આંકડાશાસ્ત્ર અને કાર્યક્રમ અમલીકરણ મંત્રાલય
2022-23 અને 2023-24 ના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સનું પ્રકાશન: ભારતીય અર્થતંત્રમાં વિગતવાર ઉત્પાદન-ઉદ્યોગ આંતરદૃષ્ટિ
પોસ્ટેડ ઓન:
15 MAY 2026 4:00PM by PIB Ahmedabad
- સ્ટેટિસ્ટિક્સ અને પ્રોગ્રામ ઇમ્પ્લીમેન્ટેશન મંત્રાલય (MoSPI) ના નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ ઓફિસ (NSO) એ '2022-23 અને 2023-24 ના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ (SUTs)' જાહેર કર્યા છે. આ પ્રકાશન ભારતના રાષ્ટ્રીય હિસાબ માળખામાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ છે, કારણ કે તે સુધારેલા આધાર વર્ષ 2022-23 હેઠળ સંકલિત સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સનો પ્રથમ વ્યાપક સેટ છે, જેણે અગાઉની 2011-12 આધાર વર્ષની શ્રેણીનું સ્થાન લીધું છે. આધાર વર્ષ 2022-23 સાથે એન્યુઅલ નેશનલ એકાઉન્ટ્સ એસ્ટિમેટ્સ (વાર્ષિક રાષ્ટ્રીય હિસાબ અંદાજો) ની નવી શ્રેણી 27 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય શ્રેષ્ઠ પદ્ધતિઓ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સિસ્ટમ ઓફ નેશનલ એકાઉન્ટ્સ (SNA) ની ભલામણોને અનુસરીને બહાર પાડવામાં આવી હતી. નવી શ્રેણીમાં, અંતિમ અંદાજ સમયે પ્રચલિત ભાવોએ ઉત્પાદન/આવકના અંદાજ અને ખર્ચના અંદાજ વચ્ચેની વિસંગતતાને દૂર કરવા માટે વાર્ષિક સુધારેલા અંદાજોના સંકલનને સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ માળખા સાથે સંકલિત કરવામાં આવ્યું છે.
- રાષ્ટ્રીય હિસાબ માળખામાં સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ સૌથી શક્તિશાળી અને ડેટાથી સમૃદ્ધ સાધનોમાંના એક છે. તેઓ તમામ ઉદ્યોગો અને અંતિમ માંગની શ્રેણીઓમાં માલસામાન અને સેવાઓના ઉત્પાદન, વિતરણ અને ઉપયોગનું નકશાંકન કરીને અર્થતંત્રમાં થતી તમામ આર્થિક પ્રવૃત્તિઓની વ્યાપક અને વિગતવાર ઝલક રજૂ કરે છે. નવી શ્રેણીની વિશિષ્ટ વિશેષતાઓમાંની એક SUT માળખા સાથે વાર્ષિક અંદાજોનું સંપૂર્ણ સંકલન છે, જેના દ્વારા 2022-23 અને 2023-24 ના અંદાજોને અંતિમ તબક્કે સુમેળ સાધવામાં આવે છે જેથી પ્રચલિત ભાવોએ ઉત્પાદન/આવક અભિગમ અને ખર્ચ અભિગમ વચ્ચેની આંકડાકીય વિસંગતતાઓને દૂર કરી શકાય, જેનાથી રાષ્ટ્રીય હિસાબમાં વધુ આંતરિક સુસંગતતા અને સુમેળ મળે છે. નવી શ્રેણીમાં સામેલ કરવામાં આવેલા અસંખ્ય મોટા સુધારાઓને ધ્યાનમાં રાખીને આ સંકલન કરવામાં આવ્યું છે. આ સુધારાઓ મુખ્યત્વે નવા ડેટાસેટ્સની ઉપલબ્ધતા અને નીચે દર્શાવ્યા મુજબની પદ્ધતિ અપનાવવાને કારણે છે:
2022-23 શ્રેણી હેઠળ SUT ની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ
-
- SUT માળખા સાથે વાર્ષિક અંદાજોનું સંકલન: નવી જીડીપી (GDP) શ્રેણીમાં, આંતરિક સુસંગતતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે SNA ની ભલામણોને અનુરૂપ SUTની અંદર ઉત્પાદન, આવક અને ખર્ચના અંદાજોને સુમેળ છે.
