ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રી, શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ આજે નવી દિલ્હીના પ્રગતિ મેદાનમાં ભારત મંડપમ ખાતે યોજાઈ રહેલી ઇન્ડિયા-AI ઇમ્પેક્ટ સમિટ અને એક્સ્પો 2026 માં ભારતની જાહેર વિતરણ પ્રણાલી (PDS) ને બદલી રહેલી AI-સક્ષમ અને ડિજિટલ નવીનતાઓ દર્શાવતા પ્રદર્શન પેવેલિયનની મુલાકાત લીધી હતી.

“AI-એમ્પાવર્ડ ઇનોવેશન્સ ફોર પબ્લિક ડિસ્ટ્રિબ્યુશન” શીર્ષક ધરાવતું પ્રદર્શન પેવેલિયન ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય, ભારત સરકારના ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ (DFPD) દ્વારા વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામ (WFP) ના સહયોગથી સંયુક્ત રીતે આયોજિત કરવામાં આવ્યું છે.

શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ ટેકનોલોજી-સંચાલિત, લીકેજ-પ્રૂફ PDS પર પ્રકાશ પાડ્યો

સમિટને સંબોધતા શ્રી પ્રહ્લાદ જોશીએ જણાવ્યું હતું કે ભારત પ્રધાનમંત્રી ગરીબ કલ્યાણ અન્ન યોજના હેઠળ 80 કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓને મફત અનાજ વિતરણ કરી રહ્યું છે - જે વૈશ્વિક સ્તરે અજોડ પહેલ છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે સરકારની પ્રતિબદ્ધતા એ સુનિશ્ચિત કરવાની છે કે ખરીદેલું દરેક અનાજ નિર્ધારિત લાભાર્થીઓ સુધી કાર્યક્ષમ અને પારદર્શક રીતે પહોંચે.

કેન્દ્રીય મંત્રીએ  જણાવ્યું હતું કે ટેકનોલોજી-સંચાલિત સુધારાઓએ જાહેર વિતરણ પ્રણાલીમાં લીકેજ (ગળતર) માં નોંધપાત્ર ઘટાડો કર્યો છે અને જવાબદારીમાં સુધારો કર્યો છે, જે તેને વધુ કાર્યક્ષમ અને નાગરિક-કેન્દ્રિત બનાવે છે.

અન્ન ચક્ર- સપ્લાય ચેઈન ઓપ્ટિમાઈઝેશન દ્વારા ₹250 કરોડની બચત

તકનીકી હસ્તક્ષેપની અસર પર પ્રકાશ પાડતા, શ્રી જોશીએ જણાવ્યું હતું કે સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ, સ્માર્ટ PDS, અન્ન દર્પણ, અન્ન ચક્ર અને ASHA જેવી પહેલો અનાજની સપ્લાય ચેઈનમાં પારદર્શકતા અને ઓપરેશનલ કાર્યક્ષમતાને મજબૂત કરી રહી છે.

તેમણે માહિતી આપી હતી કે અન્ન ચક્ર, જે અનાજના પરિવહન માટે સપ્લાય ચેઈન ઓપ્ટિમાઈઝેશન છે, તેણે માંગ, સ્ટોકની ઉપલબ્ધતા અને લોજિસ્ટિક્સ રૂટનું વિશ્લેષણ કરીને જાહેર ભંડોળના આશરે ₹250 કરોડની બચત કરી છે, જેનાથી ખર્ચ, પરિવહન સમયમાં ઘટાડો થયો છે અને સપ્લાય-ચેઈનની સ્થિતિસ્થાપકતામાં સુધારો થયો છે.

મંત્રીએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે AI-સક્ષમ ફરિયાદ નિવારણ પ્લેટફોર્મ ASHA (અન્ન સહાયતા હોલિસ્ટિક સોલ્યુશન) દર મહિને આશરે 20 લાખ લાભાર્થીઓનો પ્રતિસાદ એકત્રિત કરવા માટે સંપર્ક કરે છે, જે ત્યારબાદ ફરિયાદોના સમયસર નિરાકરણ માટે જિલ્લા વહીવટીતંત્રને મોકલવામાં આવે છે.

