ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਦੇ टैਕਨੋਲੋਜੀ ਸ਼ਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਉਦਯੋਗ, ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ
ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਖੋਜ ਮੈਟ੍ਰਿਕਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰੀਅਲ-ਵਰਲਡ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੱਕ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਤਬਦੀਲੀ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
Posted On:
05 MAY 2026 6:01PM by PIB Chandigarh
ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਅੱਜ ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਭਾਰਤ ਮੰਡਪਮ ਵਿਖੇ ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 'ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਸੰਮੇਲਨ' ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ। ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ (ਸੁਤੰਤਰ ਚਾਰਜ), ਸ਼੍ਰੀ ਜਯੰਤ ਚੌਧਰੀ, ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। "ਆਈਆਈਟੀਐੱਮ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭਾਰਤ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ" ਥੀਮ ਦੇ ਤਹਿਤ ਆਯੋਜਿਤ ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਉਦਯੋਗ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਹਿਯੋਗੀ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਾਈਨ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਜੋ 'ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ' ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣਗੀਆਂ।

ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਖਰਤਾ ਸਕੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੰਜੇ ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵਿਖੇ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਡਾ. ਵਿਨੀਤ ਜੋਸ਼ੀ, ਐੱਨਟੀਪੀਸੀ, ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਅਤੇ ਐੱਚਐੱਸਬੀਸੀ ਦੀਆਂ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਟੀਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
ਇਸ ਮੌਕੇ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ ਇੱਕ ਖੋਜ-ਅਧਾਰਿਤ , ਸਮਾਜਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਨਵੀਨਤਾ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਸਥਾ ਅਕਾਦਮਿਕ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਨਾਲ ਹੀ ਡੂੰਘੀ-ਤਕਨੀਕੀ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਇੱਕ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥ ਮਾਹੌਲ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਖੋਜ, ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ (ਆਰਡੀਆਈ) ਲਈ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ 1 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੀ ਵੰਡ ਸਪੱਸ਼ਟ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੋਜ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਨਵੀਨਤਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਤੀਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਨੁਵਾਦ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਵਰਤਮਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 70% ਖੋਜ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਜਨਤਾ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਜਨਤਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗ ਦਰਮਿਆਨ 50:50 ਦੀ ਭਾਈਵਾਲੀ ਵੱਲ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸੰਬੋਧਨ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼੍ਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪ੍ਰਗਤੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਹਵਾਲਾ, ਪੇਟੈਂਟ ਅਤੇ ਆਈਪੀਓ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਾਪਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਕ ਪਰਿਪੱਕ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਅਸਲ ਮਾਪਦੰਡ ਖੋਜ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਯੋਗ ਉਤਪਾਦਾਂ, ਸਕੇਲੇਬਲ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰਥਕ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਧਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਭਾਰਤ ਨਿਰਮਾਣ" ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਸ਼ਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ 2047 ਤੱਕ, ਵਿਸ਼ਵ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ - ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗਲੋਬਲ ਸਾਊਥ - ਭਾਰਤੀ ਵਿਕਾਸ ਮਾਡਲ ਵੱਲ ਦੇਖੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਦੇ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਦਿਅਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਵੱਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਵੀਨਤਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਈ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਅਤੇ ਸੰਸਥਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਰਚਿਤ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਹਿਯੋਗੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ "ਇੰਡੀਆ ਇਨੋਵੇਟਸ" ਵਰਗੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਉੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਐੱਚਈਆਈ) ਅਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਫੰਡ ਪ੍ਰਾਪਤ ਤਕਨੀਕੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ (ਸੀਐੱਫਟੀਆਈ) ਨੂੰ ਇੱਕ ਗਲੋਬਲ ਪਲੇਟਫਾਰਮ 'ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ਵਿਆਪਕ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਡੂੰਘੀ-ਤਕਨੀਕੀ ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਤਰੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ ਵਿਖੇ ਆਯੋਜਿਤ ਇਹ ਸੰਮੇਲਨ, ਇਸ ਵਿਆਪਕ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਸ਼ਟਰ ਨਿਰਮਾਣ ਲਈ ਨਵੀਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਦੀ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਨੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਿਕਾਊ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਸਮਰਪਿਤ ਖੋਜ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਐੱਨਟੀਪੀਸੀ ਲਿਮਟਿਡ, ਬੀਪੀਸੀਐੱਲ ਅਤੇ ਐੱਚਐੱਸਬੀਸੀ ਨਾਲ ਰਣਨੀਤਿਕ ਭਾਈਵਾਲੀ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਸ਼੍ਰੀ ਧਰਮੇਂਦਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੇ ਕੀਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀ ਜਯੰਤ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਆਈਆਈਟੀ ਮਦਰਾਸ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ, 2026 ਦੇ ਉਦਘਾਟਨੀ ਸੈਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਖੋਜ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ, ਨਵੀਨਤਾ ਫੰਡ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਾਹ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਆਈਆਈਟੀ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਭਾਰਤ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਆਈਆਈਟੀਐੱਮ’ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤਹਿਤ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ, ਕਾਰਡੀਓਵੈਸਕੁਲਰ ਖੋਜ ਅਤੇ ਰੋਬੋਟਿਕ ਸਰਜਰੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ ਈਕੋਸਿਸਟਮਜ਼ ਅਤੇ ਸੌਵਰੇਨ ਏਆਈ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬੋਧਨ ਏਆਈ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਵਿੱਦਿਅਕ, ਉਦਯੋਗ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਮਿਸਾਲ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗਾਤਮਕ ਮੰਚ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖੋਜ ਨੂੰ ਉਦੇਸ਼ ਮਿਲੇ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਦਯੋਗ ਇਸਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਕਸਿਤ ਭਾਰਤ 2047 ਦੇ ਵਿਜ਼ਨ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।
ਸੰਮੇਲਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ‘ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਆਫ਼ ਐਮੀਨੈਂਸ' (ਆਈਓਈ) ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਇੰਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟੈਕਨੋਲੋਜੀ ਮਦਰਾਸ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ 15 ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ ਦੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਟਾਲ ਲਗਾਏ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ, ਸਥਿਰਤਾ, ਸੈਮੀਕੰਡਕਟਰ, ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਉੱਨਤ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਮਾਜਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।

*****
ਏਕੇ/ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ
(Release ID: 2258717)
ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 8