માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના “સહકાર સે સમૃદ્ધિ”ના વિઝનના અમલીકરણને ઝડપી બનાવવા અને માનનીય કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહના નેતૃત્વ હેઠળ રાષ્ટ્રીય વિકાસના મુખ્ય એન્જિન તરીકે સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત કરવાના પ્રયાસોને વેગ આપવા માટે આજે નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે “રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ 2025 માટે અમલીકરણના માર્ગો અને આગળનો માર્ગ” થીમ પર એક રાષ્ટ્રીય સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સંમેલન ભારત સરકારના સહકાર મંત્રાલય અને "ત્રિભુવન" સહકારી યુનિવર્સિટી (TSU) દ્વારા સંયુક્ત રીતે યોજવામાં આવ્યું હતું. દેશભરમાંથી નીતિ નિર્માતાઓ, સહકારી સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ, નિષ્ણાતો અને હિતધારકોએ સંમેલનમાં ભાગ લીધો હતો અને નીતિના અસરકારક અમલીકરણ પર ચર્ચા કરી હતી.

માનનીય કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહના નેતૃત્વમાં માનનીય પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના "સહકાર સે સમૃદ્ધિ" ના વિઝનના કાર્યાન્વયનને ઝડપી બનાવવા અને રાષ્ટ્રીય વિકાસના મુખ્ય એન્જિન તરીકે સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત બનાવવાના પ્રયાસોને મજબૂત બનાવવા માટે આજે નવી દિલ્હીના વિજ્ઞાન ભવન ખાતે "રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ 2025 માટે અમલીકરણ માર્ગો અને આગળનો માર્ગ" વિષય પર એક રાષ્ટ્રીય સંમેલનનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ સંમેલન ભારત સરકારના સહકાર મંત્રાલય અને "ત્રિભુવન" સહકારી યુનિવર્સિટી (TSU) દ્વારા સંયુક્ત રીતે યોજવામાં આવ્યું હતું. દેશભરના નીતિ નિર્માતાઓ, સહકારી સંસ્થાઓના પ્રતિનિધિઓ, નિષ્ણાતો અને હિસ્સેદારોએ આ સંમેલનમાં ભાગ લીધો હતો અને નીતિના અસરકારક અમલીકરણ પર ચર્ચા કરી હતી.

રાષ્ટ્રીય સંમેલનને સંબોધતા, માનનીય કેન્દ્રીય સહકાર રાજ્ય મંત્રી શ્રી કૃષ્ણ પાલ ગુર્જરે જણાવ્યું હતું કે સહકારી ચળવળ ભારતની સામાજિક-આર્થિક માળખાનો એક મજબૂત આધારસ્તંભ રહી છે અને દાયકાઓથી ગ્રામીણ ભારતને સશક્ત બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે કહ્યું કે બદલાતા સમય, વધતી ગ્રામીણ આકાંક્ષાઓ અને વિકસતા આર્થિક લેન્ડસ્કેપને ધ્યાનમાં રાખીને, રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ 2025 એક વ્યાપક અને દૂરંદેશી રોડમેપ રજૂ કરે છે જે સહકારી સંસ્થાઓને રાષ્ટ્રીય વિકાસના બીજા એન્જિન તરીકે સ્થાપિત કરવામાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવશે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ નીતિનો ઉદ્દેશ્ય સહકારી સંસ્થાઓ દ્વારા સર્વસમાવેશક વિકાસને વેગ આપવા, ગ્રામીણ અર્થતંત્રને ઉર્જાવાન બનાવવા અને 2047 સુધીમાં વિકસિત ભારતના નિર્માણમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપવાનો છે.

કેન્દ્રીય સહકાર રાજ્ય મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે આ નીતિ 48 સભ્યોની રાષ્ટ્રીય સમિતિ દ્વારા આયોજિત 17 બેઠકો અને 4 પ્રાદેશિક કાર્યશાળાઓ દ્વારા દેશભરમાંથી મળેલા ઇનપુટ્સને સામેલ કરીને વ્યાપક પરામર્શ પ્રક્રિયા દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી છે. નીતિના મુખ્ય સ્તંભો પર પ્રકાશ પાડતા, તેમણે નોંધ્યું હતું કે સહકારી સંસ્થાઓના પાયાને મજબૂત બનાવવો, સહકારી માળખાનો વિસ્તાર કરવો, ગતિશીલ બિઝનેસ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવી, પારદર્શક અને વ્યવસાયિક સંચાલન સુનિશ્ચિત કરવું, સભ્ય-કેન્દ્રીયતાને પ્રોત્સાહન આપવું, નવા ક્ષેત્રોમાં વિસ્તરણ કરવું અને યુવાનોની ભાગીદારીને પ્રોત્સાહિત કરવી એ તેના મુખ્ય ક્ષેત્રો છે. તેમણે એ પણ માહિતી આપી હતી કે આ ચળવળને વધુ મજબૂત કરવા માટે રાજ્યોને તેમની પોતાની સહકાર નીતિઓ ઘડવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવી રહ્યા છે.