- નવીનતમ વર્ગીકરણ સાથે સંરેખણ: NIC 2025, COICOP 2018 જેવા અદ્યતન વર્ગીકરણો અપનાવવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણો અને વિકસતા આર્થિક માળખા સાથે રાષ્ટ્રીય હિસાબનું સંરેખણ સુધરે છે.
- સુધારેલા નોન-ફાઇનાન્સિયલ પ્રાઇવેટ કોર્પોરેટ (NFPC) અંદાજો: MGT 7 ડેટાનો ઉપયોગ કરીને બહુવિધ પ્રવૃત્તિ ધરાવતા સાહસો માટે મહેસૂલ હિસ્સા અને આ રીતે GVAને અલગ કરીને NFPC ક્ષેત્રના અંદાજોમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે. ઉદ્યોગો અને કદના વર્ગોમાં મૂડીના તફાવતને ધ્યાનમાં લેવા માટે અસંગઠિત સ્તરે મલ્ટિપ્લાયર્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે. MCA ડેટાનો ઉપયોગ કરીને લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ (LLPs) નું વ્યાપક કવરેજ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યું છે.
- સુધારેલું IC માળખું: નવીનતમ ASI અને ASUSE ડેટા, મંત્રાલયના ડેટાબેઝ અને કોર્પોરેટ નાણાકીય નિવેદનોનો ઉપયોગ કરીને ઉદ્યોગવાર ઇનપુટ ફાળવણીને શુદ્ધ કરવામાં આવી છે.
- સુધારેલા TTM અંદાજો: ટ્રેડ એન્ડ ટ્રાન્સપોર્ટ માર્જિન (TTM) હવે નિશ્ચિત ધારણાઓને બદલે વધુ ડેટા આધારિત અભિગમનો ઉપયોગ કરીને અંદાજવામાં આવે છે. ASI, HCES અને રાજ્ય-સ્તરના ભાવ ડેટા જેવા બહુવિધ સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી SUTમાં મૂળભૂત ભાવોમાંથી ખરીદદારોના ભાવોમાં રૂપાંતરણમાં સુધારો થયો છે.
- સુધારેલી ઉત્પાદન-સ્તરની કર ફાળવણી: એક મોટો પદ્ધતિસરનો સુધારો વિગતવાર ઉત્પાદન સ્તરે વેરાની ફાળવણીનો છે. ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસીસ ટેક્સ (GST), એક્સાઇઝ ડ્યુટી અને ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી જેવા વેરાઓને ટેક્સ શેડ્યૂલ, વહીવટી અને સર્વેક્ષણ ડેટાનો ઉપયોગ કરીને ચોક્કસ ઉત્પાદનો સાથે મેપ કરવામાં આવે છે.
- PFCE અંદાજમાં સુધારો: HCES ડેટા, દૂધ અને રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ પરના અભ્યાસના પરિણામો, તેમજ ASI અને ASUSE જેવા તાજેતરના સર્વેક્ષણો અને અસંખ્ય વહીવટી ડેટા સ્ત્રોતોનો ઉપયોગ કરીને PFCE અંદાજોને મજબૂત બનાવવામાં આવ્યા છે.
- વિસંગતતા નાબૂદ કરવી: નવી શ્રેણીની મુખ્ય શક્તિઓમાંની એક એ છે કે SUT માળખા સાથે વાર્ષિક અંદાજનું સંપૂર્ણ સંકલન, તેથી અંતિમ અંદાજ તબક્કે આંકડાકીય વિસંગતતાઓને નાબૂદ કરવી.
સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સનો હેતુ
- સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ બહુવિધ, પરસ્પર પૂરક હેતુઓ પૂરા પાડે છે જેણે તેમને આધુનિક રાષ્ટ્રીય હિસાબ માટે અનિવાર્ય બનાવ્યા છે. તેમના મૂળમાં, SUTs એકીકૃત વિશ્લેષણાત્મક માળખું પ્રદાન કરે છે જે એક સિંગલ, આંતરિક રીતે સુસંગત માળખાની અંદર ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP)—ઉત્પાદન અભિગમ, આવક અભિગમ અને ખર્ચ અભિગમ—માપવાના ત્રણ સ્વીકૃત અભિગમોને એકસાથે સંકલિત કરે છે. આ સંકલન જટિલ છે કારણ કે તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે વૈચારિક રીતે ભિન્ન પદ્ધતિઓ અને ડેટા સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલા અંદાજો અર્થતંત્રના કદ અને વૃદ્ધિના સિંગલ, સુમેળભર્યા અંદાજ તરફ દોરી જાય છે.
- જીડીપી (GDP) સુમેળ ઉપરાંત, SUTs વિવિધ વહીવટી અને સર્વેક્ષણ સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલા ડેટાની ક્રોસ-વેલિડેટિંગ અને સુમેળ સાધવા માટેનું એક શક્તિશાળી સાધન છે, જેનાથી રાષ્ટ્રીય હિસાબના આંકડાઓની ગુણવત્તા અને વિશ્વસનીયતા મજબૂત થાય છે. SUTs માં સમાવિષ્ટ ઉત્પાદન-સ્તરની વિગતો, જેમાં ઉદ્યોગ દ્વારા ઉત્પાદનનું ઉત્પાદનવાર મૂલ્ય, ચોખ્ખા ઉત્પાદન વેરા, ટ્રેડ અને ટ્રાન્સપોર્ટ માર્જિન, સપ્લાય બાજુ પર આયાત મૂલ્યો, ઉદ્યોગ દ્વારા મધ્યવર્તી વપરાશ અને ઉત્પાદન શ્રેણી દ્વારા નિકાસનો સમાવેશ થાય છે, તે આ સંકલનને પરંપરાગત રાષ્ટ્રીય હિસાબ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ ડેટા-સઘન બનાવે છે. જો કે, આ ઝીણવટભરી વિગત જ SUTs ને અનન્ય વિશ્લેષણાત્મક મૂલ્ય પ્રદાન કરે છે. વિગતવાર ઉત્પાદન દ્વારા ઉદ્યોગ માહિતી નીતિ નિર્માતાઓ, સંશોધકો અને શિક્ષણવિદોને ભારતીય અર્થતંત્રના માળખા, બંધારણ અને ગતિશીલતાનું ઝીણવટભર્યું વિશ્લેષણ હાથ ધરવા સક્ષમ બનાવે છે, જે ઔદ્યોગિક નીતિથી લઈને વેપાર અને રોકાણ આયોજન સુધીના ક્ષેત્રોમાં પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણને સમર્થન આપે છે.
SUT માળખું
- માળખાકીય રીતે, સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ બે પરસ્પર જોડાયેલા મેટ્રિસિસ તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે: સપ્લાય ટેબલ અને યુઝ ટેબલ, બંને ઉત્પાદન-વાર-ઉદ્યોગ ફોર્મેટમાં ગોઠવાયેલા છે. સપ્લાય ટેબલ અર્થતંત્રમાં દરેક ઉત્પાદનના કુલ પુરવઠાની નોંધ રાખે છે, જેમાં સ્થાનિક ઉત્પાદનમાંથી પુરવઠો (ઉત્પાદન કરતા ઉદ્યોગ દ્વારા વિભાજિત) અને આયાતમાંથી પુરવઠા વચ્ચે ભેદ પાડે છે. ઉત્પાદક અને ગ્રાહક મૂલ્યાંકન વચ્ચેના અંતરને દૂર કરવા માટે, સપ્લાય ટેબલમાં ટ્રેડ અને ટ્રાન્સપોર્ટ માર્જિન અને ઉત્પાદન વેરા અને સબસિડી માટેના ગોઠવણોનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે મૂળભૂત ભાવો (જેના પર સ્થાનિક ઉત્પાદન નોંધવામાં આવે છે) થી ખરીદદારોના ભાવો (જેના પર બજારમાં માલ અને સેવાઓનો ખરેખર વ્યવહાર થાય છે) માં મૂલ્યાંકન પરિવર્તનને સક્ષમ કરે છે.
