કેન્દ્રીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી, શ્રી પીયૂષ ગોયલે આજે નવી દિલ્હીમાં ‘એડવાન્સિંગ રેઝિલિયન્સ વિથ ક્લાયમેટ ચેન્જ’ સંવાદમાં મુખ્ય વક્તવ્ય આપ્યું હતું, જેમાં ક્લાયમેટ એક્શનમાં વૈશ્વિક નેતા તરીકે ભારતના ઉદય, તેના 'ઇન્ટેન્ડેડ નેશનલી ડિટર્માઇન્ડ કન્ટ્રીબ્યુશન્સ' (INDCs) હાંસલ કરવામાં તેનું મજબૂત પ્રદર્શન, પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષમતાનું ઝડપી વિસ્તરણ અને બહુવિધ દેશો અને પ્રદેશો સાથે ચાલી રહેલા વૈશ્વિક આર્થિક જોડાણો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો.

તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત તેના INDCs હાંસલ કરવામાં વૈશ્વિક સ્તરે શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારા દેશોમાંનો એક છે, જે સતત G20 ના ટોચના 1-3 દેશોમાં સ્થાન મેળવે છે, અને નોંધ્યું હતું કે દેશે તેના પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના લક્ષ્યો નિર્ધારિત સમય કરતા આઠ વર્ષ વહેલા પૂર્ણ કર્યા છે, જેમાં 260 ગીગાવોટની ક્ષમતા પહેલેથી જ હાંસલ કરી લેવામાં આવી છે. તેમણે યાદ કર્યું કે જ્યારે 2014 માં સરકારે કાર્યભાર સંભાળ્યો હતો, ત્યારે અગાઉની યોજના 9-10 વર્ષમાં 20 ગીગાવોટ સોલર ક્ષમતા માટેની હતી, જેને પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નિર્દેશ હેઠળ વધારીને 100 ગીગાવોટ કરવામાં આવી હતી અને તે સમયની અંદર હાંસલ કરવામાં આવી હતી. ભારતે હવે 2030 સુધીમાં 500 ગીગાવોટ સ્વચ્છ ઊર્જા ક્ષમતાનો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.

પેરિસ COP21 માં ભારતના નેતૃત્વને યાદ કરતા, શ્રી ગોયલે કહ્યું કે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારત વિકસિત, વિકાસશીલ અને ઓછા વિકસિત દેશોને એક સર્વસંમતિ-આધારિત પરિણામ પર લાવ્યું હતું જેણે રાષ્ટ્રોને તેમના પોતાના લક્ષ્યો વ્યાખ્યાયિત કરવાની સુગમતા આપી હતી. તેમણે નોંધ્યું કે ભારતની છબી 'નકારાત્મક અભિગમ ધરાવતા' દેશમાંથી બદલાઈને 'વૈશ્વિક નેતા' તરીકેની બની છે, જેમાં પ્રધાનમંત્રીએ તત્કાલીન ફ્રેન્ચ રાષ્ટ્રપતિની સાથે વાટાઘાટો દરમિયાન મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.

ભારતના વધતા વૈશ્વિક આર્થિક જોડાણ પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે જણાવ્યું હતું કે વ્યાપાર અને આર્થિક ભાગીદારી માટે બહુવિધ દેશો અને પ્રદેશો ભારત સાથે સક્રિય સંવાદમાં છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે પેરુ, ચિલી, કેનેડા, કતાર, બહેરીન, સાઉદી અરેબિયા; દક્ષિણ આફ્રિકા અને તેના પાડોશી પ્રદેશો; બ્રાઝિલ અને તેના પાડોશી પ્રદેશો; રશિયા અને યુરેશિયન ક્ષેત્ર; અને ઇઝરાયેલ સહિત અન્ય 12 દેશો અને પ્રદેશો સાથે જોડાણો ચાલી રહ્યા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વિશ્વ આજે ભારતની વિકાસ ગાથા અને વૈશ્વિક બજારોમાં ભારતીય વ્યવસાયો માટે દરવાજા ખોલવામાં દેશના મહત્વને ઓળખે છે.

સારા અર્થશાસ્ત્ર અને સારા પરિણામો વચ્ચેના જોડાણ પર ભાર મૂકતા, તેમણે નોંધ્યું કે ભારતની વિકાસ ગાથા અને નીતિ વિષયક અભિગમે વૈશ્વિક સ્તરે માન્યતા મેળવી છે. તેમણે ઈનોવેશન, સ્ટાર્ટઅપ્સ અને ઉભરતી ટેકનોલોજી દ્વારા સમર્થિત, ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ અને ઈઝ ઓફ લિવિંગ સાથે સક્ષમ આર્થિક વાતાવરણ પૂરું પાડવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો.

મંત્રીએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા દાયકામાં, ભારતમાં ક્લાયમેટ એક્શન એક 'મજબૂરી' તરીકે જોવામાં આવતા બદલે 'આર્થિક રીતે વ્યવહારુ' પ્રસ્તાવમાં પરિવર્તિત થઈ છે. તેમણે નોંધ્યું કે વિકસિત વિશ્વ દ્વારા ભંડોળ અને ટેકનોલોજી અંગેની પ્રતિબદ્ધતાઓ પૂર્ણ ન કરવા છતાં, ભારતે પ્રશંસનીય પ્રદર્શન કર્યું છે અને વૃદ્ધિ જાળવી રાખીને ક્લાયમેટ એક્શનને આગળ ધપાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જા ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપનીઓ રોજગાર નિર્માણ, આર્થિક પ્રવૃત્તિ અને કેપિટલ ગુડ્સ, પાવર, ટેકનોલોજી અને સેવાઓમાં ભાવિ નિકાસ સંભાવનાઓમાં યોગદાન આપી રહી છે.

