মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰী শ্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ ‘সহকাৰ চে সমৃদ্ধি’ ৰ দৃষ্টিভংগীৰ দ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ আৰু কেন্দ্ৰীয় গৃহ  তথা সমবায় মন্ত্ৰী শ্ৰী অমিত শ্বাহৰ নেতৃত্বত গ্ৰহণ কৰা দেশজোৰা সমবায় সংস্কাৰ পদক্ষেপৰ অংশ হিচাপে, সমবায় মন্ত্ৰালয়ে আজি মিজোৰামৰ আইজলত সমবায় সংস্কাৰৰ ওপৰত দ্বিতীয় আঞ্চলিক সন্মিলনৰ আয়োজন কৰে। এই সন্মিলনখন তৃণমূল সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক শক্তিশালী কৰা আৰু সমবায়-নেতৃত্বাধীন উন্নয়ন ত্বৰান্বিত কৰাৰ বাবে সমগ্ৰ দেশতে অনুষ্ঠিত হোৱা আঞ্চলিক তথা ৰাষ্ট্ৰীয় কৰ্মশালাৰ শৃংখলাৰ অংশ। এই পদক্ষেপৰ অধীনত প্ৰথমখন আঞ্চলিক সন্মিলন ইয়াৰ পূৰ্বে জয়পুৰত অনুষ্ঠিত হৈছিল।

এই সন্মিলনখন মিজোৰামত অনুষ্ঠিত হোৱা প্ৰথমখন আঞ্চলিক সমবায় সংস্কাৰ সন্মিলন  হিচাপে চিহ্নিত হৈছে, যিয়ে সমবায় আন্দোলনক দেশৰ আটাইতকৈ দূৰৱৰ্তী কোণলৈ লৈ যোৱাৰ বাবে মন্ত্ৰালয়ৰ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টাক প্ৰতিফলিত কৰে আৰু উত্তৰ-পূবৰ দূৰৱৰ্তী তথা ভৌগোলিকভাৱে প্ৰত্যাহ্বানপূৰ্ণ অঞ্চলসমূহত সমবায় সংস্কাৰৰ পৰিসৰ গভীৰ কৰে। মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰে যে সমবায় উন্নয়ন এতিয়া পৰম্পৰাগত অঞ্চলৰ বাহিৰেও ক্ৰমান্বয়ে সম্প্ৰসাৰিত হৈ আছে আৰু দূৰ-দূৰণিৰ গ্ৰাম্য আৰু সীমান্ত অঞ্চলত উপনীত হৈছে, যাৰ ফলত সমবায় নেতৃত্বাধীন অৰ্থনৈতিক আৰ্হিৰ জৰিয়তে স্থানীয় সম্প্ৰদায়ৰ বাবে নতুন সুযোগ আহিছে।

আঞ্চলিক সন্মিলনখনত সমবায় মন্ত্ৰালয়ৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকল, অসম, অৰুণাচল প্ৰদেশ, মিজোৰাম, মেঘালয়, মণিপুৰ, নাগালেণ্ড, ত্ৰিপুৰা আৰু ছিকিমকে ধৰি উত্তৰ-পূবৰ সকলো ৰাজ্যৰ প্ৰতিনিধিসকলৰ লগতে নাবাৰ্ড, এনচিডিচি, নাফেড, এনচিচিএফ, এনডিডিবি, এনএফডিবি, এনইডিএফআই আৰু বিভিন্ন সমবায় প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰতিনিধিসকলে অংশগ্ৰহণ কৰে। অংশগ্ৰহণকাৰী ৰাজ্যসমূহে সমবায় খণ্ডত লাভ কৰা অগ্ৰগতি আৰু দুগ্ধ সমবায়, সমবায় বেংকিং, শস্য সংৰক্ষণ আন্তঃগাঁথনি, পিএচিএছ সম্প্ৰসাৰণ, মীন পালন আৰু মূল্য-শৃংখল উন্নয়ন শক্তিশালী কৰাৰ বাবে তেওঁলোকৰ নিজ নিজ সমবায় বিভাগসমূহে গ্ৰহণ কৰা পদক্ষেপসমূহৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি বিশদ উপস্থাপন কৰে। ৰাজ্যসমূহে জৈৱিক আৰু থলুৱা সামগ্ৰীৰ ৰপ্তানি তথা বজাৰ সংযোগৰ প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁলোকৰ অভিজ্ঞতা ভাগ বাটোৱাৰা কৰে, যি উত্তৰ-পূৱ অঞ্চলৰ অন্যতম প্ৰধান শক্তি আৰু অনন্য সুযোগ হৈ আছে।

