సుభాష్ చంద్ర బోస్ జయంతి సందర్భంగా ప్రతి ఏటా జనవరి 23న ప్రకటించే ‘సుభాష్ చంద్ర బోస్ ఆపదా ప్రబంధన్ పురస్కార్’ ఒక ప్రతిష్ఠాత్మక జాతీయ గౌరవం. విపత్తుల నిర్వహణ రంగంలో వ్యక్తులు, సంస్థలందించే అమూల్య సేవలను గుర్తింపుగా ఈ అవార్డును ఇస్తున్నారు. విపత్తులను నిరోధించే, విపత్తులను ఎదుర్కోవడానికి సన్నద్ధమయ్యే, విపత్తులకు ప్రతిస్పందించే, విపత్తుల నుంచి తిరిగి తేరుకునేలా దేశ శక్తియుక్తుల్ని పటిష్ఠపరిచే అసాధారణ కృషినీ, సర్వోత్తమ పద్ధతుల్నీ లోకానికి వెల్లడించాలనే సంకల్పంతో ఈ పురస్కారాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసింది.  
విపత్తుల నిరోధం, విపత్తు ప్రసరించే ప్రభావాన్ని తగ్గించే దిశగా చర్యలు చేపట్టడం, విపత్తును సమర్థంగా ఎదుర్కోవడానికి సన్నద్ధం కావడం, విపత్తు వేళల్లో తగిన విధంగా ప్రతిస్పందన చర్యలు తీసుకోవడం, సహాయ-పునరావాస చర్యలు, పునర్నిర్మాణం, పరిశోధన, నూతన ఆవిష్కరణ, ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల కల్పన, సమాజాన్ని చైతన్యపరచడం, సామర్థ్యాలను పెంపొందించే చర్యలు సహా విపత్తు నిర్వహణకు సంబంధించిన అన్ని కోణాల్లోనూ అసాధారణ సేవలను అందించే వర్గాల్ని ఈ పురస్కారం గుర్తిస్తుంది. నూతన ఆవిష్కరణలనూ, ఉత్తమ పద్ధతులనూ వెన్ను తట్టి ప్రోత్సహించడం, సురక్షిత విపత్తు వేళ ఆటుపోటులకు తట్టుకుని నిలిచేదిగా భారత్ ను తీర్చిదిద్దే దిశగా తోడ్పడాల్సిందిగా వ్యక్తులకూ, సంస్థలకూ స్ఫూర్తిని అందించడం ఈ అవార్డు లక్ష్యాలు. విపత్తు నష్టభయాన్ని తగ్గించడంతో పాటు మానవతాపూర్వక ప్రతిస్పందనల్లో అసాధారణ ప్రయత్నాలను గుర్తించి పండగ చేసుకోవడం కోసం ఈ పురస్కారాన్ని ఉద్దేశించారు. ఇది విజయవంతమైన నమూనాలను లోకానికి వెల్లడి చేయడంలోనూ, జాతీయ విపత్తు విరుచుకుపడే సందర్భాల్లో మరింత ఎక్కువ మందికి ప్రేరణ ఇవ్వడానికి ఈ అవార్డు దోహదం చేస్తుంది.  
పురస్కార కేటగిరీలు
• వ్యక్తి పరంగా - ప్రశంస పత్రం, పతకం
• సంస్థ పరంగా - ప్రశంస పత్రం, ఫలకం
ఎవరు దరఖాస్తు పెట్టుకోవచ్చు, ఎవరిని నామినేట్ చేయొచ్చు?
అర్హత కలిగిన నామినీలు ఎవరెవరంటే
• వ్యక్తులు
• సంస్థలు
• జాతీయ స్థాయి, రాష్ట్ర స్థాయి సంస్థలు
• జిల్లా అధికారులు
• పరిశోధన, విద్యా సంస్థలు
• ప్రభుత్వేతర సంస్థలు, పౌర సమాజ సంస్థలు

• ప్రయివేట్ రంగ సంస్థలు

భారతీయ పౌరులతో పాటు సంస్థలూ ఈ పురస్కారానికి అర్హమైనవే.

నామినేషన్ ప్రక్రియ
• నామినేషన్లను సంవత్సరమంతా స్వీకరిస్తారు
• దరఖాస్తుల్ని జాతీయ పురస్కారాల పోర్టల్ https://awards.gov.in ద్వారా ఆన్‌లైన్లోనే సమర్పించాలి.

• స్వీయ నామినేషన్‌నూ, అలాగే థర్డ్-పార్టీ నామినేషన్లను కూడా అనుమతిస్తారు.

***