AAHAR 2026 ની 40મી આવૃત્તિએ નવી દિલ્હીમાં સમગ્ર ખાદ્ય અને આતિથ્ય ક્ષેત્રના સહભાગીઓને એક કર્યા છે. પાંચ દિવસીય આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રદર્શન 10 થી 14 માર્ચ, 2026 દરમિયાન યોજાશે. તે ઉત્પાદકો, નિકાસકારો, આતિથ્ય વ્યવસાયો અને ટેકનોલોજી પ્રદાતાઓ માટે એક પ્લેટફોર્મ પૂરું પાડે છે. તેઓ જોડાઈ શકે છે અને નવી તકો શોધી શકે છે. વર્ષોથી, આહાર ખાદ્ય અને આતિથ્ય ક્ષેત્રે એશિયાના અગ્રણી વેપાર પ્રદર્શનો પૈકીનું એક બની ગયું છે. ભારત અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળોએથી લગભગ 1,800 પ્રદર્શકો ભાગ લે છે, આ કાર્યક્રમમાં પ્રોસેસ્ડ ફૂડ્સ, પીણાં, ડેરી ઉત્પાદનો, બેક્ડ વસ્તુઓ અને કૃષિ ઉત્પાદનો જેવા વિવિધ પ્રકારના ઉત્પાદનો રજૂ કરવામાં આવ્યા છે.

ભારત મંડપમમાં અનેક હોલમાં ફેલાયેલું આ પ્રદર્શન પરંપરાગત સ્વાદ અને આધુનિક ખાદ્ય પ્રક્રિયાકરણ નવીનતાઓ બંનેને પ્રદર્શિત કરે છે, જ્યારે ઉત્પાદકો, નિકાસકારો, ખરીદદારો અને આતિથ્ય વ્યવસાયો વચ્ચે વેપારી-થી-વેપારી (બીટુબી) જોડાણને સરળ બનાવે છે. ઉત્પાદનોના પ્રદર્શન ઉપરાંત, આહાર ભારતનાં વિકસતા ખાદ્ય પ્રક્રિયાકરણ ક્ષેત્રને આકાર આપનારા ઉદ્યોગસાહસિકો અને સાહસોની ગાથાઓ પણ સામે લાવે છે.

સિક્કિમથી રાષ્ટ્રીય મંચ સુધી

વન ડિસ્ટ્રિક્ટ વન પ્રોડક્ટ પહેલના જીવંત સ્ટોલ પર, સિક્કિમ સ્ટેટ પેવેલિયન હિમાલિયન રાજ્યોના  વિશિષ્ટ સ્વાદોનું પ્રદર્શન કરે છે, જે મુલાકાતીઓ અને ખરીદદારો બંનેને આકર્ષે છે.

ભાગ લેનારાઓમાં સિક્કિમના ગૅંગટૉકના ઉદ્યોગસાહસિક સાંગિડોમા ભુટિયાનો સમાવેશ થાય છે, જેમની યાત્રા દર્શાવે છે કે કેવી રીતે સરકારનો ટેકો નાના ખાદ્ય વ્યવસાયોને વિકાસ સાધવામાં મદદ કરી રહ્યો છે. સંગીદોમાએ લગભગ 16 વર્ષ પહેલાં નાના પાયે પરંપરાગત સિક્કિમના ખાદ્ય ઉત્પાદનોનું ઉત્પાદન કરીને તેમની ઉદ્યોગસાહસિક યાત્રા શરૂ કરી. પ્રારંભિક વર્ષોમાં, વ્યવસાયને ટકાવી રાખવા માટે તેણીએ પોતાની અંગત બચત પર સંપૂર્ણ આધાર રાખ્યો હતો. હવે, તે 'ટેસ્ટ ઓફ સિક્કિમ' નામની બ્રાન્ડ ચલાવે છે, જે તેના પરંપરાગત અથાણાં માટે જાણીતો છે. અથાણાં બનાવવાની સાથે, એક માસ્ટર ટ્રેનર તરીકે, તેઓ ગ્રામીણ મહિલાઓને ફૂડ પ્રોસેસિંગ કૌશલ્યમાં તાલીમ આપે છે, જેનાથી તેમને કમાણી કરવા અને આત્મનિર્ભર બનવા માટે નવી તકો પ્રાપ્ત થાય છે.

તેમની સફરમાં એક મોટો વળાંક ત્યારે આવ્યો જ્યારે તેણીએ પ્રધાનમંત્રી સૂક્ષ્મ ખાદ્ય પ્રક્રિયા સાહસોના ઔપચારિકરણ (PMFME) યોજનાનો લાભ લીધો, જે નાના ખાદ્ય પ્રક્રિયા વ્યવસાયોને ટેકો આપતી કેન્દ્ર સરકારની એક મુખ્ય પહેલ છે. તેમણે ₹10 લાખની લોન લીધી, જેના કારણે તેઓ આધુનિક પ્રોસેસિંગ સાધનોમાં રોકાણ કરી શક્યા અને તેમની ઉત્પાદન ક્ષમતાનો વિસ્તાર કરી શક્યા. તેણીને ₹3.5 લાખની ગ્રાન્ટ પણ મળી, જેનાથી તેણીને લોન ચૂકવવામાં અને તેણીનો વ્યવસાય વધુ આત્મવિશ્વાસથી ચલાવવામાં મદદ મળી.

પોતાની કારકિર્દી પર દૃષ્ટિપાત કરતા, શ્રીમતી સંગીદોમા યાદ કરે છે કે તેમનો વ્યવસાય ખૂબ નાના પાયા પર શરૂ થયો હતો. લોન મળ્યા પછી, મેં મશીનરીમાં રોકાણ કર્યું અને મારું ઉત્પાદન વધાર્યું. આ યોજનાએ મારા જેવા ઉદ્યમીઓ માટે, ખાસ કરીને મર્યાદિત નાણાકીય સંસાધનો ધરાવતી મહિલાઓ માટે નવી તકો ઊભી કરી છે.

તેમનો વ્યવસાય સિક્કિમની પ્રખ્યાત કાર્બનિક 'દલ્લે ખુર્સાની' મરચીમાંથી બનાવેલા મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો પર ધ્યાન આપે છે, જે ભૌગોલિક સંકેત (GI) ટેગ ધરાવે છે. મરચાં સીધા સ્થાનિક ખેડૂતો પાસેથી મેળવવામાં આવે છે અને તેનો આથો જમાવેલા મરચાંના અથાણાં, મસાલા મિશ્રણ અને મિશ્રિત મસાલા જેવા ઉત્પાદનોમાં રૂપાંતર કરવામાં આવે છે. ઉત્પાદનોની શ્રેણીમાં સ્થાનિક રીતે ઉગાડવામાં આવતા ફળો જેવા કે લાપસી (આલુ) નો પણ સમાવેશ થાય છે, જેને ડાલે મરચાના વિશિષ્ટ સ્વાદ સાથે ભેળવીને અનોખી પ્રાદેશિક સ્વાદિષ્ટ વાનગીઓ બનાવવામાં આવે છે. તેણી સમજાવે છે

“અમારા ઉત્પાદનો સિક્કિમની આગવી પેદાશો છે. મોટા શહેરોના લોકો તેમને ચાખવા માટે ખૂબ જ ઉત્સુક છે અને તેમના અધિકૃત સ્વાદની પ્રશંસા કરે છે.

નીતિગત સહાયતાથી, તેણીએ પોતાના ઉત્પાદનોને દિલ્હી, હૈદરાબાદ, ચેન્નઈ, કોલકાતા, મહારાષ્ટ્ર અને અરુણાચલ પ્રદેશ સહિત ભારતના ઘણા શહેરોમાં પહોંચાડ્યા છે. સાંગીડોમા પહેલી વાર AAHAR 2026 માં જોડાઈ રહી છે અને આવતા વર્ષે ફરીથી ભાગ લેવાની આશા રાખે છે.

ભારતમાં ચાની મૂલ્ય શૃંખલામાં ટ્રેસિબિલિટી અને ગુણવત્તા નવીનતા.

