આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) ના સચિવ શ્રી શ્રીનિવાસ કાતિકિથલાએ પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય (MoPNG) ના સચિવ શ્રી નીરજ મિત્તલ સાથે મળીને, ચૂંટણીવાળા રાજ્યો સિવાયના રાજ્યોના શહેરી વિકાસ સચિવો, રાજ્યના નાગરિક પુરવઠા વિભાગો, જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ અને મ્યુનિસિપલ કમિશનરો/શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) ના કાર્યકારી અધિકારીઓ સાથે 2 એપ્રિલ 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીથી વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા સંયુક્ત સમીક્ષા બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી.

આ બેઠકમાં પશ્ચિમ એશિયામાં બદલાતી ભૌગોલિક રાજકીય પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને લાસ્ટ-માઈલ કનેક્ટિવિટીને મજબૂત કરવાની સાથે 110 ઓળખાયેલા ફોકસ ભૌગોલિક વિસ્તારો (GAs) માં પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણને વેગ આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

આ બેઠકમાં આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય, પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય અને પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ રેગ્યુલેટરી બોર્ડ (PNGRB) ના વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો. ઓળખાયેલા વિસ્તારોમાં કાર્યરત સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ બેઠકમાં 110 થી વધુ ભૌગોલિક વિસ્તારોના અધિકારીઓએ ભાગ લીધો હતો, જેમાં 190 થી વધુ જિલ્લાઓ અને 300 થી વધુ નગરપાલિકાઓ/શહેરી સત્તામંડળો આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. વધારામાં, 150 થી વધુ જિલ્લાઓના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ/કલેક્ટર્સ અને 260 થી વધુ શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓના મ્યુનિસિપલ કમિશનરો/કાર્યકારી અધિકારીઓ આ વિચારવિમર્શમાં જોડાયા હતા.

આ બેઠક 28 માર્ચ 2026 ના રોજ શહેરી વિસ્તારોમાં "પાઈપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) સેવાઓનું વિસ્તરણ અને આવશ્યક સેવાઓની જાળવણી" પર યોજાયેલી રાઉન્ડ ટેબલ રિવ્યુ મીટિંગના ફોલો-અપ તરીકે હતી, જેની અધ્યક્ષતા આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA), પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ (MoPNG) અને ગ્રાહક બાબતો અને ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ (MoCAFPD) ના માનનીય કેન્દ્રીય મંત્રીઓએ સંયુક્ત રીતે કરી હતી.

PNG નેટવર્ક વિસ્તરણને વેગ આપવા અને આવશ્યક સેવાઓની અવિરત ડિલિવરી સુનિશ્ચિત કરવા અંગે વિચારણા કરવા માટે આ બેઠક બોલાવવામાં આવી હતી.

આજની બેઠકમાં, વર્તમાન પરિસ્થિતિ અંગે રાજ્યો, જિલ્લાઓ અને ULBs ને સંવેદનશીલ બનાવવા અને PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની ક્ષમતા કેવી રીતે શોધવી તેના પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. PNG નેટવર્કનું વિસ્તરણ ઝડપી બનાવવા માટે ULBs દ્વારા પરવાનગીઓ અને મંજૂરીઓને વેગ આપવા નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા હતા.

CGD નેટવર્કની વર્તમાન સ્થિતિ પર વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન આપવામાં આવ્યું હતું, જેમાં અનેક ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં પહેલેથી જ નાખવામાં આવેલા નોંધપાત્ર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. બેઠકમાં મંત્રાલયો, રાજ્યો, જિલ્લાઓ અને ULBs વચ્ચે સંકલિત પ્રયાસો સાથે મિશન-મોડ અભિગમની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સચિવ, MoHUA એ રાજ્યો અને ULBs ને PNG પાઇપલાઇન નેટવર્કનું મેપિંગ સરળ બનાવવા, ઘરેલું PNG કનેક્શનના વિસ્તરણને વેગ આપવા અને સુરક્ષિત, અનુકૂળ અને સસ્તા ઈંધણની વધુ પહોંચ સુનિશ્ચિત કરવા માટે ઓળખાયેલા GAs માં અધૂરી માંગને ટેપ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેથી શહેરી પરિવારોના જીવનની ગુણવત્તા અને 'ઈઝ ઓફ લિવિંગ' માં સુધારો થાય.