সমবায় মন্ত্ৰালয়ে উল্লেখ কৰে যে সহযোগিতামূলক সম্প্ৰসাৰণ আৰু সামগ্ৰিক অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে উত্তৰ-পূব এখন অগ্ৰাধিকাৰমূলক অঞ্চল হৈ আছে। ভৌগোলিক প্ৰত্যাহ্বান, জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব আৰু সংযোগৰ সীমাবদ্ধতা স্বত্বেও, অঞ্চলটোত জৈৱিক কৃষি, উদ্যানশস্য, মচলা, মীন, বাঁহ, বনজাত সামগ্ৰী আৰু সম্প্ৰদায়-নেতৃত্বাধীন উদ্যোগৰ ক্ষেত্ৰত অপৰিসীম সুযোগ আছে। মন্ত্ৰালয়ে লক্ষ্য কৰিছে যে সমবায় মডেলসমূহ গ্ৰাম্য জীৱিকাৰ উন্নতি, বজাৰ প্ৰৱেশাধিকাৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু সমগ্ৰ অঞ্চলটোত স্থানীয় অৰ্থনৈতিক ব্যৱস্থাক শক্তিশালী কৰাৰ বাবে এক শক্তিশালী সঁজুলি হ'ব পাৰে।

সন্মিলনখনত উল্লেখ কৰা হয় যে উত্তৰ-পূবৰ কেইবাখনো ৰাজ্যই ইতিমধ্যে সমবায়-নেতৃত্বাধীন উন্নয়নৰ ক্ষেত্ৰত উৎসাহজনক অগ্ৰগতি লাভ কৰিছে। মন্ত্ৰালয়ে গুৰুত্ব আৰোপ কৰে যে সমবায় সংস্কাৰে স্থানীয় শক্তি তথা থলুৱা সামগ্ৰীসমূহক কৃষক, মহিলা আৰু গ্ৰাম্য যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবে বহনক্ষম অৰ্থনৈতিক সুযোগলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাত সহায় কৰিব পাৰে।

সামৰণি অধিৱেশনত ভাষণ প্ৰদান কৰি ভাৰত চৰকাৰৰ সমবায় মন্ত্ৰালয়ৰ সচিব ড০ আশীষ কুমাৰ ভুটানীয়ে কয় যে এই কৰ্মশালাই উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যসমূহে সন্মুখীন হোৱা অনন্য বাস্তৱিকতা আৰু ৰূপায়ণৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ বুজিবলৈ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মঞ্চ প্ৰদান কৰিছে। তেওঁ লক্ষ্য কৰে যে মূল ভূখণ্ডৰ পৰা ভৌগোলিক দূৰত্ব, সংযোগৰ সীমাবদ্ধতা আৰু স্থানীয় আৰ্থ-সামাজিক পৰিস্থিতিৰ বাবে অঞ্চলটোত সমবায় আঁচনিসমূহৰ সফল ৰূপায়ণৰ বাবে অনুকূলিত আৰু নমনীয় দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰয়োজন। তেওঁ গুৰুত্ব আৰোপ কৰি কয় যে উত্তৰ-পূবত ‘সকলোৰে সৈতে খাপ খোৱা’ মডেলে ফলপ্ৰসূভাৱে কাম কৰিব নোৱাৰে আৰু কাৰ্যসূচীসমূহৰ মসৃণ ৰূপায়ণ নিশ্চিত কৰাৰ বাবে ৰাজ্য-নিৰ্দিষ্ট সমাধান আৰু অভিযোজিত নিৰ্দেশনাসমূহ অত্যাৱশ্যকীয়।

