ಮಿಷನ್ ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್‌ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, 14.03 ಲಕ್ಷ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು (AWCs) ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವೆಗಳು, ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ (ECCE), ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಪೋಷಣೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 8.98 ಕೋಟಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ದಿವ್ಯಾಂಗರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ಎರಡು ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ- "ನವಚೇತನ- ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಮೂರು ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟು, 2024" ಮತ್ತು "ಆದರ್ಶಿಲಾ- ಮೂರರಿಂದ ಆರು ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ 2024".

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು (AWWs) ಮತ್ತು ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸೂಚಕಗಳ ಮೇಲೆ ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು 'ಪೋಷಣ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್' ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ವಿವರಗಳು ಪೋಷಣ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಲಿಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ: https://www.poshantracker.in/statistics. ಹೆರಿಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ, ಹೆರಿಗೆ, ಪ್ರಸವಾನಂತರದ ಆರೈಕೆ, ಸ್ತನ್ಯಪಾನ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಾಲೋಚನೆ ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸಹ ಈ  ಅಪ್ಲಿಕೇಶನಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಷಣ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ತರಬೇತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಮಿಷನ್ ಪೋಶನ್ 2.0 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡಿಂಗ್ ತರಬೇತಿ ಮಾದರಿ, ಪೋಶನ್ ಭಿ ಪಧೈ ಭಿ (PBPB) ಅನ್ನು ಸಾಂಸ್ಥಿಕಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಕ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ 6 ವರ್ಷದವರೆಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಮಾಸ್ಟರ್ ತರಬೇತುದಾರರು (SLMTs) ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (SPNIWCD) ಯಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾಸ್ಟರ್ ತರಬೇತುದಾರರು, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ (AWWs) ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಏಕರೂಪದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 16, 2026 ರಂತೆ, ಒಟ್ಟು 41,645 SLMTs ಮತ್ತು 10,35,949 AWWs ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸುತ್ತು 1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತು II ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 3,641 SLMTs ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್‌ 2.0 ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ವಕಾಲತ್ತು ಸೇರಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪೋಷಣ್‌ ಮಾಸ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್ ಪಖ್ವಾಡಾಸ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನ ಆಂದೋಲನಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (CBEಗಳು) ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಎರಡು ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 2018 ರಿಂದ ದೇಶದಲ್ಲಿ 15 ಜನ ಆಂದೋಲನಗಳ ಮೂಲಕ 150 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಆಂದೋಲನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು (CBEಗಳು) ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಎರಡು ಸಿಬಿಇಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. 2018 ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 ರವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 9.8 ಕೋಟಿ ಸಿಬಿಇಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಭರವಸೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವವರ ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು, ಖರೀದಿ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಆಯುಷ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಪೋಷಣ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್ ಮೂಲಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಕುರಿತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದಲ್ಲದೇ, 2020 ರಲ್ಲಿ ನೀತಿ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು 2025 ರಲ್ಲಿ ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್‌ 2.0 ಗಾಗಿ ನಡೆಸಿದ ಪೋಷಣ್‌ ಅಭಿಯಾನದ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ.

DAY-NRLM ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು (SHGs) ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಮನೆಯ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬಹು ಜೀವನೋಪಾಯದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ 34 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು UTಗಳಲ್ಲಿ (ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಚಂಡೀಗಢ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) 90.91 ಲಕ್ಷ SHGಗಳಿವೆ.

ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, DAY-NRLM ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು, ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪು ಸಭೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ SHG ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಲೈನ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು ನೀಡುವ ತರಬೇತಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು SHG ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. SHG ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆತಿಥೇಯ ಸಚಿವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡ IEC ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ry ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಕಲಿಕಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಿಕಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ, ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು 'ಲಖ್‌ಪತಿ' ಯೋಜನೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ನಿಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪೋಷಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಿದರು.

 

*****

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2243894) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 29