- સપ્લાય ટેબલના પૂરક તરીકે, યુઝ ટેબલ સમગ્ર અર્થતંત્રમાં દરેક ઉત્પાદનનો કેવી રીતે ઉપયોગ થાય છે તેની નોંધ રાખે છે, જેમાં કુલ ઉપયોગને આ રીતે વિભાજિત કરવામાં આવે છે: દરેક ઉદ્યોગ દ્વારા મધ્યવર્તી વપરાશ (એટલે કે, ઉત્પાદન પ્રક્રિયામાં ઇનપુટ્સ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતા ઉત્પાદનો), ખાનગી અંતિમ વપરાશ ખર્ચ, સરકારી અંતિમ વપરાશ ખર્ચ, ગ્રોસ કેપિટલ ફોર્મેશન (કુલ મૂડી નિર્માણ) અને નિકાસ. સમગ્ર SUT માળખું મૂળભૂત ઉત્પાદન ઓળખ (fundamental product identity) પર આધારિત છે કે દરેક ઉત્પાદનનો કુલ પુરવઠો (સ્થાનિક ઉત્પાદન વત્તા આયાત) તેના કુલ ઉપયોગ (મધ્યવર્તી વપરાશ વત્તા તમામ અંતિમ ઉપયોગો) બરાબર હોવો જોઈએ. આ ઓળખ એ એવી પ્રણાલી છે જેના દ્વારા જીડીપી (GDP) અંદાજના ત્રણેય અભિગમો પરસ્પર સુસંગત બને છે, તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોઈ પણ આર્થિક પ્રવાહની બેવડી ગણતરી ન થાય અથવા તે છૂટી ન જાય.
- 2022-23 શ્રેણીમાં SUT સંકલન પ્રક્રિયા સાથે એન્યુઅલ નેશનલ એકાઉન્ટ્સનું સંપૂર્ણ સંકલન એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે પ્રચલિત ભાવોએ આખરી અંદાજોમાં કોઈ આંકડાકીય વિસંગતતા ન હોય, જે રાષ્ટ્રીય હિસાબના આંતરરાષ્ટ્રીય સરખામણી અને વિશ્લેષણાત્મક હેતુને વધારે છે.
સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સનું સંકલન
- 2022-23 અને 2023-24 માટેના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ 155 ઉત્પાદનો અને 67 ઉદ્યોગોને સમાવતી વિગતોના સ્તરે સંકલિત કરવામાં આવ્યા છે, જે સત્તાવાર આંકડાઓમાં ઉપલબ્ધ ભારતીય અર્થતંત્રનું સૌથી ઝીણવટભર્યું ચિત્ર પ્રદાન કરે છે. આ સંકલન વાર્ષિક હિસાબ સંકલનમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ડેટાસેટ્સ ઉપરાંત સર્વેક્ષણ અને વહીવટી ડેટા સ્ત્રોતોના વિવિધ અને વ્યાપક સેટ પર આધારિત છે: સંગઠિત ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે એન્યુઅલ સર્વે ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (ASI); અસંગઠિત બિન-કૃષિ ક્ષેત્ર માટે એન્યુઅલ સર્વે ઓફ અનઇનકોર્પોરેટેડ સેક્ટર એન્ટરપ્રાઇઝિસ (ASUSE); ખાનગી અંતિમ વપરાશ માટે હાઉસહોલ્ડ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર સર્વે (HCES); અને સરકારી વિભાગો અને નિયમનકારો દ્વારા જાળવવામાં આવતા વહીવટી ડેટાબેઝની વિશાળ શ્રેણી.
