1. પીએમ સ્વનિધિ (PM SVANidhi) શું છે?

પીએમ સ્વનિધિ એ એક કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના (Central Sector Scheme) છે જે પરવડે તેવી કાર્યકારી મૂડી (વર્કિંગ કેપિટલ), નાણાકીય સમાવેશકતા અને સામાજિક સુરક્ષાના પગલાં દ્વારા શેરી વિક્રેતાઓ (સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સ) ને સહાય પૂરી પાડે છે.

2. તે શા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી?

પીએમ સ્વનિધિ યોજના કોવિડ-19 (COVID-19) મહામારી દરમિયાન એવા શેરી વિક્રેતાઓને પરવડે તેવી કાર્યકારી મૂડી લોન આપવા માટે શરૂ કરવામાં આવી હતી જેમના વ્યવસાયોને ગંભીર અસર થઈ હતી. શેરી વિક્રેતાઓ માટેની આ પ્રથમ સમર્પિત માઇક્રો-ક્રેડિટ (લઘુ ધિરાણ) યોજના તરીકે, જેઓ અનૌપચારિક કાર્યબળનો એક મોટો હિસ્સો ધરાવતા હતા અને ઔપચારિક ધિરાણ સુધી જેમની પહોંચ ઘણી મર્યાદિત હતી, તેનો ઉદ્દેશ્ય નાણાકીય સમાવેશકતાને પ્રોત્સાહન આપવાની સાથે તેમના વ્યવસાયોના વિકાસને ટેકો આપવાનો હતો.

3. પીએમ સ્વનિધિ ક્યારે શરૂ કરવામાં આવી હતી અને કયા મંત્રાલયો તેનું અમલીકરણ કરે છે?

આ યોજના જૂન 2020 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તે આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) અને નાણાકીય સેવાઓ વિભાગ (DFS) ની સંયુક્ત જવાબદારી છે.

4. પીએમ સ્વનિધિ હેઠળ લંબાવવામાં આવેલો ધિરાણ સમયગાળો શું છે?

મજબૂત સિદ્ધિઓ અને માપી શકાય તેવી અસરોના આધારે, સરકારે પીએમ સ્વનિધિના પુનર્ગઠન અને વિસ્તરણને મંજૂરી આપી છે. લોન આપવાનો આ ધિરાણ સમયગાળો માર્ચ 2030 સુધી લંબાવવામાં આવ્યો છે.

5. સ્ટ્રીટ વેન્ડર (શેરી વિક્રેતા) / ફેરીયો કોણ છે?

કોઈપણ વ્યક્તિ જે શેરી, ફૂટપાથ, પેવમેન્ટ વગેરે પર અસ્થાયી માળખામાંથી અથવા એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ ફરીને રોજિંદા ઉપયોગની વસ્તુઓ, માલસામાન, ખાદ્ય પદાર્થો અથવા મર્ચેન્ડાઇઝના વેચાણમાં રોકાયેલી હોય અથવા લોકોને સેવાઓ આપતી હોય. તેમના દ્વારા સપ્લાય કરવામાં આવતા માલસામાનમાં શાકભાજી, ફળો, ખાવા માટે તૈયાર સ્ટ્રીટ ફૂડ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે અને સેવાઓમાં વાળંદની દુકાનો, મોચી, લોન્ડ્રી સેવાઓ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

6. પીએમ સ્વનિધિ હેઠળ કઈ નાણાકીય સહાય અને લાભો પૂરા પાડવામાં આવે છે?

શેરી વિક્રેતાઓને ક્રમિક લોન તબક્કાઓ (લોન ટ્રંચ) દ્વારા ₹15,000, ₹25,000 અને ₹50,000 ની કોલેટરલ-મુક્ત (ગેરંટી વિનાની) કાર્યકારી મૂડી લોન મળે છે. આ યોજના વ્યાજ સબસિડી, ક્રેડિટ ગેરંટી સપોર્ટ અને પાત્ર વિક્રેતાઓ માટે ₹30,000 સુધીના UPI-લિંક્ડ RuPay ક્રેડિટ કાર્ડ પણ પ્રદાન કરે છે.

7. શું લોનની સમયસર/વહેલી ચુકવણી માટે કોઈ પ્રોત્સાહન છે?

હા. પીએમ સ્વનિધિ વાર્ષિક 7 ટકા વ્યાજ સબસિડી આપીને સમયસર અને વહેલી ચુકવણીને પ્રોત્સાહિત કરે છે. આ ઉપરાંત, જે વિક્રેતાઓ તેમની લોન સમયસર ચૂકવે છે તેઓ પછીના ચક્રોમાં ઉચ્ચ લોન રકમ મેળવવા માટે પાત્ર બને છે.

8. લોન મંજૂર થવામાં કેટલો સમય લાગશે?

પીએમ સ્વનિધિ લોન અરજી અને મંજૂરી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે એન્ડ-ટુ-એન્ડ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરે છે. સરેરાશ, લોનની પ્રક્રિયા અને મંજૂરી માટે લગભગ 23 દિવસનો સમય લાગે છે, જે વેરિફિકેશન અને જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ થવાને આધીન છે.

9. લેટર ઓફ રેકમેન્ડેશન (LoR) અથવા સર્ટિફિકેટ ઓફ વેન્ડિંગ (CoV) ધરાવતા શેરી વિક્રેતાઓ લોન માટે કેવી રીતે અરજી કરી શકે?

માન્ય લેટર ઓફ રેકમેન્ડેશન (ભલામણ પત્ર) અથવા સર્ટિફિકેટ ઓફ વેન્ડિંગ (વેન્ડિંગ પ્રમાણપત્ર) ધરાવતા શેરી વિક્રેતા યોજનાના પોર્ટલ અથવા મોબાઇલ એપ દ્વારા અથવા અર્બન લોકલ બોડીઝ (ULBs - શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ) ની સહાયથી પીએમ સ્વનિધિ લોન માટે અરજી કરી શકે છે.

10. પીએમ સ્વનિધિ હેઠળ કેટલા શેરી વિક્રેતાઓને લાભ થયો છે?

અત્યાર સુધીમાં 75.5 લાખથી વધુ શેરી વિક્રેતાઓએ પીએમ સ્વનિધિ હેઠળ 112 લાખથી વધુ લોનનો લાભ લીધો છે.

11. યોજના હેઠળ વિતરિત કરવામાં આવેલી કુલ નાણાકીય સહાય કેટલી છે?

દેશભરમાં શેરી વિક્રેતાઓને ₹17,800 કરોડથી વધુની લોન વિતરિત કરવામાં આવી છે. લાભાર્થીઓને વ્યાજ સબસિડી અને ડિજિટલ કેશબેક પ્રોત્સાહનો દ્વારા પણ આશરે ₹800 કરોડ મળ્યા છે.

12. પીએમ સ્વનિધિ શેરી વિક્રેતાઓમાં ડિજિટલ અને નાણાકીય સમાવેશકતાને કેવી રીતે પ્રોત્સાહન આપે છે?

આ યોજના ₹1,600 સુધીના કેશબેક પ્રોત્સાહનો અને નાણાકીય સાક્ષરતા સહાય દ્વારા ડિજિટલ વ્યવહારોને પ્રોત્સાહિત કરે છે. 55 લાખથી વધુ વિક્રેતાઓએ આશરે ₹8.96 લાખ કરોડની કિંમતના 841 કરોડથી વધુ ડિજિટલ વ્યવહારો પૂર્ણ કર્યા છે.

13. ‘સ્વનિધિ સે સમૃદ્ધિ’ (SVANidhi se Samriddhi) શું છે અને તે લાભાર્થીઓને કેવી રીતે મદદ કરે છે?

'સ્વનિધિ સે સમૃદ્ધિ' લાભાર્થી પરિવારોની પ્રોફાઇલ તૈયાર કરે છે અને તેમને કેન્દ્ર સરકારની પસંદગીની આઠ કલ્યાણકારી યોજનાઓ સાથે જોડે છે. આ પહેલ હેઠળ 50 લાખથી વધુ પરિવારોની પ્રોફાઇલિંગ કરવામાં આવી છે અને 1.52 કરોડથી વધુ કલ્યાણકારી લાભો મંજૂર કરવામાં આવ્યા છે.

14. પીએમ સ્વનિધિ હેઠળ કઈ તાલીમ અને ક્ષમતા નિર્માણ સહાય પૂરા પાડવામાં આવે છે?

આ યોજના FSSAI ના સહયોગથી નાણાકીય સાક્ષરતા, ડિજિટલ સાક્ષરતા અને ખાદ્ય સુરક્ષા પદ્ધતિઓની તાલીમ પૂરી પાડે છે. આશરે 6 લાખ જેટલા સ્ટ્રીટ ફૂડ વેન્ડર્સને ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના ધોરણો અંગે તાલીમ આપવામાં આવી છે.

15. પીએમ સ્વનિધિએ આજીવિકા અને નાણાકીય સશક્તિકરણ પર શું અસર કરી છે?

વર્ષ 2023 અને 2025 માં હાથ ધરવામાં આવેલા સ્વતંત્ર અભ્યાસોમાં લાભાર્થીઓમાં વ્યવસાયની ટકાઉપણું, ઉચ્ચ આવક અને મજબૂત નાણાકીય સમાવેશકતા જોવા મળી છે. લગભગ 95 ટકા લાભાર્થીઓએ આ યોજના દ્વારા પ્રથમ વખત ઔપચારિક સંસ્થાકીય ધિરાણ મેળવ્યું છે. આશરે 30 ટકા લાભાર્થીઓએ પીએમ સ્વનિધિ લોન ઉપરાંત વધારાનું ધિરાણ મેળવ્યું છે. લાભાર્થીઓની આવકમાં સરેરાશ વાર્ષિક આશરે 20 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.

16. પીએમ સ્વનિધિએ સામાજિક સમાવેશકતા અને શહેરી આજીવિકાને કેવી રીતે મજબૂત બનાવી છે?

લગભગ 46 ટકા લાભાર્થીઓ મહિલાઓ છે અને આશરે 70 ટકા વંચિત સમુદાયોના છે. આ યોજનાએ લઘુ ઉદ્યોગો (માઇક્રો-એન્ટરપ્રાઇઝીસ), સ્થાનિક સપ્લાય ચેઇનને મજબૂત બનાવી છે અને વિક્રેતાઓને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) સાથે સંકલિત કર્યા છે.

સંદર્ભ: આવાસ અને શહેરી બાબતોનું મંત્રાલય

pdf જોવા માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/NP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2267112) મુલાકાતી સંખ્યા : 21