উল্লেখ কৰে যে মন্ত্ৰালয়ে ৰূপায়ণৰ প্ৰত্যাহ্বানসমূহ ভালদৰে বুজিবলৈ আৰু সমন্বয় উন্নত কৰিবলৈ মাহেকীয়া ভিডিঅ’ কনফাৰেন্স আৰু নিয়মীয়া অফলাইন পৰ্যালোচনা বৈঠকৰ জৰিয়তে ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে নিয়মীয়াভাৱে জড়িত হৈ আহিছে। তেওঁ সন্মিলনৰ সময়ত কৰা বিশদ উপস্থাপনৰ প্ৰশংসা কৰি উল্লেখ কৰে যে তেওঁলোকে উত্তৰ-পূব অঞ্চলত মন্ত্ৰালয়-পৰ্যায়ৰ কাৰ্য্যকলাপ আৰু ক্ষেত্ৰ-পৰ্যায়ৰ বাস্তৱিকতা দুয়োটাৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ অন্তৰ্দৃষ্টি প্ৰদান কৰিছে।

ক্ষমতা নিৰ্মাণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি ড০ ভুটানীয়ে কয় যে ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত পৰিকল্পনা, ধাৰণা আৰু কাৰ্য্যকৰীকৰণ ক্ষমতা শক্তিশালী কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰয়োজন আছে। তেওঁ উত্তৰ-পূবৰ সকলো ৰাজ্যক আশ্বাস দিয়ে যে সমবায় মন্ত্ৰালয়ে ৰাজ্যিক সমবায় বেংকসমূহক শক্তিশালী কৰা আৰু বিভিন্ন আঁচনিৰ অধীনত ৰূপায়িত ক্ষমতা উন্নত কৰাৰ বাবে মানৱশক্তি তথা বিত্তীয় সাহায্যকে ধৰি সম্পূৰ্ণ সমৰ্থন প্ৰদান কৰিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতিবদ্ধ।

সচিবগৰাকীয়ে অৱগত কৰে যে মন্ত্ৰালয়ে কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰ্যসূচী পুনৰুজ্জীৱিত আৰু উন্নীত কৰাৰ দিশত কাম কৰি আছে আৰু নতুন আঁচনিসমূহে কেন্দ্ৰীয় কেবিনেট পৰ্যায়ত শীঘ্ৰেই অনুমোদন লাভ কৰিব বুলি আশা কৰা হৈছে, যি সমবায় আন্তঃগাঁথনি আৰু তৃণমূল পৰ্যায়ৰ ৰূপায়ণক অধিক শক্তিশালী কৰিব।

সমবায় বেংকিং সংস্কাৰক এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰি ড০ ভুটানীয়ে কয় যে নগৰীয়া সমবায় বেংকসমূহত প্ৰযুক্তিৰ মঞ্চসমূহৰ মান নিৰ্ধাৰণৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলি আছে যাতে প্ৰতিলিপি হ্ৰাস কৰিব পাৰি, দক্ষতা উন্নত কৰিব পাৰি আৰু গ্ৰাহকসকলক আধুনিক বেংকিং সেৱা প্ৰদান কৰিব পাৰি। তেওঁ উল্লেখ কৰে যে প্ৰায় ১,৫০০ নগৰীয়া সমবায় বেংকে বৰ্তমান স্বতন্ত্ৰভাৱে প্ৰযুক্তি সেৱা ক্ৰয় কৰে, যাৰ ফলত অধিক ব্যয় আৰু খণ্ডিত ব্যৱস্থাৰ সৃষ্টি হয়। প্ৰস্তাৱিত সংহত দৃষ্টিভংগীয়ে গ্ৰাহকৰ বিশ্বাস শক্তিশালী কৰিব আৰু সমবায় বেংকিং প্ৰতিষ্ঠানসমূহত কাৰ্য্যকৰী দক্ষতা উন্নত কৰিব। তেওঁ নগৰীয়া সমবায় বেংকসমূহক আধুনিকীকৰণৰ পদক্ষেপত সক্ৰিয়ভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ আহ্বান জনায় আৰু কয় যে ৰাজ্যিক আৰু কেন্দ্ৰীয় সংস্থাৰ সমৰ্থনৰ লগতে এনচিডিচিৰ দৰে প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে বিত্তীয় গাঁথনিগত সহায় আগবঢ়োৱা হৈছে।