- સંકલન પદ્ધતિ એક સંરચિત, ચાર-તબક્કાની પ્રક્રિયાને અનુસરે છે: (i) ઉદ્યોગો અને ઉત્પાદનોની ઓળખ: ઉત્પાદન ક્ષેત્ર માટે ASI ડેટામાંથી નેશનલ ઇન્ડસ્ટ્રિયલ ક્લાસિફિકેશન (NIC) અને બિન-ઉત્પાદન ક્ષેત્રો માટે વાર્ષિક અંદાજોમાંથી કમ્પાઇલેશન કેટેગરીઝ (CC) નો ઉપયોગ કરીને ઉદ્યોગોનું સીમાંકન કરવામાં આવે છે; ઉત્પાદનોનું વર્ગીકરણ નેશનલ પ્રોડક્ટ ક્લાસિફિકેશન ફોર મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર (NPCMS) અને નેશનલ પ્રોડક્ટ ક્લાસિફિકેશન ફોર સર્વિસીસ સેક્ટર (NPCSS) મુજબ કરવામાં આવે છે; (ii) સપ્લાય ટેબલનું સંકલન; (iii) યુઝ ટેબલનું સંકલન; અને (iv) પ્રોડક્ટ બેલેન્સિંગ (ઉત્પાદન સંતુલન), જેના દ્વારા ઉત્પાદન ઓળખને સંતોષવા માટે દરેક ઉત્પાદન માટે પુરવઠા અને ઉપયોગનો પુનરાવર્તિત સુમેળ સાધવામાં આવે છે.
10. સપ્લાય ટેબલ શરૂઆતમાં મૂળભૂત ભાવો પર તૈયાર કરવામાં આવે છે, જે ઉદ્યોગ આઉટપુટના વાર્ષિક અંદાજોમાં ઉપયોગમાં લેવાતા મૂલ્યાંકન ધોરણોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. ટ્રેડ અને ટ્રાન્સપોર્ટ માર્જિન અને ચોખ્ખા ઉત્પાદન વેરાને આવરી લેતા મૂલ્યાંકન સમાયોજનોનો એક સેટ પછી પુરવઠાના મૂલ્યોને ખરીદદારોના ભાવોમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે લાગુ કરવામાં આવે છે, જે તેમને સંબંધિત ઉપયોગ-બાજુના ડેટા સાથે સંરેખિત કરે છે. પુરવઠા-બાજુના મૂલ્યોનું સંકલન સ્ત્રોતોની સમૃદ્ધ શ્રેણી પર આધારિત છે: કોર્પોરેટ ક્ષેત્ર માટે કોર્પોરેશનના વાર્ષિક હિસાબો; ઉત્પાદન અને અસંગઠિત ક્ષેત્ર માટે ASI અને ASUSE ડેટા; વેપારી માલની આયાત માટે ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ કોમર્શિયલ ઇન્ટેલિજન્સ એન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ (DGCIS) નો EXIM ડેટાબેઝ; સેવાઓની આયાત માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) નો ડેટા; અને આયાત જકાત માટે સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સીસ એન્ડ કસ્ટમ્સ (CBIC) ટેરિફ દર.
11. યુઝ ટેબલ એક સિંગલ સંકલિત માળખામાં, ઉદ્યોગ દ્વારા મૂળભૂત ભાવો પર ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ (GVA) (જીડીપીના ઉત્પાદન અભિગમ સાથે સુસંગત), ખર્ચ-બાજુનો જીડીપી (તમામ અંતિમ ઉપયોગોના સરવાળામાંથી આયાત બાદ કરીને મેળવેલ), અને કર્મચારીઓનું વળતર, ગ્રોસ ઓપરેટિંગ સરપ્લસ અને મિશ્ર આવકને આવરી લેતા ઉદ્યોગ દ્વારા મૂલ્ય વર્ધિતનું આવક-બાજુનું વિભાજન પૂરું પાડે છે. અર્થતંત્રનું આ થ્રી-ઇન-વન પ્રતિનિધિત્વ SUT માળખાની ઓળખ છે અને તે વ્યાપક, ઉત્પાદન-સ્તરના ડેટાના ઉપયોગ દ્વારા જ શક્ય બન્યું છે. યુઝ ટેબલને માહિતી આપતા મુખ્ય ડેટા સ્ત્રોતોમાં શામેલ છે: કૃષિ ઇનપુટ્સ માટે કોસ્ટ ઓફ કલ્ટિવેશન સ્ટડીઝ (CCS); ઉત્પાદન માટે ASI ડેટા; કોર્પોરેટ ક્ષેત્ર માટે કોર્પોરેટ બાબતોનું મંત્રાલય (MCA); માલસામાનની નિકાસ માટે EXIM ડેટા; અને સેવાઓની નિકાસ માટે RBI ડેટા.
