નાર્કોટિક ડ્રગ્સ એન્ડ સાયકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ (NDPS) ના કેસો ગવર્નમેન્ટ રેલવે પોલીસ (GRP), નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB), ડાયરેક્ટોરેટ ઓફ રેવન્યુ ઇન્ટેલિજન્સ (DRI) અને અન્ય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ (LEAs) દ્વારા નોંધવામાં આવે છે. રેલવે પર GRP દ્વારા નોંધાયેલા NDPS કેસોની વિગતો નેશનલ ક્રાઈમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) દ્વારા 'ક્રાઈમ ઇન ઇન્ડિયા'માં રાજ્યવાર પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. આ ડેટા ગાંજો, મોર્ફિન વગેરે જેવી ચીજવસ્તુઓ મુજબ અલગથી પ્રકાશિત કરવામાં આવતો નથી. અન્ય એજન્સીઓ જેવી કે DRI, NCB, NIA અને CBI દ્વારા કરવામાં આવેલી NDPSની જપ્તીને લગતા ડેટા પણ 'ક્રાઈમ ઇન ઇન્ડિયા'માં પ્રકાશિત થાય છે, જેમાં રેલવે-વિશિષ્ટ જપ્તીનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવતો નથી.

11.04.2019 ના ગેઝેટ નોટિફિકેશન દ્વારા રેલવે સુરક્ષા દળ (RPF) ને NDPS એક્ટ, 1985 ની કલમ 42 અને 67 ની જોગવાઈઓ હેઠળ તપાસ કરવા, જપ્ત કરવા અને ધરપકડ કરવા માટે સત્તા આપવામાં આવી છે. જો કે, RPF ને NDPS એક્ટ હેઠળ કેસ નોંધવા અને તેની તપાસ કરવાની સત્તા નથી. તેથી, RPF દ્વારા રિકવર કરાયેલ માદક દ્રવ્યો અને ધરપકડ કરાયેલ વ્યક્તિઓને આગળની કાયદેસરની કાર્યવાહી માટે GRP અથવા અન્ય સત્તાધિકારી એજન્સીઓને સોંપવામાં આવે છે.

ટ્રેનોમાં અને સ્ટેશનો પર ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ વિરુદ્ધ RPF દ્વારા નીચે મુજબના પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે:

• માદક દ્રવ્યોને લગતી ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓને ઓળખવા, અટકાવવા અને તેને નાબૂદ કરવામાં કાર્યક્ષમતા વધારવા માટે NCB, GRP અને સ્થાનિક પોલીસ સાથે નિયમિત સમન્વય બેઠકો યોજવામાં આવે છે.
• RPF 'નાર્કો કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર' (NCORD) નો ભાગ છે અને ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ વિરુદ્ધની કાર્યવાહીમાં સક્રિયપણે સામેલ છે.
• સામાનના સ્ક્રીનિંગ માટે મહત્વના રેલવે સ્ટેશનો પર એક્સ-રે બેગેજ સ્કેનર લગાવવામાં આવ્યા છે.
• રેલવે સ્ટેશનો અને સંખ્યાબંધ કોચમાં પૂરા પાડવામાં આવેલા CCTV કેમેરા દ્વારા દેખરેખ રાખવામાં આવે છે.
• NDPS ના પરિવહન માટે સંવેદનશીલ ગણાતા રૂટ અને ટ્રેનોમાં વિશેષ ઝુંબેશ (Special Drives) ચલાવવામાં આવે છે.
• ટ્રેનો અને રેલવે સ્ટેશનોમાં NDPS ની તપાસ માટે તાલીમ પામેલા સ્નિફર ડોગ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
• મુસાફરોને શિક્ષિત કરવા અને શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિઓની જાણ કરવા પ્રોત્સાહિત કરવા માટે જાહેર જાગૃતિ અને સંવેદનશીલતા અભિયાનો પણ આયોજિત કરવામાં આવે છે.

વર્ષ 2023, 2024 અને 2025 દરમિયાન, RPF એ અનુક્રમે 1,220, 1,392 અને 1,716 NDPS ના કેસો શોધી કાઢ્યા છે અને આગળની કાયદેસરની કાર્યવાહી માટે સત્તાધિકારી એજન્સીઓને સોંપ્યા છે.

આ માહિતી કેન્દ્રીય રેલવે, માહિતી અને પ્રસારણ તથા ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને માહિતી ટેકનોલોજી મંત્રી શ્રી અશ્વિની વૈષ્ણવ દ્વારા આજે લોકસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં પૂરી પાડવામાં આવી હતી.

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2241997) મુલાકાતી સંખ્યા : 15