ભારતના ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને રાજ્યસભાના અધ્યક્ષ શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણન દ્વારા આજે નવી દિલ્હીના સંવિધાન સદન ખાતે રાજ્યસભાના સંસદ સભ્ય શ્રીમતી સુધા મૂર્તિ દ્વારા લખાયેલ, લોકસભા સચિવાલય પ્રકાશન, 'ટાઈડ્સ ઓફ ટાઈમ: ભારત’સ હિસ્ટ્રી થ્રુ મ્યુરલ્સ ઇન પાર્લામેન્ટ' પુસ્તકનું વિમોચન કરવામાં આવ્યું.

સભાને સંબોધતા ઉપરાષ્ટ્રપતિએ આ પ્રસંગે પોતાનો આનંદ વ્યક્ત કર્યો અને શ્રીમતી સુધા મૂર્તિની "સંસદીય ભીંતચિત્રોની શાશ્વત સુંદરતા અને ગહન પ્રતીકવાદ" ને કંડારવા બદલ તેમજ ઇતિહાસને પેઢીઓ સુધી લોકોની નજીક લાવવાના તેમના પ્રયત્નો માટે પ્રશંસા કરી. તેમણે નોંધ્યું કે સંવિધાન સદનના ભીંતચિત્રો માત્ર કલાના નમૂના નથી પરંતુ ભારતની સભ્યતાની સફરને પ્રતિબિંબિત કરતી દ્રશ્ય કથાઓ છે.

તેમણે એ વાત પર ભાર મૂક્યો કે ઉત્તરમાં વૈશાલીથી લઈને દક્ષિણમાં કુડાવોલાઈ પ્રણાલી સુધી, ભારતમાં લોકશાહી પ્રથાઓ સતત, સમાવિષ્ટ અને સમાજમાં ઊંડાણપૂર્વક મૂળ ધરાવે છે. તેમણે કહ્યું કે, આ પરંપરાઓ એક વ્યાપક સભ્યતાવાદી નીતિનો ભાગ છે જે સંવાદ, સર્વસંમતિ અને વિવિધ મંતવ્યો માટે આદરને મહત્વ આપે છે, જે ભારતને "લોકશાહીની જનની" બનાવે છે.

મહાન તમિલ કવિ સુબ્રમણ્યમ ભારતીને ટાંકતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ ભારતની બુદ્ધિ, ગૌરવ, પરોપકાર અને સાંસ્કૃતિક ઊંડાણની સમૃદ્ધિને રેખાંકિત કરી હતી અને નોંધ્યું હતું કે આવો પાયો સ્વાભાવિક રીતે જ સર્વસમાવેશકતા અને તમામ અવાજો માટે આદર કેળવે છે.

તેમણે પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં સંસદ ભવનમાં પરંપરાગત પ્રતીકોના એકીકરણની પ્રશંસા કરી હતી. તેમણે સંસદના સંયુક્ત સત્રમાં રાષ્ટ્રપતિના સંબોધન દરમિયાન ચોલ વંશના પવિત્ર સેંગોલના ઔપચારિક પ્રદર્શનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો અને તેને આધુનિક ભારતને તેના સભ્યતાના મૂળ સાથે જોડતા શક્તિશાળી પ્રતીક તરીકે વર્ણવ્યું હતું.

ઉપરાષ્ટ્રપતિએ કહ્યું કે સંસદ જીવંત લોકશાહી, સંવાદ, ચર્ચા, અસંમતિ અને વિચાર-વિમર્શના મુખ્ય સિદ્ધાંતોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે જ્યારે વિચાર-વિમર્શ, ચર્ચા અને અસંમતિ મહત્વપૂર્ણ છે, ત્યારે તેઓએ આખરે રાષ્ટ્રીય હિતમાં રચનાત્મક નિર્ણય લેવામાં યોગદાન આપવું જોઈએ.

