ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨਰੇਂਦਰ ਮੋਦੀ ਦੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦੌਰੇ ਦੌਰਾਨ, 26 ਫਰਵਰੀ, 2026 ਨੂੰ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੂਆਕਲਚਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਸਹਿਮਤੀ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ। ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਮੰਤਰੀ ਸ਼੍ਰੀ ਅਵੀ ਡਿਚਟਰ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਡਾ. ਐੱਸ. ਜੈਸ਼ੰਕਰ ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਇਆ।

ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਅਭਿਆਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੂਆਕਲਚਰ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਨੀਲੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਤੱਟਵਰਤੀ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਜੀਵਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੂਆਕਲਚਰ ਲਈ ਨਵੇਂ ਭਾਰਤ-ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਸੈਂਟਰ ਆਫ਼ ਐਕਸੀਲੈਂਸ (CoEs) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰੀ ਐਕੂਆਕਲਚਰ  ਮਿਉਜ਼ੀਅਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤਕਨੀਕੀ ਸਹਿਯੋਗ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਆਪਸੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਰਜੀਹੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਆਪਕ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਨਤ ਰੀਸਰਕੁਲੇਟਿੰਗ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਸਿਸਟਮ (RAS), ਪਾਣੀ ਦੀ ਮੁੜ ਵਰਤੋਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਆਟੋਮੇਸ਼ਨ-ਅਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀ, ਅਤੇ ਡੇਟਾ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਣਾਅ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਬਾਇਓਸਿਕਿਓਰ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲੇ ਖੇਤੀ ਮਾਡਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਸਹਿਯੋਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਇਲਾਜ ਵਿਧੀਆਂ, ਗੈਰ-ਹਮਲਾਵਰ ਵਿਕਲਪਾਂ, ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪਹੁੰਚਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।

ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਬਹੁ-ਉਪਖੰਡੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ (IMTA) ਵਿੱਚ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਬਾਇਓ-ਫਿਲਟਰ ਅਤੇ ਵਿਕਲਪਕ ਫੀਡ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਵਰਤਣ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝੇ ਯਤਨਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਅਤੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਨੁਕੂਲ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤਕਨਾਲੋਜੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰੀ ਸਰੋਤ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਸਹਿਮਤ ਹੋਏ।

ਸਮਰੱਥਾ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਇਸ ਸਾਂਝੇਦਾਰੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਥੰਮ੍ਹ ਹੋਣਗੇ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ, ਉੱਦਮੀਆਂ ਅਤੇ ਹਿੱਸੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਢਾਂਚਾਗਤ ਅਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ, ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ  ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ, ਅਨੁਭਵ ਟੂਰ ਅਤੇ ਮਾਹਿਰ-ਪੱਧਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨਗੀਆਂ। ਇਹ ਸਹਿਯੋਗ ਸਟਾਰਟਅੱਪਸ, ਖੋਜ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦਰਮਿਆਨ ਸਬੰਧਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰੀਸਾਈਕਲਿੰਗ, ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਨਕਿਊਬੇਟਰਾਂ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪਾਦ ਵਿਕਾਸ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ।

ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨ, ਪ੍ਰਗਤੀ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਕਰਨ, ਸਲਾਨਾ ਕਾਰਜ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਨਵੇਂ ਖੇਤਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਂਝਾ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਸਾਂਝਾ ਕਾਰਜ ਸਮੂਹ ਹਰ ਸਾਲ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਂ ਵਰਚੁਅਲੀ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰੇਗਾ। ਦੋਵੇਂ ਧਿਰਾਂ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਤਹਿਤ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦਾ ਤਾਲਮੇਲ ਅਤੇ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨ ਲਈ ਨੋਡਲ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਗੀਆਂ।

ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਮਝੌਤਾ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਮੱਛੀ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਐਕੁਆਕਲਚਰ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਨ, ਨਵੀਨਤਾ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਅਤੇ ਜਲਵਾਯੂ-ਲਚਕੀਲੇ ਵਿਕਾਸ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ​​ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਨੇ ਜਨਵਰੀ 2026 ਵਿੱਚ ਹਸਤਾਖਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਰਾਦੇ ਪੱਤਰ ਦੇ ਐਲਾਨਨਾਮੇ ਦਾ ਵੀ ਸੁਆਗਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਾਂਝੇ ਉੱਤਮਤਾ ਕੇਂਦਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਮੇਤ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।

************

ਜੇਪੀ