પ્રદર્શનની મુખ્ય વિશેષતાઓ

• SMART PDS: રેશનકાર્ડ મેનેજમેન્ટ, પ્રાપ્તિ, ફાળવણી, સંગ્રહ, પરિવહન, વાજબી ભાવની દુકાનની કામગીરી, બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ અને ફરિયાદ નિવારણને સાંકળતું એકીકૃત રાષ્ટ્રીય ડિજિટલ બેકબોન. રિયલ-ટાઇમ એનાલિટિક્સ ડેશબોર્ડ્સ કેન્દ્રીય અને રાજ્ય સ્તરે ડેટા-આધારિત નિર્ણય લેવામાં સપોર્ટ કરે છે.
• અન્ન ચક્ર: માંગ, સ્ટોકની ઉપલબ્ધતા અને લોજિસ્ટિક્સ રૂટનું વિશ્લેષણ કરીને અનાજના પરિવહનને શ્રેષ્ઠ બનાવતી AI-આધારિત મૂવમેન્ટ પ્લાનિંગ સિસ્ટમ, જેનાથી ખર્ચ, પરિવહન સમયમાં ઘટાડો થાય છે અને સપ્લાય-ચેઈન સ્થિતિસ્થાપકતા મજબૂત થાય છે.
• ડેપો દર્પણ: ટેકનોલોજી-સક્ષમ નિરીક્ષણ અને દેખરેખ દ્વારા સુધારેલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર મેનેજમેન્ટ, સ્વચ્છતાના ધોરણો અને સંગ્રહ સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરતું સ્માર્ટ વેરહાઉસિંગ મોનિટરિંગ પ્લેટફોર્મ.
• ઓટોમેટિક ગ્રેન એનાલાઇઝર્સ: પ્રાપ્તિ કામગીરીમાં પારદર્શકતા, ઝડપ અને નિષ્પક્ષતા વધારતી ડિજિટલ ગુણવત્તા-ચકાસણી પ્રણાલીઓ, જેનાથી ખેડૂતોનો વિશ્વાસ મજબૂત થાય છે.
• નાગરિક-કેન્દ્રિત ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ:
  • ASHA (Anna Sahayata Holistic Solution): બહુભાષી ફરિયાદ નિવારણ અને નાગરિક પ્રતિસાદ પ્રણાલી.
  • SCAN: ઝડપી અને પારદર્શક સબસિડી ક્લેમ સેટલમેન્ટને સક્ષમ કરતું ઇન્ટેલિજન્ટ ડોક્યુમેન્ટ પ્રોસેસિંગ પ્લેટફોર્મ.
  • અન્નપૂર્તિ ગ્રેન ATM: બાયોમેટ્રિક પ્રમાણીકરણ દ્વારા સચોટ અને ગરિમાપૂર્ણ અનાજ વિતરણ સુનિશ્ચિત કરતું ઓટોમેટેડ ડિસ્પેન્સિંગ મશીન.

આ પ્રસંગે સચિવ, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ, શ્રી સંજીવ ચોપરા; ડેપ્યુટી એક્ઝિક્યુટિવ ડાયરેક્ટર અને ચીફ ઓપરેટિંગ ઓફિસર, વર્લ્ડ ફૂડ પ્રોગ્રામ, શ્રી કાર્લ સ્કાઉ; અને કન્ટ્રી ડાયરેક્ટર અને પ્રતિનિધિ, WFP ઇન્ડિયા, સુશ્રી એલિઝાબેથ ફૌર ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.

આ પહેલો રાષ્ટ્રીય ખાદ્ય સુરક્ષા માળખાને મજબૂત કરવા અને મોટા પાયે નાગરિક-કેન્દ્રિત જાહેર સેવા વિતરણને વધારવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો લાભ લેવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

SM/GP/JD

(રીલીઝ આઈડી: 2229939) મુલાકાતી સંખ્યા : 7