કર્ણાટકની ચા બ્રાન્ડ આયર્ન કેટલના પ્રતિનિધિ ધીરજ અર્જુન કે એસ સાથેની વાતચીતમાં, કંપની ચા પુરવઠા શૃંખલામાં પારદર્શિતા, ટ્રેસિબિલિટી અને ગુણવત્તાયુક્ત સોર્સિંગ પર કેવી રીતે ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે તે વિશે માહિતી શેર કરી. આયર્ન કેટલ ચાની ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓ પ્રદાન કરે છે: આસામમાંથી મેળવેલી CTC (ક્રશ, ટીયર, કર્લ) પદ્ધતિથી બનેલી ચા, વિવિધ ફ્લેવરવાળી અને લીલી ચા, અને "સંજીવની" નામની લીલી ચાની એક વિશિષ્ટ શૃંખલા. ગુણવત્તાયુક્ત સંસાધન પ્રાપ્તિ કંપનીના મોડેલનું કેન્દ્રબિંદુ છે. કંપનીનું મુખ્ય કાર્યાલય કર્ણાટકના બેંગલુરુમાં આવેલું છે, જ્યારે પ્રોસેસિંગ સુવિધાઓ કાચા માલના પ્રાપ્તિ પ્રદેશોની નજીક આસામમાં અને તમિલનાડુના નીલગિરિમાં આવેલી છે. તે રેઈનફોરેસ્ટ એલાયન્સ, હેસેપ (જોખમ વિશ્લેષણ અને જટિલ નિયંત્રણ બિંદુઓ) અને ISO (આંતરરાષ્ટ્રીય માનકીકરણ સંસ્થા) સહિતના અનેક પ્રમાણપત્રો ધરાવે છે.

હાથથી 'બે પત્તી અને એક કળી' તોડવામાં વધુ મહેનત લાગે છે અને ઉત્પાદન ઓછું આવે છે, પરંતુ તેનાથી ચાનો એક વધુ સારો કપ બને છે,

ગુણવત્તાના ધોરણો જાળવવા માટે, કંપની આસામ અને નીલગીરીમાં કૃષિ અધિકારીઓને તૈનાત કરે છે, જેઓ સીધા ખેડૂતો સાથે કામ કરીને ખેતીની પદ્ધતિઓ, જંતુનાશક દવાઓના ઉપયોગ અને ચા વીણવાની તકનીકો પર તાલીમ આપે છે. નેટવર્કમાં જોડાતા નવા ખેડૂતો ગુણવત્તાના નિર્દેશોનું પાલન સુનિશ્ચિત કરવા માટે એકથી બે મહિનાનું માર્ગદર્શન અને નિરીક્ષણ મેળવે છે.

આયર્ન કેટલે ચાની પુરવઠા શૃંખલામાં પારદર્શિતા વધારવા માટે QR કોડ આધારિત ટ્રેસીબિલિટી સિસ્ટમ દાખલ કરી છે. દરેક છૂટક ચાના પેકેટ પર એક અનોખો QR કોડ હોય છે, જે ગ્રાહકોને ચાના બગીચાથી ચાના કપ સુધીની તેની સમગ્ર યાત્રા શોધી કાઢવામાં મદદ કરે છે. કોડ સ્કેન કરવાથી ગ્રાહકો નીચેની વિગતવાર માહિતી મેળવી શકે છે:

• ખેડૂતનું નામ,
• ખેતરનું જિઓ-ટેગ કરેલું સ્થાન,
• ચોક્કસ તારીખ અને સમય તોડવાનો
• પાંદડા ફેક્ટરી પહોંચ્યા તે સમયે, અને
• ખેતી પદ્ધતિઓની વિગતો, જેવી કે જંતુનાશક દવાઓનો ઉપયોગ.

આ ડિજિટલ ટ્રેસિબિલિટી મોડેલ ગ્રાહકનો વિશ્વાસ મજબૂત કરે છે અને સમગ્ર મૂલ્ય શૃંખલામાં જવાબદેહીને પ્રોત્સાહન આપે છે.