આ પુસ્તકને ભારતની સભ્યતાની સફર માટે એક નોંધપાત્ર શ્રદ્ધાંજલિ ગણાવતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ નોંધ્યું હતું કે તે 124 ભીંતચિત્ર પેનલ્સના વર્ણન દ્વારા ઇતિહાસને જીવંત બનાવે છે. તેમણે હાઇલાઇટ કર્યું કે પુસ્તક સિંધુ ખીણની સભ્યતાથી લઈને મહર્ષિ વાલ્મિકી અને ચાણક્ય જેવા મહાન વિચારકોની બુદ્ધિ અને મહાવીર તથા ગૌતમ બુદ્ધના આધ્યાત્મિક ઉપદેશો સુધી ફેલાયેલું છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તે ભારતની પ્રારંભિક લોકશાહી પરંપરાઓ, અશોક અને છત્રપતિ શિવાજી મહારાજ જેવા શાસકોની સિદ્ધિઓ અને કોણાર્ક સૂર્ય મંદિર જેવા સ્મારકો તથા ભક્તિ આંદોલન જેવા આંદોલનોમાં પ્રતિબિંબિત થતી સાંસ્કૃતિક સમૃદ્ધિને પણ પ્રકાશિત કરે છે.

તેમણે વધુમાં નોંધ્યું હતું કે આ પુસ્તક દાંડી કૂચ જેવા આંદોલનો અને મહાત્મા ગાંધી તથા સુભાષ ચંદ્ર બોઝ જેવા ચિહ્નોના નેતૃત્વ સહિત ભારતના સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામને પણ અંજલિ આપે છે.

વિકસિત ભારત @ 2047 માટે પ્રધાનમંત્રીના વિઝનનો ઉલ્લેખ કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ "વિકાસ પણ, વિરાસત પણ" ના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતનો પુનરોચ્ચાર કર્યો અને જણાવ્યું કે વિકાસ અને વારસો એકબીજાના પૂરક છે. તેમણે ઉમેર્યું કે સંસદીય ભીંતચિત્રો પ્રગતિને ઓળખ, મૂલ્યો અને સાતત્યમાં લંગર કરીને આ ફિલસૂફીને મૂર્ત બનાવે છે.

લેખકની પ્રશંસા કરતા શ્રી સી. પી. રાધાકૃષ્ણને કહ્યું કે શ્રીમતી સુધા મૂર્તિ જાહેર જીવનમાં જ્ઞાન, નમ્રતા અને સામાજિક પ્રતિબદ્ધતાનું દુર્લભ સંયોજન લાવે છે. તેમણે કોર્પોરેટ જગતથી લઈને સામાજિક સેવા અને સંસદ સુધીની તેમની સફર પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો અને નોંધ્યું હતું કે તેમનું યોગદાન હંમેશા વ્યાપક જાહેર હિત દ્વારા માર્ગદર્શન પામે છે. તેમણે આ પ્રકાશન બહાર પાડવા માટે લોકસભા સચિવાલયના પ્રયાસોની પણ પ્રશંસા કરી હતી.

ફરીથી સુબ્રમણ્યમ ભારતીને ટાંકતા, તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે ભાષા, પ્રદેશ અને સંસ્કૃતિમાં વિવિધતા હોવા છતાં, ભારત તેના રાષ્ટ્રીય ઉદ્દેશ્યમાં એક રહે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત હંમેશા એક રહ્યું છે અને કાયમ એક રહેશે.

નાગરિકોને "રાષ્ટ્ર પ્રથમ"ની ભાવના કેળવવા માટે આહ્વાન કરતા, ઉપરાષ્ટ્રપતિએ દરેકને પ્રતિબદ્ધતા, પ્રામાણિકતા અને ગૌરવ સાથે રાષ્ટ્રની સેવામાં સમર્પિત થવા વિનંતી કરી.

આ પ્રસંગે લોકસભાના અધ્યક્ષ શ્રી ઓમ બિરલા; કેન્દ્રીય મંત્રીઓ શ્રી જે. પી. નડ્ડા અને શ્રી મનોહર લાલ; રાજ્યસભાના ઉપાધ્યક્ષ શ્રી હરિવંશ; અને રાજ્યસભાના સાંસદ અને પુસ્તકના લેખિકા શ્રીમતી સુધા મૂર્તિ સહિત સંસદ સભ્યો અને લોકસભા તથા રાજ્યસભા સચિવાલયના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

SM/BS/GP

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com