સહકાર મંત્રાલયે દેશભરમાં સહકારી ક્ષેત્રને મજબૂત કરવા અને વિસ્તારવા માટે અનેક પહેલો હાથ ધરી છે, જેમાં પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS) ની પ્રવૃત્તિઓના વૈવિધ્યકરણ જેવી કે CSCs, PMKSKs, જન ઔષધિ કેન્દ્રો વગેરેનું સંચાલન સામેલ છે, જેનાથી વધારાની આવકના સ્ત્રોત ઊભા થાય છે. વધુમાં, ભારત સરકારે આગામી પાંચ વર્ષમાં દેશની તમામ પંચાયતો અને ગામડાઓને આવરી લેવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે નવી બહુહેતુક PACS/ડેરી/મત્સ્યઉદ્યોગ સહકારી મંડળીઓ સ્થાપવાની યોજનાને મંજૂરી આપી છે. PACS ને મજબૂત કરવા માટે, કુલ 2925.39 કરોડના નાણાકીય ખર્ચ સાથે કાર્યરત PACS ના કોમ્પ્યુટરાઈઝેશન માટેના પ્રોજેક્ટને ભારત સરકાર દ્વારા મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેમાં દેશની તમામ કાર્યરત PACS ને સામાન્ય ERP-આધારિત રાષ્ટ્રીય સોફ્ટવેર પર લાવવા અને તેમને StCBs અને DCCBs દ્વારા નેશનલ બેંક ફોર એગ્રીકલ્ચર એન્ડ રૂરલ ડેવલપમેન્ટ (NABARD) સાથે જોડવાનો સમાવેશ થાય છે.

કેટલીક મુખ્ય પહેલોના સંદર્ભમાં પશ્ચિમ બંગાળની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન સંકલિત કરવામાં આવ્યું છે અને પરિશિષ્ટ (Annexure) માં મૂકવામાં આવ્યું છે.

પરિશિષ્ટમાં પ્રતિબિંબિત ઉપલબ્ધ ડેટા મુજબ, કેટલીક મુખ્ય પહેલોમાં પશ્ચિમ બંગાળની સહકારી મંડળીઓની ભાગીદારી અન્ય રાજ્યોની સરખામણીમાં ઓછી છે, જે વધુ વિસ્તરણ માટેની નોંધપાત્ર તકો સૂચવે છે.

સહકાર મંત્રાલયની યોજનાઓ અને પહેલો તમામ રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને સમાન રીતે લાગુ પડે છે. પશ્ચિમ બંગાળના કિસ્સામાં, પીએમ જન ઔષધિ કેન્દ્રો, કોમન સર્વિસ સેન્ટર્સ (CSCs), પીએમ કિસાન સમૃદ્ધિ કેન્દ્રો (PMKSK), પાણી સમિતિઓ, પેટ્રોલ/ડીઝલ આઉટલેટ્સ અને રાષ્ટ્રીય સહકારી સંસ્થાઓ જેવી કે NCOL, NCEL અને BBSSL માં ભાગીદારી તેમજ NCCF અને NAFED પોર્ટલ પર નોંધણી જેવી પહેલોના સંદર્ભમાં નિર્ણયો લેવાના બાકી છે, જેનાથી પશ્ચિમ બંગાળની સહકારી મંડળીઓ આ રાષ્ટ્રીય કાર્યક્રમોના લાભો મેળવવાથી મર્યાદિત રહી છે. મંત્રાલય આ પહેલોના વ્યાપક સહભાગીકરણ અને અસરકારક અમલીકરણની સુવિધા માટે રાજ્ય સરકાર સાથે સતત સંકળાયેલું છે.

 

*****

 

પરિશિષ્ટ

S.No.	STATE	2 Lakh MPACS/DCS/ FCS Formation + Strengthening- % Achievement vis-a-vis-targets			% PACS digitised vis-à-vis sanctioned PACS under PACS computerization	% of PACS as CSC	% of PACS as PMKSK
		MPACS	DCS	FCS
1	ANDHRA PRADESH	1%	19%	52%	99%	91%	66%
2	ARUNACHAL PRADESH	6%	0%	200%	9%	5%	0%
3	ASSAM	45%	71%	138%	68%	47%	4%
4	BIHAR	32%	61%	5%	100%	62%	20%
5	CHHATTISGARH	75%	25%	202%	100%	78%	82%
6	GOA	123%	10%	150%	59%	27%	4%
7	GUJARAT	29%	156%	38%	92%	23%	31%
8	HARYANA	6%	19%	28%	88%	59%	92%
9	HIMACHAL PRADESH	51%	371%	167%	73%	41%	34%
10	JHARKHAND	12700%	109%	113%	53%	46%	10%
11	KARNATAKA	111%	41%	130%	74%	37%	28%
12	KERALA*	0%	125%	47%	-	1%	64%
13	MADHYA PRADESH	51%	21%	76%	83%	81%	87%
14	MAHARASHTRA	36%	47%	132%	99%	40%	3%
15	MANIPUR	7%	16%	198%	65%	34%	12%
16	MEGHALAYA	5%	65%	39%	3%	14%	0%
17	MIZORAM	13%	3%	10%	25%	15%	0%
18	NAGALAND	1%	13%	60%	44%	1%	0%
19	ODISHA	1696%	17%	35%	0%	35%	59%
20	PUNJAB	0%	56%	93%	91%	73%	71%
21	RAJASTHAN	438%	65%	51%	72%	59%	46%
22	SIKKIM	77%	600%	67%	82%	49%	0%
23	TAMIL NADU	1%	532%	16%	99%	100%	71%
24	TELANGANA*	0%	28%	56%	-	62%	86%
25	TRIPURA	39%	3%	100%	56%	34%	0%
26	UTTARAKHAND	83%	43%	245%	55%	63%	48%
27	UTTAR PRADESH	36%	102%	94%	49%	66%	83%
28	WEST BENGAL	2%	9%	13%	79%	1%	0%
29	ANDAMAN AND NICOBAR ISLANDS	0%	0%	63%	100%	11%	2%
30	JAMMU AND KASHMIR	26%	657%	195%	76%	69%	22%
31	LADAKH	3%	0%	25%	100%	5%	0%
32	PUDUCHERRY	44%	7%	43%	100%	51%	11%
33	DAMAN AND DIU & DNH	21%	0%	100%	44%	44%	0%

*કેરળ અને તેલંગાણા PACS કોમ્પ્યુટરાઈઝેશન પ્રોજેક્ટનો ભાગ નથી.

આ માહિતી કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકાર મંત્રી શ્રી અમિત શાહ દ્વારા રાજ્યસભામાં એક લેખિત જવાબમાં આપવામાં આવી હતી.

SM/BS/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2245395) મુલાકાતી સંખ્યા : 21