ઇન્ડિયા ફાર્મા (INDIA PHARMA) ની પરિકલ્પના 2016માં ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન ચેમ્બર્સ ઓફ કોમર્સ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (FICCI) દ્વારા ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ સાથે ભાગીદારીમાં ઉદ્યોગ-સરકાર વચ્ચેના સંવાદ માટે એક વ્યૂહાત્મક પ્લેટફોર્મ તરીકે કરવામાં આવી હતી. આ પહેલ વૃદ્ધિની તકો ઓળખવા, ક્ષેત્રીય પડકારોનો ઉકેલ લાવવા અને ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઇકોસિસ્ટમને આગળ વધારવા માટેનો રોડમેપ તૈયાર કરવા માટે બનાવવામાં આવી હતી.

છેલ્લી 8 આવૃત્તિઓ દરમિયાન, ઇન્ડિયા ફાર્મા એક અગ્રણી વૈશ્વિક ફોરમ તરીકે વિકસિત થયું છે જે નીતિ ઘડવૈયાઓ, નિયમનકારો, ઉદ્યોગ જગતના નેતાઓ, શિક્ષણવિદો અને આંતરરાષ્ટ્રીય હિતધારકોને એકસાથે લાવે છે. આ પ્લેટફોર્મે નીતિગત વિમર્શ, પ્રશ્નોના નિરાકરણ અને વ્યૂહાત્મક સહયોગ દ્વારા ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રને આકાર આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.

ઇન્ડિયા ફાર્મા વર્ષો જતાં નોંધપાત્ર રીતે વિકસિત થયું છે, જેમાં પ્રત્યેક આવૃત્તિ ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ક્ષેત્રની બદલાતી પ્રાથમિકતાઓ અને વૃદ્ધિના માર્ગને પ્રતિબિંબિત કરે છે. પ્રથમ આવૃત્તિ (2016) એ “મેક ઇન ઇન્ડિયા – શું આપણે સાચા માર્ગ પર છીએ?” પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું, જેણે સ્થાનિક ઉત્પાદન અને આત્મનિર્ભરતા માટેનો પાયો નાખ્યો હતો. બીજી આવૃત્તિ (2017) એ “જવાબદાર હેલ્થકેર” પર ભાર મૂક્યો હતો, જેમાં સુલભતા અને જવાબદારીને હાઇલાઇટ કરવામાં આવી હતી. 3મી આવૃત્તિ (2018) એ નવીનતા અને ભાવિ-તૈયાર ક્ષમતાઓ પર ભાર મૂકતા “ડ્રાઇવિંગ નેક્સ્ટજેન ફાર્માસ્યુટિકલ્સ” પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું, ત્યારબાદ ચોથી આવૃત્તિ (2019) “પોષણક્ષમ ફાર્માસ્યુટિકલ હેલ્થકેરમાં વધારો” વિષય પર યોજાઈ હતી.

5 મી આવૃત્તિ (2020) “પરવડે તેવી અને ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્થકેર માટેના પડકારોનો સામનો” પર કેન્દ્રિત હતી, જે સ્થિતિસ્થાપકતા અને ગુણવત્તા પ્રણાલીઓને પ્રતિબિંબિત કરે છે. 6ઠ્ઠી આવૃત્તિ (2021), જેની થીમ “ઇન્ડિયા ફાર્મા ઇન્ડસ્ટ્રી: ફ્યુચર ઇઝ નાઉ” હતી, તેણે પરિવર્તન અને વૈશ્વિક સ્થિતિ તરફના બદલાવનો સંકેત આપ્યો હતો. 7મી આવૃત્તિ (2022) એ લાંબા ગાળાના રાષ્ટ્રીય લક્ષ્યો સાથે સુસંગત રહીને “વિઝન 2047: ભવિષ્ય માટે પરિવર્તનકારી રોડમેપ” દ્વારા આ વિઝનને આગળ વધાર્યું હતું. 8મી આવૃત્તિ (2023) એ નવીનતા-સંચાલિત વૃદ્ધિને મજબૂત કરતા “ભારતીય ફાર્મા ઉદ્યોગ: નવીનતા દ્વારા મૂલ્ય પ્રદાન કરવું” પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

ઇન્ડિયા ફાર્માનું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ તેની ફ્લેગશિપ CEOs’ રાઉન્ડ ટેબલ છે, જે ઉદ્યોગના નેતાઓ અને સરકાર વચ્ચે સીધો, ઉચ્ચ સ્તરીય સંવાદ સક્ષમ કરે છે. આ ફોરમ નીતિ વિષયક પ્રાથમિકતાઓ, નિયમનકારી પડકારો અને ભવિષ્યના વિકાસના માર્ગો પર નિખાલસ ચર્ચાઓ માટે મુખ્ય તંત્ર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

આ મજબૂત વારસાને આગળ ધપાવતા, 9મી આવૃત્તિ (2026) ની થીમ “ડિસ્કવર ઇન ઇન્ડિયા: લીપફ્રોગિંગ લાઇફ-સાયન્સ ઇનોવેશન” (ભારતમાં શોધો: લાઇફ-સાયન્સ ઇનોવેશનમાં હરણફાળ) છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ભારતને વૈશ્વિક ફાર્માસ્યુટિકલ નેતૃત્વ અને હેલ્થકેર પરિવર્તનમાં મોખરે લાવવાનો છે.

