮੀ
प्रविष्टि तिथि:
18 JUN 2026 5:01PM by PIB Chandigarh
ਰੇਲ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਵੈਸ਼ਣਵ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਹੇਠ ਹੋਈ ਸਮੀਖਿਆ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਰਾਹੀਂ ਸੁਆਹ ਦੀ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਸੰਭਵ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਦੇਸ਼ ਆਸਾਨ ਪਰ ਪਰਿਵਰਤਨਸ਼ੀਲ ਹੈ: ਸੁਆਹ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਨੂੰ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਉਦਯੋਗਾਂ ਤੱਕ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ, ਇੱਟਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ, ਸੀਮੈਂਟ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਰੇਲ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵੀ. ਸੋਮੰਨਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਵਨੀਤ ਸਿੰਘ ਬਿੱਟੂ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਥਰਮਲ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਤੋਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲਗਭਗ 340 ਕਰੋੜ ਟਨ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ ਸੁਆਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਸੁਆਹ ਚਿਮਨੀਆਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਮ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਭਾਰਤੀ ਰੇਲਵੇ ਇੱਕ ਹਰਿਤ (ਗ੍ਰੀਨ) ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਰਾਹੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਹਿਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੰਟੇਨਰਾਂ ਅਤੇ ਰੇਲ ਲਾਂਘਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਨੈੱਟਵਰਕ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿਅਰਥ ਪਦਾਰਥ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਏਗਾ।
ਇਸ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਇਸ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕੀ ਹੈ: ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟ ਜੋ ਕੂੜਾ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਸੀਮੈਂਟ ਪਲਾਂਟ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਸੁਆਹ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਤਬਦੀਲ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣ ਨਾਲ ਸੀਮੈਂਟ, ਕੰਕਰੀਟ, ਬਲਾਕ ਅਤੇ ਬੋਰਡ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੱਚਾ ਮਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਸਤੀ ਸੁਆਹ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਸਸਤੀਆਂ ਇੱਟਾਂ, ਸੀਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਘੱਟ ਕੀਮਤਾਂ ਅਤੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਰੀ ਤੇ ਪੇਂਡੂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਮਕਾਨਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ।
ਰੇਲਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਲੌਜਿਸਟਿਕਸ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਦ, ਉੱਡਣ ਵਾਲੀ ਸੁਆਹ ਦੀ ਢੋਆ-ਢੁਆਈ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ’ਤੇ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਕ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਉਤਪਾਦਕ ਭਾਗੀਦਾਰ ਵਜੋਂ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਇੱਕ ਸਰਕੂਲਰ ਅਰਥ-ਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੌਲਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੋਝ ਇਮਾਰਤੀ ਬਲਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
*****
ਧਰਮਿੰਦਰ ਤਿਵਾੜੀ/ਡਾ.ਨਯਨ ਸੋਲੰਕੀ/ਰਿਤੂ ਰਾਜ/ਮਾਨਿਕ ਸ਼ਰਮਾ
(रिलीज़ आईडी: 2277032)
आगंतुक पटल : 4