ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਅਰਬਨ 2.0 ਦੇ ਤਹਿਤ, ਇੱਕ ਮੋਹਰੀ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਾਡਲ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕੂੜੇ ਨੂੰ ਲੈਂਡਫਿਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਟਿਕਾਊ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਤਪਦਿਕ ਅਤੇ ਸਾਹ ਰੋਗ ਸੰਸਥਾ (ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ) ਨੂੰ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ "ਜ਼ੀਰੋ ਵੇਸਟ ਲੈਂਡ ਯੂਜ਼" ਸੰਸਥਾ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰੋਲ ਮਾਡਲ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ, ‘ਵਾਏ ਵੇਸਟ ਵੇਡਨੇਸਡੇ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ (Why Waste Wednesday Foundation) ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ, "ਸਵੱਛ ਸੰਕਲਪ" ਰਾਹੀਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਥਪੂਰਨ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। 

27 ਏਕੜ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ, ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟਿਊਬਰਕਲੋਸਿਸ ਐਂਡ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ (ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਗਭਗ 1 ਤੋਂ 1.2 ਟਨ ਕੂੜਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 500-650 ਕਿਲੋਗ੍ਰਾਮ ਗਿੱਲਾ ਕੂੜਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਭਲਾਈ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਇਹ ਸੰਸਥਾ, ਠੋਸ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ 2026 ਦੇ ਤਹਿਤ ਥੋਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਜਨਰੇਟਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪਾਲਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਨਤਾ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ ਦੀ ਮੋਹਰੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਾਪਦੰਡ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। 

ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਟਿਕਾਊ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪਹੁੰਚ ਅਪਣਾਈ। ਇਸਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਆਡਿਟ ਅਤੇ ਬੇਸਲਾਈਨ ਸਰਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੋਈ, ਜਿਸਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਾਰੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਨਕਸ਼ਾ ਬਣਾਉਣਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸੰਚਾਲਨ ਅੰਤਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ ਸੀ। ਇਸ ਡਾਇਗਨੌਸਟਿਕ ਪੜਾਅ ਨੇ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਪੈਟਰਨਾਂ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਸਮਝ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਦਖਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਨੇ ਇੱਕ ਤੀਬਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ-ਨਿਰਮਾਣ ਮੁਹਿੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਟਾਫ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਕਾਂ ਅਤੇ ਸਹਾਇਤਾ ਸਟਾਫ ਲਈ ਲਗਭਗ 50 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੈਸ਼ਨ ਆਯੋਜਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹਨਾਂ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰਨ, ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ ਅਤੇ ਖਾਦ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਭਿਆਸਾਂ ਬਾਰੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਸਗੋਂ ਜਵਾਬਦੇਹੀ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਧਰਾਂ 'ਤੇ ਸਰਗਰਮ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾ ਕੇ, ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਮਾਪਣਯੋਗ ਵਿਵਹਾਰਕ ਤਬਦੀਲੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ।

ਇਸ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਜ਼ਮੀਨੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬਾਇਓਡੀਗ੍ਰੇਡੇਬਲ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਗਿੱਲਾ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਖਾਦ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਕ ਸੁੱਕਾ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਕੇਂਦਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਰੀਸਾਈਕਲ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨਾਲ ਛਾਂਟਿਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੈਂਡਫਿਲ ਤੋਂ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਿਕਵਰੀ ਅਤੇ ਡਾਇਵਰਸ਼ਨ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕੇ। ਬਾਗਬਾਨੀ ਅਤੇ ਲੈਂਡਸਕੇਪਿੰਗ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਬਾਗਬਾਨੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵੀ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਕੁਸ਼ਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।

ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ 40 ਗਾਈਆ ਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਬਿਨ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੋ ਬਾਗਬਾਨੀ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਡਰ ਵੀ ਲਗਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਵੱਡੇ ਹਰੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਦੇ ਇਲਾਜ ਨੂੰ ਸੁਚਾਰੂ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਮਰਪਿਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਰੋਤ ਵਰਤੋਂ ਨੂੰ ਟਰੈਕ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਖਪਤਕਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਪੇਸ ਦੁਆਰਾ ਸਮਰਥਤ ਹੈ। ਇਕੱਠੇ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਹ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਇੱਕ ਸਹਿਜ, ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ ਦੇ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਵੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹੋਰ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲੀ ਮਾਡਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਦਿੱਲੀ ਨਗਰ ਨਿਗਮ (ਐਮਸੀਡੀ) ਦੀ ਦੱਖਣੀ ਜ਼ੋਨ ਟੀਮ ਨੇ ਮਹਿਰੌਲੀ ਵਾਰਡ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਟਿਊਬਰਕਲੋਸਿਸ ਐਂਡ ਰੈਸਪੀਰੇਟਰੀ ਡਿਜ਼ੀਜ਼ ਵਿਖੇ 40 ਐਰੋਬਿਨ ਕੰਪੋਸਟਿੰਗ ਯੂਨਿਟਾਂ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ ਕੀਤਾ।

ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਉਪਲੱਬਧੀ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਸਟਾਫ ਸਿਖਲਾਈ, ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਵਿਕਸਤ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਜੋੜ ਕੇ, ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ ਨੇ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਕੁਸ਼ਲਤਾ ਜਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਟਿਕਾਊ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। 

ਆਪਣੀ ਸੰਚਾਲਨ ਸਫਲਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਿਆਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੇ ਹੋਰ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ੀਰੋ-ਵੇਸਟ ਅਭਿਆਸ ਵਿਵਹਾਰਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਹਨ। ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਅਰਬਨ 2.0 ਦੇ ਤਹਿਤ ਐਨਆਈਟੀਆਰਡੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਇੱਕ ਸਸ਼ੱਕਤ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਬੱਧ, ਢਾਂਚਾਗਤ ਲਾਗੂਕਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਗਤ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੰਸਥਾਗਤ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਰੇਖਾਂਕਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਤ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਇੱਕ ਸਵੱਛ, ਹਰਾ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

****

ਐੱਸਕੇ/ਬਲਜੀਤ

(Release ID: 2254901) ਵਿਜ਼ੀਟਰ ਕਾਊਂਟਰ : 7