आयआयटीएम पुणेतर्फे अत्याधुनिक इनक्युबेशन सेंटरचे उद्घाटन आणि हवामान उद्योजकतेत क्रांती घडवण्यासाठी ऐतिहासिक ‘WISE-2026’ संमेलनाचे आयोजन

भूविज्ञान मंत्रालय

आयआयटीएम पुणेतर्फे अत्याधुनिक इनक्युबेशन सेंटरचे उद्घाटन आणि हवामान उद्योजकतेत क्रांती घडवण्यासाठी ऐतिहासिक ‘WISE-2026’ संमेलनाचे आयोजन

Posted On: 15 MAY 2026 5:21PM by PIB Mumbai

पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या अंतर्गत असलेल्या पुणे इथल्या भारतीय उष्णकटिबंधीय हवामानशास्त्र संस्थेने (आयआयटीएम) हवामान आणि वातावरण क्षेत्रातील स्टार्टअप्ससाठी असलेल्या आपल्या समर्पित इनक्युबेशन सेंटरचे आज अधिकृत उद्घाटन केले. या वैशिष्ट्यपूर्ण कार्यक्रमासोबतच ‘स्टार्टअप्स आणि उद्योजकांसाठी हवामान आणि वातावरण नवोपक्रम संमेलन (WISE-2026)’ या शीर्षकाखाली एक दिवसीय राष्ट्रीय संमेलन आयोजित करण्यात आले होते, जे भारतातील हवामान सेवांमध्ये खाजगी क्षेत्राच्या एकात्मतेच्या नवीन युगाची नांदी ठरले आहे.

प्रमुख पाहुणे पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाचे सचिव डॉ. एम. रविचंद्रन यांच्या हस्ते या सुविधेचे उद्घाटन करण्यात आले. या सोहळ्याला सन्माननीय पाहुणे डॉ. शैलेश नाईक (संचालक, एनआयएएस आणि माजी सचिव, पृथ्वी विज्ञान मंत्रालय), डॉ. सूर्यचंद्र राव (संचालक, आयआयटीएम) आणि इतर मान्यवर उपस्थित होते. हे इनक्युबेशन सेंटर पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाच्या 'मिशन मौसम' अंतर्गत असलेल्या 'नॅशनल एंटरप्राइज फॉर ॲटमॉस्फेरिक टेक्नॉलॉजी' (NEAT) या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमाचा एक प्रमुख घटक आहे, जो सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीद्वारे तंत्रज्ञान विकासाला चालना देण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे.

हवामानाच्या आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी एकत्रित कृतीच्या आवश्यकतेवर प्रकाश टाकताना पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाचे सचिव डॉ. एम. रविचंद्रन यांनी यावर जोर दिला की, हवामान बदलामुळे आधुनिक हवामानाचे स्वरूप जटिल झाल्याने पारंपरिक संशोधनाकडून एका सर्वसमावेशक, बहु-हितधारक परिसंस्थेकडे स्थलांतर करण्याची गरज आहे. त्यांनी अधोरेखित केले की, नव्याने सुरू करण्यात आलेले 'मिशन मौसम' हे "हवामानासाठी सज्ज आणि हवामान-स्मार्ट राष्ट्र" उभारण्याच्या दिशेने एक पायाभूत पाऊल असून ते जीवितहानी टाळण्याच्या दृष्टीने प्रगत निरीक्षणे, एआय-आधारित प्रारूपे आणि स्थानिक पातळीवरील प्रसार यांना एकत्रित करते.

गहन विज्ञान आणि व्यावहारिक उपयोजन यांमधील दरी कमी करण्याच्या महत्त्वावर जोर देत सचिव म्हणाले:

"विविध क्षेत्रांतील तरुण उद्योजकांना इतर हितधारकांच्या गरजा अधिक चांगल्या प्रकारे माहीत असतात. त्यामुळे आपल्याला एकत्रितपणे काम करण्याची आवश्यकता आहे. या सहकार्यातून निश्चितपणे अनेक उपाय सापडतील. हे केवळ आर्थिक गरजेसाठी नाही तर जीवन आणि उपजीविका वाचवण्यासाठीही महत्त्वाचे आहे."

हा कार्यक्रम 'मिशन मौसम'च्या कार्यान्वयनावरही भर देतो, ज्यामध्ये एका प्रणाली-व्यापी दृष्टिकोनावर जोर दिला जात आहे जिथे भारताची हवामानविषयक पायाभूत संरचना उभारण्यात स्टार्टअप्स पायाभूत भूमिका बजावतात.