શ્રી કૃષ્ણ પાલ ગુર્જરે વધુમાં હાઇલાઇટ કર્યું હતું કે સહકાર મંત્રાલયે રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ 2025ને અનુરૂપ અનેક પરિવર્તનકારી પહેલો હાથ ધરી છે, જેમાં PACSને મલ્ટી-ફંક્શનલ ઇકોનોમિક યુનિટમાં રૂપાંતરિત કરવા અને તેમને 25થી વધુ પ્રવૃત્તિઓ હાથ ધરવા સક્ષમ બનાવવા, “ત્રિભુવન" સહકારી યુનિવર્સિટીની સ્થાપના, શ્વેત ક્રાંતિ 2.0, નેશનલ કોઓપરેટિવ ડેટાબેઝ, કોઓપરેટિવ રેન્કિંગ ફ્રેમવર્ક અને ભારત ટેક્સી જેવી નવીન પહેલોનો સમાવેશ થાય છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે આ સંમેલન નીતિના અસરકારક અને સમયબદ્ધ અમલીકરણ માટે મજબૂત પાયો નાખશે અને સહકારી ક્ષેત્રને નવી દિશા આપશે.

આ પ્રસંગે સહકાર મંત્રાલયના સચિવ ડૉ. આશિષ કુમાર ભુતાનીએ જણાવ્યું હતું કે દેશભરમાં 80,000થી વધુ PACSને મલ્ટી-ફંક્શનલ, બિઝનેસ-ઓરિએન્ટેડ અને વધુ કાર્યક્ષમ સંસ્થાઓમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે તેનું કોમ્પ્યુટરાઈઝેશન કરવામાં આવી રહ્યું છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે PACS સ્તરે સંગ્રહનું વિકેન્દ્રીકરણ, ખેડૂતોને વાજબી ભાવ સુનિશ્ચિત કરવા, લણણી પછીના નુકસાનમાં ઘટાડો અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટાડવો એ મંત્રાલયની મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ છે.

પ્રધાનમંત્રીની આર્થિક સલાહકાર પરિષદના અધ્યક્ષ પ્રો. એસ. મહેન્દ્ર દેવે તેમના વિશેષ વ્યાખ્યાનમાં ભારતીય અર્થતંત્રમાં સહકારી ક્ષેત્રના યોગદાનને ત્રણ ગણું કરવાની વ્યૂહરચના પર ભાર મૂકતા જણાવ્યું હતું કે સહકારી સંસ્થાઓ સર્વસમાવેશક અને ટકાઉ વિકાસ માટે એક શક્તિશાળી વાહન તરીકે ઉભરી શકે છે. આ જ પ્રસંગે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયાના સેન્ટ્રલ બોર્ડના ડિરેક્ટર શ્રી સતીશ મરાઠેએ જણાવ્યું હતું કે છેવાડાના માનવી સુધી સસ્તું ધિરાણ પહોંચાડવા માટે સહકારી ક્ષેત્ર સૌથી અસરકારક પદ્ધતિ છે.

સંમેલન દરમિયાન, ડિજિટલ પબ્લિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, વિકાસના એન્જિન તરીકે PACS ને મજબૂત કરવા, સભ્ય શિક્ષણ, યુવાનો અને મહિલાઓની ભાગીદારી, ઓર્ગેનિક ઉત્પાદન બજારોમાં નેતૃત્વ અને સહકારી ધિરાણ અને બેંકિંગ જેવા ક્ષેત્રોને આવરી લેતા બહુવિધ થીમેટિક સત્રોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. બ્રેકઆઉટ સત્રો અને ઓપન હાઉસ ચર્ચાઓએ નીતિ અમલીકરણ માટે વ્યવહારુ ભલામણો પૂરી પાડી હતી, ત્યારબાદ સમાપન સત્ર દરમિયાન આગળના માર્ગ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.

રાષ્ટ્રીય સંમેલને રાષ્ટ્રીય સહકાર નીતિ 2025ના અસરકારક અમલીકરણને આગળ વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ તરીકે સેવા આપી હતી અને આશા રાખવામાં આવે છે કે તે સહકારી ક્ષેત્રને પારદર્શક, ટેકનોલોજી-સંચાલિત અને જન-કેન્દ્રીય પ્રણાલી તરીકે વધુ મજબૂત બનાવશે, જેનાથી ‘સહકાર સે સમૃદ્ધિ’ના વિઝનને સાકાર કરવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે.

SM/BS/JD