સરકાર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા મુખ્ય નીતિગત અને નિયમનકારી પગલાં પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી, જેમાં એવા વિસ્તારોમાં કે જ્યાં પાઇપલાઇન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ છે ત્યાં ઘરેલું PNG કનેક્શન પ્રદાન કરવાને તાત્કાલિક પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂરિયાતનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં આવા વિસ્તારોમાં આશરે 30 લાખ કનેક્શનને લક્ષ્યાંકિત કરીને વર્તમાન ક્ષમતાને અનલોક કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.

તમામ જિલ્લાઓ/ULBs ને વોર્ડ-વાર લક્ષ્યાંકો, અગ્રતાવાળા વિસ્તારોની ઓળખ અને મંજૂરીઓ તેમજ અમલીકરણ માટે સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા સાથે સમયબદ્ધ ત્રણ સપ્તાહનો એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. ઝડપી પરિણામો મેળવવા માટે ULBs એ એવા વિસ્તારોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ જ્યાં પાઇપલાઇન ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પહેલેથી જ ઉપલબ્ધ છે, ઉચ્ચ માંગવાળા સ્થળો અને ગ્રુપ હાઉસિંગ સોસાયટીઓ. સચિવ, MoHUA એ કહ્યું કે તાત્કાલિક પ્રગતિ દર્શાવવા માટે આવા વિસ્તારોમાં પરવાનગીઓને ફાસ્ટ-ટ્રેક કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.

પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય (MoPNG) ના સચિવે માહિતી આપી હતી કે ગેસ પુરવઠા અંગે માર્ચ 2026 થી મંત્રાલય દ્વારા વિવિધ સૂચનાઓ જારી કરવામાં આવી છે. 24 માર્ચ, 2026 ના રોજ પ્રકાશિત નેચરલ ગેસ એન્ડ પેટ્રોલિયમ પ્રોડક્ટ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ઓર્ડર - 2026 આ સંદર્ભમાં અગાઉની તમામ સૂચનાઓનું સ્થાન લે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) ને જ્યાં પણ શક્ય હોય ત્યાં પ્રક્રિયાગત ધોરણોમાં છૂટછાટ આપવા અને સમયબદ્ધ રીતે PNG કનેક્શનના રોલઆઉટને વેગ આપવા માટે યોગ્ય નિર્દેશો પણ જારી કરવામાં આવ્યા છે.

તે મુજબ, નવીનતમ સૂચનાઓમાં સમાવિષ્ટ નિર્દેશો પ્રવર્તશે અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો, જિલ્લા સત્તામંડળો, શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) અને સિટી ગેસ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન (CGD) સંસ્થાઓ સહિતના તમામ સંબંધિત હિતધારકોએ એકરૂપતા, સ્પષ્ટતા અને અસરકારક અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે તેમની ક્રિયાઓ અને અમલીકરણ વ્યૂહરચનાઓને આ સૂચનાઓ સાથે સખત રીતે સંરેખિત કરવી જરૂરી છે.

સચિવ, MoHUA એ કેન્દ્રિત ઝુંબેશ અને સુવ્યવસ્થિત પ્રક્રિયાઓ દ્વારા આશરે 60 લાખ PNG કનેક્શનની વ્યાપક અધૂરી સંભવિતતાને વધારવા પર વધુ ભાર મૂક્યો હતો. વ્યાપક નેટવર્ક વિસ્તરણ સુનિશ્ચિત કરીને અને ઘરેલું કનેક્શન મહત્તમ બનાવીને લગભગ સાર્વત્રિક PNG કવરેજ પ્રાપ્ત કરવા માટે અમદાવાદ, બેંગલુરુ, દિલ્હી-NCR, લખનૌ, મુંબઈ, ઠાણે, નવી મુંબઈ, પુણે, સુરત અને વારાણસી સહિતના મુખ્ય શહેરો માટે સેચ્યુરેશન અભિગમનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો હતો.

સચિવ, MoHUA એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે પ્રગતિને અસરકારક રીતે ટ્રેક કરવા અને અવરોધોને તાત્કાલિક ઉકેલવા માટે MIS પોર્ટલ જેવા ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ કરીને કેન્દ્ર, રાજ્ય અને જિલ્લા સ્તરે સતત દેખરેખ પદ્ધતિઓને મજબૂત બનાવવી જોઈએ. PNG વિસ્તરણના દૈનિક મોનિટરિંગ માટે સમર્પિત MIS/પોર્ટલ વિકસાવવામાં આવશે. પારદર્શિતા અને જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવા માટે ULBs પોર્ટલ પર દૈનિક રિપોર્ટિંગ સુનિશ્ચિત કરશે. દરમિયાન, CGD સંસ્થાઓને સંકલિત આયોજન, વસ્તી પ્રોજેક્ટ્સ અને ભૂગર્ભ ઉપયોગિતા નેટવર્કના એકીકરણ માટે PM ગતિ શક્તિ નેશનલ માસ્ટર પ્લાન પોર્ટલ પર તેમના PNG પાઇપલાઇન નેટવર્કને મેપ કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો.

વધુમાં, તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) ને PNG સંબંધિત કામો માટે સિંગલ-વિન્ડો, સમયબદ્ધ મંજૂરી પ્રણાલી સ્થાપિત કરવામાં સુવિધા આપવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. તેઓ સિવિલ કામો માટે પરવાનગી આપવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવશે અને PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના સીમલેસ અમલીકરણને સક્ષમ કરવા માટે શહેરી વિકાસ વિભાગ અને ખાદ્ય અને નાગરિક પુરવઠા વિભાગ વચ્ચે સંકલન મજબૂત કરશે.

વધુમાં તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને શહેરી સ્થાનિક સંસ્થાઓ (ULBs) ને હોસ્ટેલ, કેન્ટીન, સંસ્થાઓ અને વ્યક્તિગત ઘરો સહિત માંગ ક્લસ્ટરોને ઓળખીને અને સંભવિત વિસ્તારોનું મેપિંગ કરીને જથ્થાબંધ અને ઘરેલું ગ્રાહકો બંનેમાં PNG કવરેજ વિસ્તારવામાં સક્રિયપણે મદદ કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. પુરવઠા પક્ષના અવરોધોને ટાળવા અને કામનું સમયસર અમલીકરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો જરૂરી સામગ્રીના એડવાન્સ ઇન્વેન્ટરી પ્લાન તૈયાર કરશે.

રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો અને ULBs ને નવા PNG કનેક્શન માટે સંભવિત વિસ્તારોની પદ્ધતિસરની ઓળખ માટે શહેર-સ્તર અને મ્યુનિસિપલ-સ્તરના એક્શન પ્લાન તૈયાર કરવા અને લક્ષિત આઉટરીચ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા પણ નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો છે. વધુમાં, ULBs એ PNG ઇન્સ્ટોલેશન માટે કુશળ માનવશક્તિની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે સ્થાનિક પ્લમ્બિંગ એસોસિએશનો સાથે ગાઢ સંકલન સ્થાપિત કરવું જોઈએ. પ્રમાણિત પ્લમ્બરોનો ડેટાબેઝ વિકસાવવામાં આવશે અને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અને ઇન્સ્ટોલેશન ધોરણો પર ટૂંકા ઓરિએન્ટેશન પ્રોગ્રામ નિયમિત ધોરણે હાથ ધરવામાં આવશે.