   

આ કાર્યક્રમ ફાર્માસ્યુટિકલ્સ વિભાગ (DoP) અને FICCI દ્વારા સંયુક્ત રીતે આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. DoP નીતિ નિર્માણ, સસ્તી દવાઓની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા, સંશોધન અને વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા અને વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મકતા મજબૂત કરવામાં કેન્દ્રીય ભૂમિકા ભજવે છે. FICCI નીતિગત હિમાયત, ઉદ્યોગ પ્રતિનિધિત્વ અને સર્વસંમતિ નિર્માણ માટે મુખ્ય ઉદ્યોગ ઇન્ટરફેસ તરીકે સેવા આપે છે.

ભારતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ વૈશ્વિક લીડર છે, જે જથ્થા (Volume) માં 3જા અને મૂલ્ય (Value) માં 14માં ક્રમે છે અને જીડીપીમાં અંદાજે 1.7% યોગદાન આપે છે. આ ક્ષેત્રનું મૂલ્ય આશરે US$50 બિલિયન છે અને તે 2030 સુધીમાં US$130 બિલિયન સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે, જેમાં નિકાસ US$30 બિલિયનથી વધુ છે. ભારતે વેક્સિન મૈત્રી જેવી પહેલો દ્વારા જાહેર આરોગ્યમાં વૈશ્વિક નેતૃત્વનું પ્રદર્શન કર્યું છે, જેમાં આશરે 100 દેશોને લગભગ 300 મિલિયન ડોઝ પૂરા પાડવામાં આવ્યા છે.

ભારતનું બાયોટેકનોલોજી ક્ષેત્ર પણ ઝડપથી વિસ્તરી રહ્યું છે, જે વૈશ્વિક સ્તરે ટોચના 12માં અને એશિયા-પેસિફિક ક્ષેત્રમાં ત્રીજા ક્રમે છે. આશરે US$137 બિલિયનના મૂલ્યાંકન અને 2030 સુધીમાં US$300 બિલિયનના લક્ષ્યાંક સાથે, આ ક્ષેત્ર નવીનતા, સ્ટાર્ટઅપ વૃદ્ધિ અને મજબૂત સંશોધન માળખાગત સુવિધાઓ દ્વારા સંચાલિત છે.

આ પૃષ્ઠભૂમિમાં, ઇન્ડિયા ફાર્માની 9મી આવૃત્તિ 13-14 એપ્રિલ 2026 દરમિયાન નવી દિલ્હીમાં યોજાશે, જે મજબૂત વારસાના સાતત્યને ચિહ્નિત કરશે અને ક્ષેત્રીય વૃદ્ધિના આગામી તબક્કાને આકાર આપવા માટે ભવિષ્યલક્ષી પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડશે.

9મી આવૃત્તિ નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપીને, નિયમનકારી માળખાને મજબૂત કરીને અને વ્યવસાય કરવાની સરળતા (Ease of Doing Business) માં વધારો કરીને ભાવિ-સજ્જ, વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધાત્મક ફાર્માસ્યુટિકલ ઇકોસિસ્ટમ બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. તેનો ઉદ્દેશ્ય રોકાણને પ્રોત્સાહન આપીને, નિકાસમાં વધારો કરીને અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગને પ્રોત્સાહન આપીને ભારતને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ અને બાયોટેકનોલોજી માટે વૈશ્વિક હબ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો છે. આ કાર્યક્રમમાં ફ્લેગશિપ CEOs’ રાઉન્ડ ટેબલ સહિતના વ્યાપક જોડાણો જોવા મળશે.

મુખ્ય વિષયોનું સત્ર નવીનતાને ઉત્તેજન આપવા માટે નીતિગત પ્રોત્સાહન, નવીનતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નિયમનકારી ઇકોસિસ્ટમને સક્ષમ કરવા, વિક્ષેપકારક (Disruptive) નવીનતા માટે આગામી પેઢીની ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ, નિયમનકારી પડકારોનું નિરાકરણ અને નવીનતામાં હરણફાળ ભરવા માટે જરૂરી મોટા કદમ પરના વિચારો ને આવરી લેશે. વ્યૂહાત્મક ફોકસ ક્ષેત્રોમાં ભારતની CRDMO ક્ષમતા, નિયમનકારી ચપળતા, ડિજિટલ પરિવર્તન, બાયોલોજિક્સ અને અદ્યતન થેરાપી, સપ્લાય ચેઇન સ્થિતિસ્થાપકતા, ગતિશીલ ફાર્મા ફાઇનાન્સિંગ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા અને ઉભરતી નવીનતાઓ માટે સ્ટાર્ટઅપ શોકેસ પ્લેટફોર્મ નો સમાવેશ થાય છે.

અપેક્ષિત પરિણામોમાં કાર્યક્ષમ નીતિ ભલામણો, મજબૂત વૈશ્વિક ભાગીદારી અને રોકાણ પાઇપલાઇન્સ, ઉન્નત નિયમનકારી સ્પષ્ટતા અને સસ્તી, ઉચ્ચ-ગુણવત્તાવાળી દવાઓના વિશ્વસનીય વૈશ્વિક સપ્લાયર તરીકે ભારતની સ્થિતિનું મજબૂતીકરણ સામેલ છે. ઇન્ડિયા ફાર્મા 2026 ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ સેક્ટરના રોડમેપને આકાર આપવામાં અને દેશને વૈશ્વિક હેલ્થકેર ઇનોવેશન અને મેન્યુફેક્ચરિંગ એક્સેલન્સમાં મોખરે રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.

SM/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2250790) મુલાકાતી સંખ્યા : 25