માનનીય કેન્દ્રીય મંત્રી શ્રી રાજીવ રંજન સિંહ ઉર્ફે લાલન સિંહ મત્સ્યઉદ્યોગ, પશુપાલન અને ડેરી (MoFAH&D) અને પંચાયતી રાજ મંત્રાલય 20 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ વેરાવળ, ગુજરાત ખાતે EEZ માં માછીમારી માટે એક્સેસ પાસ લોન્ચ કરશે

ભારત વિશાળ અને વૈવિધ્યસભર દરિયાઈ સંસાધન આધાર ધરાવે છે, જે આશરે 11,099 કિલોમીટરના દરિયાકાંઠા અને આશરે 24 લાખ ચોરસ કિલોમીટરના એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન (EEZ) દ્વારા સમર્થિત છે. આ વ્યાપક દરિયાઈ ક્ષેત્ર ભારતની પ્રાકૃતિક મૂડીનો એક મહત્વપૂર્ણ ઘટક છે અને ટકાઉ મત્સ્યોદ્યોગ વિકાસ, આજીવિકા નિર્માણ, ખાદ્ય સુરક્ષા અને નિકાસ વૃદ્ધિ માટે અપાર સંભાવનાઓ પ્રદાન કરે છે. ભારત અત્યારે વૈશ્વિક સ્તરે મત્સ્યોદ્યોગ અને જળચરઉછેરના બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ઉત્પાદક છે, અને નાણાકીય વર્ષ 2024-25 દરમિયાન આશરે ₹62,408 કરોડના મૂલ્યની સીફૂડની નિકાસ કરવામાં આવી હતી.

મોટાભાગની માછીમારી પ્રવૃત્તિ દરિયાકાંઠાથી 40-50 નોટિકલ માઇલ સુધી મર્યાદિત રહે છે, જ્યારે 12 થી 200 નોટિકલ માઇલ સુધી ફેલાયેલો વિશાળ EEZ, નોંધપાત્ર સંભાવના હોવા છતાં, ખાસ કરીને ટુના જેવી ઉચ્ચ-મૂલ્યવાળી પ્રજાતિઓ માટે ઓછો ઉપયોગ થાય છે.

2025-26ના કેન્દ્રીય બજેટની જાહેરાતને અનુસરીને અને EEZ માં માછીમારી માટે એક મજબૂત કાનૂની અને સંસ્થાકીય માળખું પૂરું પાડવા માટે, ભારત સરકારે ભારતીય EEZ માં દરિયાઈ માછીમારી સંસાધનોના જવાબદાર અને ટકાઉ ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 4 નવેમ્બર 2025ના રોજ ટેરિટોરિયલ વોટર્સ, કોન્ટિનેન્ટલ શેલ્ફ, એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન અને અન્ય મેરીટાઇમ ઝોન એક્ટ, 1976 (1976 નો એક્ટ 80) હેઠળ "એક્સક્લુઝિવ ઇકોનોમિક ઝોન (EEZ), 2025માં માછીમારીના ટકાઉ ઉપયોગ" માટેના નિયમોને સૂચિત કર્યા છે. વધુમાં, મત્સ્યોદ્યોગ અને જળચરઉછેરમાં ટ્રેસેબિલિટી પર એક રાષ્ટ્રીય માળખું વિકસાવવામાં આવ્યું છે.

આ પગલાં દરિયાઈ માછીમારી સમુદાયોની આજીવિકામાં સુધારો કરતી વખતે માછીમારી કામગીરીની દેખરેખ, પાલન અને સલામતીને મજબૂત બનાવે છે, જેમાં પરંપરાગત અને નાના પાયે માછીમારો, મત્સ્યઉદ્યોગ સહકારી મંડળીઓ, સ્વ-સહાય જૂથો અને FFPO ને ઊંડા સમુદ્રમાં માછીમારી મત્સ્ય પ્રક્રિયા, મૂલ્ય સંવર્ધન અને સંલગ્ન પ્રવૃત્તિઓમાં ભાગ લેવા માટે સશક્ત બનાવવા પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવે છે, જેનાથી સીફૂડ નિકાસના વિકાસને ટેકો મળે છે. આ દિશામાં, મત્સ્યઉદ્યોગ વિભાગ દ્વારા સહકાર મંત્રાલય સાથે એક સંયુક્ત કાર્યકારી જૂથ (JWG) ની રચના કરવામાં આવી છે જેથી ઊંડા સમુદ્રમાં માછીમારી અને તેની સમગ્ર મૂલ્ય શૃંખલામાં પ્રક્રિયા, મૂલ્ય સંવર્ધન, માર્કેટિંગ અને નિકાસ સહિત મત્સ્યઉદ્યોગ સહકારી મંડળીઓને વધુ મજબૂત બનાવી શકાય.