সচিবগৰাকীয়ে লগতে উল্লেখ কৰে যে মন্ত্ৰালয়ে এফ চি আই আৰু অন্যান্য সংস্থাৰ সৈতে কাম কৰি আছে যাতে ৰাজহুৱা বিতৰণ ব্যৱস্থাৰ দক্ষতা উন্নত কৰিব পাৰি আৰু পৰিবহণৰ ক্ষেত্ৰত পুনৰাবৃত্তি হ্ৰাস কৰাৰ লগতে সংৰক্ষণ আৰু বিতৰণ ব্যৱস্থাক সুবিন্যস্ত কৰিব পাৰি। তেওঁ কয় যে এই সংস্কাৰসমূহে কাৰ্য্যকৰী ব্যয় হ্ৰাস কৰাত আৰু তৃণমূল পৰ্যায়ত ডেলিভাৰী ব্যৱস্থা উন্নত কৰাত সহায় কৰিব। বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ কথা উল্লেখ কৰি সচিবগৰাকীয়ে কয় যে মন্ত্ৰালয়ে উচ্চাকাংক্ষী লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলকে ধৰি সমগ্ৰ ৰাজ্যসমূহত সমবায় আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰাৰ বাবে মিছন মোডত কাম কৰি আছে। তেওঁ এই লক্ষ্যসমূহ প্ৰাপ্ত কৰিবলৈ আৰু সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ জৰিয়তে কৃষি ঋণৰ প্ৰসাৰ উন্নত কৰাৰ বাবে সামূহিক প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

ড০ ভুটানীয়ে সমবায় প্ৰতিষ্ঠানৰ জৰিয়তে কৃষকসকলৰ বাবে ৰপ্তানি আৰু বজাৰ সংযোগ শক্তিশালী কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁ কয় যে সমবায় সামগ্ৰীৰ ব্ৰেণ্ডিং, পেকেজিং, প্ৰমাণপত্ৰ আৰু বিপণনক সমৰ্থন কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ প্ৰতিষ্ঠানসমূহ বিকশিত কৰা হৈছে। কৃষকসকলক বৃহৎ ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰত প্ৰৱেশ কৰাত সহায় কৰিবলৈ ‘ভাৰত অৰ্গেনিকছ’ ৰ দৰে পদক্ষেপৰ প্ৰচাৰ কৰা হৈছে। তেওঁ লগতে কয় যে মন্ত্ৰালয়ে এই কাৰ্যকলাপসমূহৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি, যন্ত্ৰপাতি আৰু মানক পৰিচালনা পদ্ধতিৰ সৈতে ৰাজ্যসমূহক সহায় কৰিবলৈ সাজু।

এনচিডিচিৰ ভূমিকাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰি সচিবগৰাকীয়ে কয় যে সংগঠনটোৱে সমবায় পদক্ষেপৰ বিত্তীয় যোগান ধৰা আৰু বিভিন্ন খণ্ডৰ উন্নয়নমূলক কাৰ্যকলাপক সমৰ্থন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক এনচিডিচিৰ সৈতে সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হ’বলৈ আৰু উপলভ্য প্ৰতিষ্ঠানিক সম্পদসমূহৰ ফলপ্ৰসূ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰা হৈছে।

মন্ত্ৰালয়ে লগতে অৱগত কৰে যে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ৰাজ্যসমূহক সৰ্বাধিক লাভালাভৰ বাবে আন্তঃগাঁথনি উন্নয়ন আঁচনিসমূহৰ সুবিধা প্ৰদানৰ বাবে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল উন্নয়ন মন্ত্ৰালয় (ড’নাৰ) আৰু অন্যান্য সংস্থাৰ সৈতে সমন্বয়ৰে প্ৰচেষ্টা চলি আছে। সন্মিলনৰ সময়ত এক বিশেষ অধিৱেশনত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত সমবায় খণ্ডৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণ আৰু শক্তিশালীকৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়। মন্ত্ৰালয়ে অৱগত কৰে যে উত্তৰ-পূবৰ তিনিখন ৰাজ্যত সমবায় খণ্ডৰ পুনৰুজ্জীৱিতকৰণৰ ওপৰত এক বিশদ অধ্যয়ন কৰাৰ বাবে এন ই ডি এফ আই-ক এক সমৰ্পিত প্ৰকল্প অনুমোদন কৰা হৈছে। ফলাফল, সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অনুশীলন আৰু সফল ৰূপায়ণ আৰ্হিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, পৰৱৰ্তী সময়ত উত্তৰ-পূৱৰ আন ৰাজ্যসমূহত অঞ্চলটোত সমবায়-নেতৃত্বাধীন উন্নয়ন ত্বৰান্বিত কৰিবলৈ এক বৃহৎ  অনুৰূপ পৰিকাঠামো  কৰা হ'ব।