આહાર ૨૦૨૬ માં પ્રથમ વખત ભાગ લેતાં, કંપની આ પ્રદર્શનને તેના ટ્રેસેબલ ચા મૉડલને વિશાળ પ્રેક્ષકો સમક્ષ રજૂ કરવાની તક તરીકે જુએ છે. સમર્પિત પ્રયાસો દર્શાવે છે કે કેવી રીતે ડિજિટલ ટ્રેસિબિલિટી, ખેડૂત-કેન્દ્રિત સોર્સિંગ અને ગુણવત્તા-સંચાલિત કિંમત નિર્ધારણ કૃષિ મૂલ્ય શૃંખલાઓને નવો આકાર આપી શકે છે, જ્યારે ગ્રાહકનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બનાવે છે.

કાનપુરની એક મસાલા કંપની પોતાનો વ્યાપ વધારી રહી છે.

ઉત્તર પ્રદેશના કાનપુરમાં આવેલી સુભાષ એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રા. લિ., એક મસાલા ઉત્પાદક કંપની, ભારતમાં નાના અને મધ્યમ કદના ખાદ્ય પ્રક્રિયા સાહસોની ગાથા અને સતત વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. 1992માં સ્થપાયેલી આ પેઢીએ ભારતીય રસોડામાં સામાન્ય રીતે વપરાતા આવશ્યક મસાલાનું ઉત્પાદન કરીને તેની શરૂઆત કરી. છેલ્લા ત્રણ દાયકાથી, તેણે ધીમે ધીમે તેની કામગીરીનો વિસ્તાર કર્યો છે અને કેટલાક રાજ્યોમાં વિતરકો તથા છૂટક ભાગીદારોનું એક મજબૂત નેટવર્ક ઊભું કર્યું છે. આજે કંપની હળદર, ધાણા, મરચાં અને મિશ્ર મસાલા સહિત રસોડાના આવશ્યક મસાલાઓની વિશાળ શ્રેણીનું ઉત્પાદન કરે છે. સુબાષ એગ્રો ઇન્ડસ્ટ્રી પ્રા. લિ.ના પ્રતિનિધિ જિતેન્દ્ર મોહન તિવારીએ જણાવ્યું હતું કે કંપની નાસ્તાના ઉત્પાદકોને, ખાસ કરીને નમકીન જેવી પ્રોડક્ટ્સ માટે, સીઝનિંગ મિશ્રણ પણ સપ્લાય કરે છે. સમય જતાં, આ સાહસે મસાલા ઉપરાંત પાપડ, અથાણાં, અગરબત્તી, ધૂપ સ્ટીક્સ, હિંગ અને સોયા નગેટ્સ (સોયા બડી) નો પણ સમાવેશ કરીને તેના ઉત્પાદન પોર્ટફોલિયોને વૈવિધ્યસભર બનાવ્યો છે.

"હાલમાં, અમે 100 થી વધુ ઉત્પાદનો પ્રદાન કરીએ છીએ, ખાતરી કરીએ છીએ કે દરેક પેકેજ સુગંધ, શુદ્ધતા અને તાજગી માટેના અમારા કડક માપદંડોને પૂર્ણ કરે છે," જીતેન્દ્ર મોહન તિવારી જણાવે છે.

તેના ઉત્પાદનો વિતરકો અને છૂટક વેપારીઓના સ્થાપિત નેટવર્ક દ્વારા કેટલાક રાજ્યોમાં વિતરિત થાય છે, જેમાં ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, બિહાર, છત્તીસગઢ, ઝારખંડ અને ઉત્તરાખંડનો સમાવેશ થાય છે. આહાર ૨૦૨૬ માં ભાગ લેવાથી કંપનીને ભારતના વિકસતા ખાદ્ય પ્રક્રિયા ક્ષેત્રમાં તેની ઉત્પાદન શ્રેણી પ્રદર્શિત કરવા, સંભવિત ખરીદદારો સાથે જોડાવા અને નવા બજાર અવસરો શોધવાની તક મળે છે.