વધુમાં, ભારત સરકારના મત્સ્યોદ્યોગ વિભાગે દેશના મુખ્ય પ્રદેશોમાં 34 મત્સ્યોદ્યોગ ઉત્પાદન અને પ્રોસેસિંગ ક્લસ્ટરોના વિકાસ પર વ્યૂહાત્મક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની કલ્પના કરી છે, જેમાં વેરાવળ, ગુજરાત ખાતેના ફિશિંગ હાર્બર ક્લસ્ટરનો પણ સમાવેશ થાય છે, જે એક મુખ્ય પ્રક્રિયા અને નિકાસ કેન્દ્ર તરીકે તેની મહત્વતા ધરાવે છે.

ભારતનું મત્સ્યઉદ્યોગ અને જળચરઉછેર ક્ષેત્ર પરિવર્તનના નવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યું છે, જે નિકાસ સ્પર્ધાત્મકતા, ડિજિટલ એકીકરણ અને ટકાઉ વિકાસ પર સરકારના મજબૂત ભાર દ્વારા પ્રેરિત છે. સરકારની મુખ્ય પ્રાથમિકતા મૂલ્યવર્ધન વધારવાની અને સીફૂડ મૂલ્ય શૃંખલામાં એન્ડ-ટુ-એન્ડ ટ્રેસેબિલિટી સુનિશ્ચિત કરવાની છે. કેચ સર્ટિફિકેશન, હેલ્થ સર્ટિફિકેશન અને આધુનિક પ્રોસેસિંગ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર સાથે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનું એકીકરણ ગુણવત્તા ખાતરી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોનું પાલન મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. આ પ્રયાસોથી પ્રીમિયમ વૈશ્વિક બજારોમાં પ્રવેશ મેળવવાની, મૂલ્ય પ્રાપ્તિમાં સુધારો કરવાની અને ભારતની સીફૂડ નિકાસનો લાભ સીધો માછીમારો અને દરિયાકાંઠાના સમુદાયોને મળે તે સુનિશ્ચિત કરવાની અપેક્ષા છે.

EEZ નિયમોનું એક કેન્દ્રીય લક્ષણ EEZમાં અધિકૃત માછીમારી કામગીરી માટે પારદર્શક અને કાયદેસર રીતે સમર્થિત એક્સેસ પાસ ફ્રેમવર્કની રજૂઆત છે. આ ફ્રેમવર્ક અને એક્સેસ પાસ ભારતીય માછીમારોને ઉચ્ચ મૂલ્યના સંસાધનો મેળવવા, ટ્રેસેબિલિટી, સર્ટિફિકેશન જેવા નિકાસ ધોરણોને પૂર્ણ કરવા અને મત્સ્યોદ્યોગ મૂલ્ય શૃંખલામાં તેમની આવકમાં નોંધપાત્ર વધારો કરવા માટે સશક્ત બનાવશે.

આ લોન્ચિંગ ભારતના EEZમાં ઓફશોર મત્સ્યોદ્યોગ માટે પારદર્શક, ટકાઉ અને માછીમાર-કેન્દ્રીય શાસન માળખું કાર્યરત કરવા તરફનું એક નિર્ણાયક પગલું રજૂ કરે છે. તે દરિયાકાંઠાના નજીકના માછીમારી પરથી ટકાઉ અને ભાવિ માટે તૈયાર ઓફશોર મત્સ્યોદ્યોગ શાસન તરફ ભારતના સંક્રમણનું પ્રતિક છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઊંડા સમુદ્રના સંસાધનોની વણવપરાયેલી સંભાવનાઓને ખોલવા, માછીમારોની આવક વધારવા, સીફૂડ નિકાસને મજબૂત કરવા અને સમૃદ્ધ અને સર્વસમાવેશક બ્લુ ઇકોનોમી (બ્લુ અર્થતંત્ર)ના રાષ્ટ્રીય વિઝનને આગળ વધારવાનો છે.

SM/IJ/GP/BS

સોશિયલ મીડિયા પર અમને ફોલો કરો :  @PIBAhmedabad    /pibahmedabad1964    /pibahmedabad  pibahmedabad1964[at]gmail[dot]com

(રીલીઝ આઈડી: 2229551) મુલાકાતી સંખ્યા : 52