সন্মিলনৰ সময়ত উপস্থিত থকা মিজোৰাম চৰকাৰৰ মুখ্য সচিব শ্ৰী কে আৰ মীনাই মিজোৰামৰ সকলো বিশিষ্ট ব্যক্তি আৰু অংশগ্ৰহণকাৰীক আদৰণি জনায় আৰু মিজোৰামত সহযোগিতামূলক উন্নয়নৰ নিৰন্তৰ সমৰ্থন আৰু প্ৰচাৰৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ সমবায় মন্ত্ৰালয়ক ধন্যবাদ জনায়। তেওঁ আশ্বাস দিয়ে যে মিজোৰাম চৰকাৰে সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহক শক্তিশালী কৰা আৰু ৰাজ্যখনৰ বিভিন্ন খণ্ডৰ উন্নয়ন সম্প্ৰসাৰণৰ বাবে মন্ত্ৰালয়ে গ্ৰহণ কৰা বিভিন্ন পদক্ষেপ তথা সংস্কাৰৰ ফলপ্ৰসূ ৰূপায়ণ নিশ্চিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত কোনো প্ৰয়াস এৰি নিদিব।

সন্মিলনখনত দুগ্ধ আৰু মীন সমবায়সমূহক শক্তিশালী কৰাৰ ওপৰতো গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হয়, বিশেষকৈ অসমৰ দৰে ৰাজ্যত য'ত সমবায়-নেতৃত্বাধীন মূল্য শৃংখলৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু উৎপাদনশীলতা বৃদ্ধিৰ বাবে শক্তিশালী সম্ভাৱনা আছে। মন্ত্ৰালয়ে সংশ্লিষ্ট মন্ত্ৰালয়সমূহৰ সৈতে লক্ষ্য কৰি লোৱা হস্তক্ষেপ আৰু সহযোগিতামূলক পদক্ষেপৰ জৰিয়তে এই খণ্ডসমূহক সমৰ্থন কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দোহাৰে।

কৰ্মশালাত মূল্য শৃংখল আৰু বজাৰ সংযোগ শক্তিশালী কৰা, সমবায় বেংকিং সংস্কাৰ, চাইবাৰ সুৰক্ষা প্ৰস্তুতি, বিশ্বৰ সৰ্ববৃহৎ শস্য সংৰক্ষণ পৰিকল্পনাৰ ৰূপায়ণ, এম পি এ চি এছ, দুগ্ধ আৰু মীন সমবায়ৰ গঠন তথা শক্তিশালীকৰণ, উদ্ভাৱনীমূলক ক্ষেত্ৰ-পৰ্যায়ৰ সফলতাৰ কাহিনী আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সমবায়সমূহৰ বাবে উন্নয়নমূলক কৌশলৰ ওপৰত বিষয়ভিত্তিক অধিৱেশন অনুষ্ঠিত কৰা হয়। নাবাৰ্ড, নেডফি , এন চি ডি চি, এন ডি ডি বি, এন এফ ডি বি আৰু ৰাজ্যিক সমবায় বিভাগৰ প্ৰতিনিধিসকলে এইবোৰ উপস্থাপন কৰে।

কেন্দ্ৰ, ৰাজ্য আৰু সমবায় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ দ্বাৰা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত সমবায়-নেতৃত্বাধীন উন্নয়ন শক্তিশালী কৰাৰ দিশত একেলগে কাম কৰাৰ সামূহিক প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আৰু সমবায় সংস্কাৰসমূহে গ্ৰাম্য সমৃদ্ধি, জীৱিকা সৃষ্টি আৰু বিকশিত ভাৰত ২০৪৭ ৰ দৃষ্টিভংগীৰ দিশত অৰ্থপূৰ্ণভাৱে অৰিহণা যোগোৱাটো নিশ্চিত কৰি সন্মিলনখনৰ সামৰণি পৰে।

***

AK/MK