તાજા ફળોમાંથી ફ્રોઝન નવીનતાઓ

AAHAR 2026 માં નોંધાયેલી કંપનીઓમાંની એક નાગપુરમાં સ્થિત ગણપતિ ફ્રોઝન વર્લ્ડ છે. પ્રતિનિધિ ગૌરવજીએ જણાવ્યું હતું કે આ કંપની ખાદ્ય પ્રક્રિયાકરણ અને હોસ્પિટાલિટી ક્ષેત્રો માટે મૂલ્યવર્ધિત ફળોના ઘટકો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા વ્યવસાયોના વધતા હિસ્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. આશરે આઠ વર્ષ પહેલાં સ્થપાયેલા આ સાહસે શરૂઆતમાં મોસમી ફળોની પ્રક્રિયા કરીને તેમને વ્યવસાયો માટે અનુકૂળ, તૈયાર-ઉપયોગી સામગ્રીમાં રૂપાંતરિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હતું.

સમય જતાં, તેણે વિવિધ ઉત્પાદન પોર્ટફોલિયો વિકસાવ્યો છે જેમાં ફ્રોઝન ફ્રુટ પલ્પ, ફ્રૂટ શોટ્સ, કુલ્ફી પ્રિમિક્સ અને ફ્રોઝન બેરીનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉત્પાદનોનો પીણાં, મીઠાઈઓ અને પ્રક્રિયા કરેલા ખાદ્ય ઉત્પાદનોમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે. તાજા ફળોને સ્થિર પલ્પ અને ઘટકોમાં રૂપાંતરિત કરીને, કંપની ખાદ્ય ઉત્પાદકોને ઋતુગત ઉપલબ્ધતાને ધ્યાનમાં લીધા વિના બારેમાસ ફળોના સ્વાદ મેળવવામાં સક્ષમ બનાવે છે.

આલ્ફોન્સો કેરીનો પલ્પ, સીતાફળનો પલ્પ અને જાંબુનો પલ્પ જેવા ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ મિલ્કશેક, આઈસ્ક્રીમ અને ડેઝર્ટની તૈયારીમાં સામાન્ય રીતે થાય છે. ઉત્પાદનોને આશરે -18° સેલ્સિયસ તાપમાને સાચવવામાં આવે છે, જે તેમની તાજગી, સ્વાદ અને લાંબા સમય સુધી ટકી રહેવાની ક્ષમતા જાળવવામાં મદદ કરે છે. આનાથી વ્યાપારી વપરાશકર્તાઓ માટે તેમનો સંગ્રહ અને પરિવહન સરળ બને છે.

મુખ્યત્વે બિઝનેસ-ટુ-બિઝનેસ (B2B) ક્ષેત્રે કાર્યરત, ગણપતિ ફ્રોઝન વર્લ્ડ શેક, પીણાં, મીઠાઈઓ અને ફળ આધારિત અન્ય ઉત્પાદનો બનાવતા ઉત્પાદકોને ફળોના ઘટકો પૂરા પાડે છે. કંપની હોરેકા (હોટલ, રેસ્ટોરન્ટ અને કેટરિંગ) ક્ષેત્રને પણ સેવા આપે છે, જે મોટા પાયે કાર્યક્ષમ ખોરાક તૈયાર કરવામાં મદદરૂપ થાય તેવા ઘટકો પૂરા પાડે છે.

ગણપતિ ફ્રોઝન વર્લ્ડ 2023 થી ત્રણ વખત આ પ્રદર્શનમાં ભાગ લઈ ચૂક્યું છે. કંપની તેની પ્રોડક્ટ રેન્જ પ્રદર્શિત કરવા માટે AAHAR 2026 નો ઉપયોગ પ્લેટફોર્મ તરીકે કરી રહી છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરના ફૂડ પ્રોસેસર્સ, હોસ્પિટાલિટી વ્યવસાયો અને વિતરકો સાથે જોડાવાનો છે.

શ્રી ગૌરવે જણાવ્યું હતું કે, “આહાર અમારા માટે અમારા ઉત્પાદનોનું પ્રદર્શન કરવા અને દેશભરના ખરીદદારો સાથે જોડાવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ મંચ રહ્યો છે.” દર વર્ષે, આપણે અહીં નવી તકો અને ભાગીદારીઓ ઉભરી રહી છે તે જોઈએ છીએ.