12. SUT નું સંકલન કરવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતા વિવિધ ડેટાસેટ્સને ધ્યાનમાં લેતા, ઉત્પાદન ઓળખ પ્રાપ્ત કરવા માટે પ્રોડક્ટ બેલેન્સિંગ હાથ ધરવામાં આવે છે. ઉત્પાદનોની સંતુલન કવાયત વિવિધ ડેટાસેટ્સની મજબૂતાઈની તપાસ કરે છે. સામાન્ય રીતે, ઉત્પાદનોને સંતુલિત કરવા માટે TTM અને ટેક્સ, ચેન્જ-ઇન-સ્ટોક, મધ્યવર્તી વપરાશ અને પસંદગીની અંતિમ વપરાશ વસ્તુઓ જેવી સીમાંત આઇટમ્સમાં સુધારો કરવામાં આવે છે.
મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ
13. 2022-23 અને 2023-24 ના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ ભારતીય અર્થતંત્રના માળખા અને ગતિશીલતા પર પ્રયોગમૂલક તારણોનો સમૃદ્ધ સેટ આપે છે. મુખ્ય હાઇલાઇટ્સ નીચે મુજબ રજૂ કરવામાં આવી છે:
· અર્થતંત્રમાં ખરીદદારોના ભાવો પર માલસામાન અને સેવાઓનો કુલ પુરવઠો 2022-23 માં ₹627.18 લાખ કરોડ અને 2023-24 માં ₹669.88 લાખ કરોડ હતો.
· મૂળભૂત ભાવો પર કુલ પુરવઠાનું ક્ષેત્રવાર માળખું બંને વર્ષોમાં વ્યાપકપણે સ્થિર રહ્યું છે: કૃષિ માલસામાનનો હિસ્સો 11%, ખાણકામના માલસામાનનો 2%, ઉત્પાદિત માલસામાનનો 35-36% અને સેવા ક્ષેત્રનો હિસ્સો આશરે 51-52% હતો, જે ભારતીય અર્થતંત્રમાં સેવાઓનું સતત પ્રભુત્વ રેખાંકિત કરે છે.
· GVA-થી-GVO (Gross Value Added to Gross Value of Output) ગુણોત્તર એ ઉદ્યોગની અંદર મૂલ્ય વર્ધનની કાર્યક્ષમતાનો મુખ્ય સૂચક છે. 2022-23 માં, સૌથી વધુ ગુણોત્તર ધરાવતા ટોચના પાંચ ઉદ્યોગો (રેન્જ: 0.95 થી 0.76) છે: રહેઠાણોની માલિકી, ફોરેસ્ટ્રી અને લોગિંગ, કૃષિ, ક્રૂડ પેટ્રોલિયમ અને શિક્ષણ અને સંશોધન—જે ઉદ્યોગો પ્રમાણમાં ઓછા મટિરિયલ ઇનપુટની જરૂરિયાતો દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે. 2023-24 માં, ટોચના પાંચ (રેન્જ: 0.95 થી 0.74) છે: રહેઠાણોની માલિકી, કૃષિ, ફોરેસ્ટ્રી અને લોગિંગ, જાહેર વહીવટ અને સંરક્ષણ, અને શિક્ષણ અને સંશોધન.