શ્રી ગોયલે ઊર્જા ક્ષેત્રના મુખ્ય માળખાગત સુધારાઓ, ખાસ કરીને “વન નેશન, વન ગ્રીડ” વિઝન હેઠળ સંયુક્ત રાષ્ટ્રીય ગ્રીડના નિર્માણને હાઇલાઇટ કર્યું હતું. તેમણે યાદ કર્યું કે એ સમયે જ્યારે ઉત્તર ભારતના મોટા ભાગના વિસ્તારોમાં ગ્રીડ ફેલ્યોરનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, અને પ્રાદેશિક ગ્રીડ અલગ રીતે કાર્યરત હતી, જેના કારણે દક્ષિણ ભારતમાં ઊંચા વીજ ખર્ચ (પીક અવર્સ દરમિયાન યુનિટ દીઠ ₹12 સુધી) જેવી અસમાનતાઓ ઊભી થઈ હતી જ્યારે અન્યત્ર વીજળીનો ઓછો ઉપયોગ થતો હતો. ગ્રીડના એકીકરણથી કાર્યક્ષમ વિતરણ સક્ષમ બન્યું, ખર્ચ ઘટીને ₹2.5–3 પ્રતિ યુનિટ થયો અને ઉત્પાદન ક્ષમતાનો મહત્તમ ઉપયોગ સુનિશ્ચિત થયો. તેમણે ટ્રાન્સમિશન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વ્યાપક વિસ્તરણ, અટકેલા પાવર પ્રોજેક્ટ્સના પુનરુદ્ધાર અને અનિયમિત પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાને ટેકો આપવા માટે મજબૂત બેઝ લોડ ક્ષમતાની જરૂરિયાત પણ નોંધી હતી.

તેમણે વધુમાં ઉલ્લેખ કર્યો હતો કે પુનઃપ્રાપ્ય ઊર્જાના પરિદ્રશ્યો પરના આશરે 29 અભ્યાસો સહિતના વ્યાપક આયોજને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ક્ષમતાના નિર્ણયોને માર્ગદર્શન આપવામાં મદદ કરી હતી. એન્જિનિયરિંગ પૃષ્ઠભૂમિ ન હોવા છતાં તેમના પોતાના શીખવાના અનુભવ પર વિચાર કરતા, તેમણે નિષ્ણાતો અને સંસ્થાઓના ઇનપુટ્સ સ્વીકાર્યા, જેમાં સ્વચ્છ ઊર્જા સંબંધિત કાર્યક્રમો સાથે જોડાવા માટેના સૂચનોનો સમાવેશ થાય છે.

મંત્રીએ ઊર્જા-કાર્યક્ષમ LED લાઇટિંગ તરફ ભારતના ઝડપી સંક્રમણ પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો, નોંધ્યું હતું કે સબસિડી નાબૂદ કરવા અને ડેટા-આધારિત અભિગમોના પરિચયથી દેશને ત્રણ વર્ષમાં સમગ્ર દેશમાં પરંપરાગત લાઇટિંગ સિસ્ટમ્સમાંથી LED લાઇટિંગમાં સ્થાનાંતરિત થવામાં સક્ષમ બનાવ્યું છે—જે વૈશ્વિક સ્તરે આ પ્રકારનું સૌથી ઝડપી સંક્રમણ છે—જેના પરિણામે નોંધપાત્ર ઊર્જા અને કાર્બન બચત થઈ છે.

તેમણે કાર્યક્ષમતા અને વર્તણૂક પરિવર્તનના મહત્વ વિશે પણ વિગતવાર સમજાવ્યું, જેમાં પાણી બચાવવા, બિનજરૂરી લાઈટો અને ઉપકરણો બંધ કરવા, સાધનોની કાર્યક્ષમતા જાળવવા અને વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ઊર્જા વપરાશ ઘટાડવા જેવા રોજિંદા ઉદાહરણો આપ્યા હતા. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ક્લાયમેટ લક્ષ્યાંકો હાંસલ કરવા અને ઉભરતા ક્ષેત્રોમાં અંદાજિત આર્થિક તકો ખોલવા માટે—વ્યક્તિઓથી લઈને ઉદ્યોગો સુધીની—સામૂહિક કાર્યવાહી આવશ્યક છે.

તેમના સંબોધનનું સમાપન કરતા, શ્રી ગોયલે ટ્રસ્ટીશિપના સિદ્ધાંતને આહ્વાન કર્યું, યાદ કરાવ્યું કે માનવતા ભવિષ્યની પેઢીઓ માટે આ ગ્રહને ટ્રસ્ટ તરીકે રાખે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ક્લાયમેટ જસ્ટિસ, સમાનતા અને આંતર-પેઢીની જવાબદારી માટે સરકારો, વ્યવસાયો અને નાગરિકો તરફથી સમાન રીતે સામૂહિક સભાનતા અને કાર્યવાહીની જરૂર છે. તેમણે વિશ્વને વધુ સુરક્ષિત, સ્થિતિસ્થાપક અને ટકાઉ બનાવવાના હેતુથી તમામ પ્રયાસો માટે ભારત સરકારના પૂર્ણ સમર્થનની ખાતરી આપી હતી અને તમામ હિતધારકોને વધુ સારા ભવિષ્યના નિર્માણ માટે પ્રતિબદ્ધ થવા આહ્વાન કર્યું હતું.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2256614) મુલાકાતી સંખ્યા : 14