ગુજરાતની નિર્જલીકૃત ખાદ્ય નવીનતાઓ

ભારતનો વિકસતો ફૂડ પ્રોસેસિંગ ક્ષેત્ર એવા નવીન સ્ટાર્ટઅપ્સના ઉદ્ભવનો સાક્ષી બની રહ્યો છે જે કૃષિ ઉત્પાદનો પર પ્રક્રિયા કરીને તેનો વપરાશ કરવાની રીતને બદલી રહ્યા છે. આનું ઉદાહરણ આરંભ ફૂડ એક્સપોર્ટ છે, જેનું નેતૃત્વ મેનેજિંગ ડિરેક્ટર ધ્રુવ ભાલરિયા કરી રહ્યા છે, જે AAHAR 2026 માં તેના ઉત્પાદનો પ્રદર્શિત કરી રહ્યા છે. આ કંપનીની સ્થાપના 2021 ની આસપાસ થઈ હતી. તે ગુજરાતના ભાવનગરમાં સ્થિત છે. કંપની ઉપયોગ માટે તૈયાર ડિહાઇડ્રેટેડ ઘટકોના ઉત્પાદન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. આ ઘટકોમાં ડિહાઇડ્રેટેડ ફળો, શાકભાજી અને ફ્લેવરિંગ પાવડરનો સમાવેશ થાય છે. તે ઘરગથ્થુ રસોડા અને ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગ બંને માટે બનાવાયેલ છે.

પ્રદર્શન સ્ટોલ પર કંપની ટામેટા, લીંબુ, બીટરૂટ, બટાકા અને ડુંગળીના ફ્લેક્સ, તેમજ સફરજન અને લીંબુના પાઉડર સહિત વિવિધ પ્રકારના ઉત્પાદનો પ્રદર્શિત કરી રહી છે. ઉત્પાદન શ્રેણીમાં ફુદીનો, કઢી પત્તા અને કસૂરી મેથી જેવી સૂકવેલી વનસ્પતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે, જેનો મસાલા મિશ્રણ, તૈયાર ખોરાક, બેકરી ઉત્પાદનો, પીણાં અને સ્મૂધીમાં વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. આ કંપનીનો અભિગમ ખાદ્ય પ્રક્રિયામાં નિર્જલીકરણ તકનીકના વધી રહેલા મહત્વને દર્શાવે છે. તાજા કૃષિ ઉત્પાદનોને લાંબા સમય સુધી ટકી રહે તેવા પાવડર અને ફ્લેક્સમાં રૂપાંતરિત કરીને, આવા સાહસો કૃષિમાં મૂલ્યવર્ધન કરે છે અને લણણી પછી થતા નુકસાનમાં ઘટાડો કરે છે.

ભારતની વિકસતી અન્ન પ્રક્રમણ ઇકોસિસ્ટમનું પ્રદર્શન

AAHAR 2026 માંથી આવતી વિવિધ વાર્તાઓ ભારતના ફૂડ પ્રોસેસિંગ ઉદ્યોગની વધતી જતી ગતિશીલતા પર ભાર મૂકે છે. પ્રાદેશિક સ્વાદને પ્રોત્સાહન આપતા નાના ઉદ્યોગસાહસિકોથી લઈને નવીન તકનીકો અને મૂલ્યવર્ધિત ઉત્પાદનો રજૂ કરતી સ્ટાર્ટઅપ્સ સુધી, આ પ્રદર્શન દર્શાવે છે કે દેશભરના વ્યવસાયો કેવી રીતે નવી તકો શોધી રહ્યા છે. એક છત નીચે ઉદ્યોગસાહસિકો, ઉદ્યોગ હિતધારકો અને ખરીદદારોને એકસાથે લાવીને, આહાર જેવા પ્લેટફોર્મ ખાદ્ય મૂલ્ય શૃંખલામાં જોડાણોને મજબૂત કરવામાં મદદ કરે છે, જ્યારે ભારતના ખાદ્ય પ્રક્રિયા તંત્રની સમૃદ્ધિ અને નવીનતાનું પ્રદર્શન કરે છે.

સંદર્ભો

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રાલય

આહાર 2026દિલ્હી મેળાની સત્તાવાર વેબસાઇટ

પીડીએફ ફાઇલ માટે અહીં ક્લિક કરો

SM/DK/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2239137) મુલાકાતી સંખ્યા : 9