· તેનાથી વિપરિત, સૌથી નીચો GVA-થી-GVO ગુણોત્તર ધરાવતા ઉદ્યોગો એવા છે જેમાં મટિરિયલ-ઇનપુટની તીવ્રતા વધુ હોય છે. 2022-23 માં, નીચેના પાંચ ઉદ્યોગો (રેન્જ: 0.11 થી 0.08) છે: માંસ, માછલી, ફળ, શાકભાજી, તેલ અને ચરબીનું ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા અને સંરક્ષણ; ડેરી ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન; સંચાર સાધનોનું ઉત્પાદન; કોક અને રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન; અને ગ્રેન મિલ પ્રોડક્ટ્સ અને એનિમલ ફીડ્સનું ઉત્પાદન. 2023-24 માં પણ વ્યાપકપણે સમાન પેટર્ન જોવા મળી હતી, જેમાં નીચેના પાંચ ઉદ્યોગો (રેન્જ: 0.12 થી 0.08) છે: માંસ, માછલી, ફળ, શાકભાજી, તેલ અને ચરબીનું ઉત્પાદન, પ્રક્રિયા અને સંરક્ષણ; સંચાર સાધનોનું ઉત્પાદન; ગ્રેન મિલ પ્રોડક્ટ્સ અને એનિમલ ફીડ્સનું ઉત્પાદન; ડેરી ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન; અને કોક અને રિફાઇન્ડ પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન.
· બાંધકામ ઉદ્યોગ મધ્યવર્તી વપરાશમાં સૌથી વધુ હિસ્સો ધરાવે છે, જે બંને વર્ષોમાં કુલ મધ્યવર્તી વપરાશના 14-15% હિસ્સો ધરાવે છે.
· મધ્યવર્તી વપરાશનું માળખું ઉત્પાદનની ઇનપુટ-તીવ્રતા દર્શાવે છે: બંને વર્ષોમાં, કુલ મધ્યવર્તી વપરાશમાં માલસામાનનો હિસ્સો 72-73% અને સેવાઓનો 27-28% હતો, જે ભારતના ઉત્પાદન આધારના મટિરિયલ-સઘન સ્વરૂપને હાઇલાઇટ કરે છે.
· પ્રાઇવેટ ફાઇનલ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર (PFCE) માં 2022-23 માં 57% માલસામાન અને 43% સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે 2023-24 માં માલસામાનનો હિસ્સો 56% અને સેવાઓનો 44% હતો.
14. એકસાથે જોતાં, 2022-23 અને 2023-24 ના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ ઉત્પાદન-ઉદ્યોગ સ્તરે ભારતીય અર્થતંત્રનો અનન્ય વ્યાપક અને આંતરિક રીતે સુસંગત અહેવાલ પૂરો પાડે છે. તેઓ આર્થિક સંશોધન, માળખાકીય વિશ્લેષણ અને પુરાવા-આધારિત નીતિ નિર્માણ માટે એક પાયાનો સ્ત્રોત બનાવે છે.
15. MoSPI આંકડાઓની સમયસરતા અને ગ્રેન્યુલારિટી સુધારવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, તેથી SUT અગાઉના આધાર કરતા ઘણા ઓછા સમય વિરામ સાથે પ્રકાશિત કરવામાં આવી રહ્યું છે. વધુમાં, ગ્રેન્યુલારિટીની દ્રષ્ટિએ ઉત્પાદનોની સંખ્યા અગાઉના આધાર SUT માં 140 થી વધારીને 155 કરવામાં આવી છે.
'2022-23 અને 2023-24ના સપ્લાય અને યુઝ ટેબલ્સ' સાથે SUT સંકલન પરની વિગતવાર પદ્ધતિસરની નોંધ MoSPIની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર મફત ડાઉનલોડ કરવા માટે ઉપલબ્ધ છે: https://www.mospi.gov.in/publications-reports/innerpage/847
IJ/BS/JD
(રીલીઝ આઈડી: 2261484)
મુલાકાતી સંખ્યા : 9