વધુમાં, તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને જિલ્લા કલેક્ટર/મ્યુનિસિપલ કમિશનરની સીધી દેખરેખ હેઠળ જિલ્લા અને શહેર સ્તરે સમર્પિત ક્વિક રિસ્પોન્સ ટીમ્સ (QRTs)/ટાસ્ક ફોર્સની ફરજિયાત રચના કરવા નિર્દેશ આપવામાં આવ્યો હતો. આ ટીમો દૈનિક મોનિટરિંગ, તમામ હિતધારકો વચ્ચે ગાઢ સંકલન અને ઓપરેશનલ મુદ્દાઓના સમયબદ્ધ ઉકેલની ખાતરી કરશે, જેથી PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના અમલીકરણમાં કોઈપણ વિલંબ ટાળી શકાય.

શહેરી પરિવારોમાં PNG અપનાવવા માટે જાગૃતિ અભિયાનની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેના માટે રાજ્યો, ULBs અને CGD સંસ્થાઓને સુરક્ષા, સુવિધા અને ખર્ચ-અસરકારકતા અંગે ગ્રાહક જાગૃતિ સુધારવા માટે લક્ષિત આઉટરીચ પહેલ હાથ ધરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા, જેથી PNG કનેક્શનના ઉપયોગને વેગ મળે. CGD સંસ્થાઓને અમલીકરણમાં સંપૂર્ણ સક્રિય અને પ્રતિભાવશીલ રહેવા વિનંતી કરવામાં આવી હતી જ્યારે રાજ્યોને સલાહ આપવામાં આવી હતી કે ફિલ્ડ-લેવલના અધિકારીઓને પૂરતી સૂચનાઓ અને માહિતી પહોંચાડવામાં આવે જેથી ગ્રાહકો માટે કોઈપણ અસુવિધા વિના સીમલેસ સ્વિચઓવરની સુવિધા મળી શકે.

એકંદરે, બેઠકમાં સંકલિત અને સતત પ્રયાસો દ્વારા PNG કનેક્શનને વર્તમાન ગતિથી નોંધપાત્ર રીતે ઉચ્ચ સ્તર પર લઈ જવાની તાકીદ પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. કેન્દ્ર-રાજ્ય-જિલ્લાના મજબૂત સહયોગ, ઉચ્ચ સંભવિત શહેરી વિસ્તારોમાં કેન્દ્રિત હસ્તક્ષેપ, ઉન્નત ગ્રાહક જાગૃતિ, મજબૂત સંકલન પદ્ધતિઓ અને ટેકનોલોજી-સક્ષમ મોનિટરિંગ ફ્રેમવર્ક એ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કે PNG ના ફાયદા લાયક પરિવારો અને સંસ્થાઓ સુધી સમયસર અને કાર્યક્ષમ રીતે પહોંચે.

વધુમાં એ વાત પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો કે તમામ પ્રયાસો રાષ્ટ્રીય શહેરી પરિવર્તન એજન્ડાના વ્યાપક વિઝન સાથે સુસંગત હોવા જોઈએ, PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા સમાન તાકીદ સાથે ગણવા જોઈએ. મંજૂરીઓમાં વિલંબ, બહુવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે સંકલનના પડકારો અને મર્યાદિત ગ્રાહક જાગૃતિ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.

વધુમાં રાજ્યના અધિકારીઓ અને CGDs ના પ્રતિનિધિઓએ PNG ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના વિસ્તરણ પર તેમના મંતવ્યો રજૂ કર્યા હતા, જમીન પર સામનો કરવામાં આવતા મુખ્ય પડકારો પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને પ્રક્રિયાઓને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટેના પગલાં સૂચવ્યા હતા. ચર્ચાઓ ગ્રાહકો દ્વારા તેને અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવાની વ્યૂહરચનાઓ ઓળખવા અને ઓળખાયેલા ફોકસ ભૌગોલિક વિસ્તારોમાં PNG કનેક્શનના રોલઆઉટને વેગ આપવા પર કેન્દ્રિત હતી. બેઠક સરકારના સંપૂર્ણ અભિગમ (whole of government approach) અપનાવવા અને PNG વિસ્તરણને રાષ્ટ્રીય પ્રાથમિકતા તરીકે લેવાના સંકલ્પ સાથે સમાપ્ત થઈ હતી.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2248683) મુલાકાતી સંખ્યા : 29