યુરોપિયન યુનિયન દ્વારા 12 મે 2026 ના રોજ પ્રકાશિત સુધારેલી ડ્રાફ્ટ યાદીમાં EU માર્કેટમાં એક્વાકલ્ચર પ્રોડક્ટ્સ (જળચરઉછેર ઉત્પાદનો) ની સતત નિકાસ માટે ભારતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે, જે 4 ઓક્ટોબર 2024 ના રોજ જારી કરાયેલ ઇમ્પ્લીમેન્ટિંગ રેગ્યુલેશન (EU) 2024/2598 માં અગાઉની બાદબાકીથી ઉભી થયેલી ચિંતાઓને દૂર કરે છે. અગાઉના નિયમનમાં સપ્ટેમ્બર 2026 થી EU માં માનવ વપરાશ માટેના પ્રાણી મૂળના ઉત્પાદનોની નિકાસ કરવા માટે અધિકૃત ત્રીજા દેશોમાં ભારતનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો ન હતો.

સુધારેલી ડ્રાફ્ટ યાદી યુરોપિયન કમિશન ડેલિગેટેડ રેગ્યુલેશન (EU) 2023/905 ને અનુરૂપ ભારત દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા પાલનનાં પગલાંને અનુસરે છે, જે નિકાસ કરતા દેશોએ એ સુનિશ્ચિત કરવાની જરૂર છે કે EU માં નિકાસ કરવામાં આવતા પ્રાણીઓ અને પ્રાણી ઉત્પાદનો વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપવા માટેની એન્ટિમાઇક્રોબાયલ ઔષધીય પ્રોડક્ટ્સ અને માનવ સારવાર માટે અનામત એન્ટિમાઇક્રોબાયલ્સના ઉપયોગથી મુક્ત હોય.

યુરોપિયન કમિશને 12 મે 2026 ના રોજની તેની અખબારી યાદીમાં જણાવ્યું હતું કે, અપડેટ કરાયેલ યાદીમાં એવા દેશોનો સમાવેશ થાય છે કે જેમણે ખાદ્ય ઉત્પાદન કરતા પ્રાણીઓમાં એન્ટિમાઇક્રોબાયલ ઉપયોગ પરના EU પ્રતિબંધોનું પાલન દર્શાવ્યું છે અને EU નિયમો હેઠળ જરૂરી ગેરંટી અને ખાતરી પૂરી પાડી છે.

ભારતનો પ્રસ્તાવિત સમાવેશ એ દેશના સીફૂડ નિકાસ ક્ષેત્ર માટે એક મોટો સકારાત્મક વિકાસ છે અને તે ભારતની નિયમનકારી પ્રણાલીઓ, રેસીડ્યુ મોનિટરિંગ મિકેનિઝમ્સ અને ફૂડ સેફ્ટીના ધોરણોમાં યુરોપિયન યુનિયનનો વિશ્વાસ દર્શાવે છે. એકવાર યુરોપિયન કમિશન દ્વારા ઔપચારિક રીતે અપનાવવામાં આવ્યા પછી, સુધારેલા નિયમન દ્વારા સપ્ટેમ્બર 2026 પછી પણ EU માર્કેટમાં ભારતીય એક્વાકલ્ચર ઉત્પાદનોની અવિરત નિકાસ સુનિશ્ચિત થવાની અપેક્ષા છે.

યુરોપિયન યુનિયન એ ભારતીય સીફૂડ નિકાસ માટેના મુખ્ય સ્થળોમાંનું એક છે. 2025-26 દરમિયાન, EU ભારતીય સીફૂડ નિકાસ માટે ત્રીજા સૌથી મોટા બજાર તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું, જે કુલ નિકાસ મૂલ્યના 18.94 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે, જેનું મૂલ્ય 1.593 અબજ યુએસ ડોલર છે. 2024-25 ની સરખામણીમાં EU માં નિકાસમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ નોંધાઈ છે, જેમાં નિકાસ મૂલ્યમાં 41.45 ટકા અને જથ્થામાં 38.29 ટકાનો વધારો થયો છે. ફાર્મ્ડ શ્રિમ્પ (ઉછેર કરેલા ઝીંગા) આ પ્રદેશમાં નિકાસમાં મોટો હિસ્સો ધરાવે છે.

આ વિકાસ વાણિજ્ય વિભાગ દ્વારા મરીન પ્રોડક્ટ્સ એક્સપોર્ટ ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી (MPEDA) અને એક્સપોર્ટ ઇન્સ્પેક્શન કાઉન્સિલ (EIC) જેવી સંસ્થાઓ દ્વારા નિયમનકારી અનુપાલન મજબૂત કરવા અને જવાબદાર એક્વાકલ્ચર પદ્ધતિઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે કરવામાં આવેલા સતત પ્રયાસોને પણ માન્યતા આપે છે.

નેશનલ રેસીડ્યુ કંટ્રોલ પ્રોગ્રામ (NRCP), પોસ્ટ હાર્વેસ્ટ ટેસ્ટિંગ પ્રોગ્રામ, પ્રતિબંધિત એન્ટિબાયોટિક્સ અને ફાર્માકોલોજિકલી સક્રિય પદાર્થો માટે કડક પરીક્ષણ અને સર્વેલન્સ સિસ્ટમ્સ, તેમજ હિતધારકોની તાલીમ અને જાગૃતિ કાર્યક્રમો સહિતની પહેલોએ ભારતના ફૂડ સેફ્ટી અને રેસીડ્યુ મોનિટરિંગ ફ્રેમવર્કને નોંધપાત્ર રીતે મજબૂત બનાવ્યું છે.

ભારતે વેટરનરી મેડિસિનલ પ્રોડક્ટ્સ, એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેસીડ્યુ, ટ્રેસેબિલિટી (શોધક્ષમતા) અને એક્વાકલ્ચર ઉત્પાદન તથા સીફૂડ પ્રોસેસિંગમાં ગુણવત્તાની ખાતરી સંબંધિત તેની પ્રણાલીઓમાં સતત વધારો કર્યો છે. પ્રસ્તાવિત સમાવેશને ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચેના સતત તકનીકી જોડાણ અને નિયમનકારી સહકારના સકારાત્મક પરિણામ તરીકે જોવામાં આવે છે, અને તેનાથી સીફૂડ સેક્ટરમાં નિકાસ વૃદ્ધિ, રોજગાર નિર્માણ અને વિદેશી હૂંડિયામણની આવકને ટેકો મળવાની અપેક્ષા છે.

IJ/DK/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com