છત્તીસગઢ મોડેલે મહિલા સશક્તિકરણને નવી દિશા આપી છે: રક્ષા ખડસે

યુવા બાબતો અને રમત મંત્રાલય

છત્તીસગઢ મોડેલે મહિલા સશક્તિકરણને નવી દિશા આપી છે: રક્ષા ખડસે

મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના સ્વ-સહાય જૂથો અને બસ્તરની પરંપરાગત આદિવાસી કલાઓ સમાવિષ્ટ વિકાસ અને સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણના મુખ્ય પ્રેરક તરીકે ઉભરી આવી છે

પોસ્ટેડ ઓન: 01 APR 2026 12:08PM by PIB Ahmedabad

કેન્દ્રીય યુવા બાબતો અને રમતગમત રાજ્યમંત્રી શ્રીમતી રક્ષા ખડસેએ આજે જગદલપુરમાં છત્તીસગઢ કલા બ્રાન્ડ હેઠળ પ્રગતિ મહિલા સ્વ-સહાય જૂથોના ગ્રોથ સેન્ટર અને સ્ટોલની મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેમણે વિવિધ સ્થાનિક ઉત્પાદનો નિહાળ્યા અને સ્વ-સહાય જૂથો સાથે સંકળાયેલી મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો સાથે વાતચીત કરી હતી.

આ મુલાકાતમાં છત્તીસગઢમાં મહિલા આર્થિક સશક્તિકરણ અને સમુદાય-આગેવાની હેઠળના વિકાસ તરફ થઈ રહેલી નોંધપાત્ર પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડવામાં આવ્યો હતો. શ્રીમતી ખડસેએ જણાવ્યું હતું કે સ્વ-સહાય જૂથો મહિલાઓને નાણાકીય રીતે સશક્ત બનાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સામાજિક પરિવર્તન માટે ઉત્પ્રેરક તરીકે પણ ઉભરી રહ્યા છે.

રાજ્યની મહિલા-કેન્દ્રિત પહેલનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું કે મહતારી વંદન યોજના જેવી યોજનાઓ મહિલાઓને આવશ્યક નાણાકીય સહાય પૂરી પાડી રહી છે, જ્યારે ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ દ્વારા ઉત્પાદનોનું વેચાણ, ખાવા માટે તૈયાર ખોરાકના ઉત્પાદનો વિકસાવવા અને લખપતિ દીદી યોજના જેવી અન્ય પહેલો સતત આજીવિકાની તકો ઊભી કરી રહી છે અને બજારની પહોંચનો વિસ્તાર કરી રહી છે.

મંત્રીએ ભાર મૂક્યો કે આ પહેલો માત્ર આવક સર્જનમાં જ નહીં પરંતુ પોષણ સુરક્ષા, રોજગાર સર્જન અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવામાં પણ ફાળો આપી રહી છે. તેમણે આ ચાલુ પ્રયાસોને 'મહિલા શક્તિ'ના નેતૃત્વ હેઠળ 'આત્મનિર્ભર ભારત' બનાવવા તરફ એક મજબૂત પગલું ગણાવ્યું.

બસ્તર જિલ્લાના ચિલકુટી ગામની તેમની મુલાકાત દરમિયાન શ્રીમતી ખડસેએ પ્રદેશની સમૃદ્ધ કલાત્મક પરંપરાઓ અને સાંસ્કૃતિક વારસાની પણ શોધખોળ કરી. મુલાકાતની એક ખાસ વાત એ હતી કે તેમણે પરંપરાગત 'લોસ્ટ વેક્સ' તકનીક (ઢોકરા હસ્તકલા)નું નજીકથી નિરીક્ષણ કર્યું; આદિવાસી ધાતુ કલાનું એક પ્રતિષ્ઠિત સ્વરૂપ જે બસ્તરના કારીગર સમુદાયોની અનન્ય ઓળખ અને કારીગરીને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

આવી પરંપરાઓને સાચવવાના મહત્વ પર ભાર મૂકતા, તેમણે કહ્યું કે આ હસ્તકલા ફક્ત એક કલાત્મક પ્રથા કરતાં વધુ છે; તે એક જીવંત સાંસ્કૃતિક સ્મૃતિ અને સ્થાનિક આદિવાસી કારીગરોના કાયમી વારસાનું પ્રતીક છે. આ મુલાકાતે સાંસ્કૃતિક સંરક્ષણ અને આજીવિકા સર્જન વચ્ચેના ઊંડા જોડાણ પર પણ ભાર મૂક્યો, જેમાં પરંપરાગત હસ્તકલા સ્થાનિક સમુદાયોને ટકાઉ આર્થિક તકો પૂરી પાડતી રહે છે.

શ્રીમતી ખડસેએ આ કાર્યક્રમ દરમિયાન મહિલા ઉદ્યોગસાહસિકો અને કારીગરો સાથે વાતચીત કરી, તેમના યોગદાનની પ્રશંસા કરી અને તેમને તેમની પહેલનો વિસ્તાર કરવાનું ચાલુ રાખવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા હતા.

આ પ્રસંગે જિલ્લા કલેક્ટર શ્રી આકાશ છિકારા (IAS), પોલીસ અધિક્ષક શ્રી શલભ સિંહા (IPS); જિલ્લા પંચાયતના મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી શ્રી પ્રતીક જૈન (IAS); અને બસ્તરના SDM શ્રી ગગન શર્મા હાજર રહ્યા હતા.

મહિલાઓના નેતૃત્વ હેઠળના સ્વ-સહાય જૂથો અને પરંપરાગત આદિવાસી હસ્તકલા દ્વારા છત્તીસગઢમાં થઈ રહેલું પરિવર્તન મહિલા સશક્તિકરણ, ગ્રામીણ વિકાસ અને સમાવિષ્ટ આર્થિક વિકાસના એક શક્તિશાળી મોડેલ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે.