ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಬೆಂಬಲ, ಶಿಶುಪಾಲನಾ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯ (ಎಂಡಬ್ಲೂಸಿಡಿ) ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳ ಮಿಷನ್‌ಗಳಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ (1) ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮಿಷನ್ ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್ 2.0 (2) ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ; ಮತ್ತು (3) ಕಷ್ಟಕರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯ. ಆಯಾ ವಿಭಾಗಗಳ ಮಿಷನ್‌ಗಳ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

(i) ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಣ್ 2.0 (ಮಿಷನ್ ಪೋಷಣ್ 2.0): ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗನವಾಡಿ ಸೇವಾ ಯೋಜನೆ, ಪೋಷಣ್ ಅಭಿಯಾನ ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಬಾಲಕಿಯರ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 3 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉಪ-ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮರುವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ: (i) ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಬೆಂಬಲ (ii) ಆರಂಭಿಕ ಬಾಲ್ಯದ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು (iii) ನವೀಕರಿಸಿದ ಸಕ್ಷಮ್ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಂಗನವಾಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.

(ii) ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ: ಇದು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ 'ಸಂಬಲ್' ಮತ್ತು 'ಸಾಮರ್ಥ್ಯ' ಎಂಬ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

I. ಸಂಬಲ್ - ಸಂಬಲ್ ವಿಭಾಗದ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಒನ್ ಸ್ಟಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು (ಒಎಸ್ ಸಿ) - ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಬಾಧಿತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸೂರಿನಡಿ  ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು; ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳು (181 ಡಬ್ಲೂಎಚ್ ಎಲ್) ಇಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್ (112) ಮತ್ತು ಇತರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳು/ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 24 x 7 x 365 ಟೋಲ್-ಫ್ರೀ ತುರ್ತು/ತುರ್ತುರಹಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ; ಬೇಟಿ ಬಚಾವೊ ಬೇಟಿ ಪಡಾವೊ (ಬಿಬಿಬಿಪಿ) - ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಲಿಂಗಾನುಪಾತ (ಎಸ್ ಆರ್ ಬಿ) ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ಹುಡುಗಿಯರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣದ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ; ನಾರಿ ಅದಾಲತ್ - ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ, ಕುಂದುಕೊರತೆ ಪರಿಹಾರ, ಸಮಾಲೋಚನೆ, ಪುರಾವೆ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಒತ್ತಡ ಗುಂಪು ತಂತ್ರಗಳು, ಮಾತುಕತೆ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯದಂತಹ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.

II. ಸಾಮರ್ಥ್ಯ – 'ಸಾಮರ್ಥ್ಯ' ಲಂಬ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ (ಪಿಎಂಎಂವಿವೈ) - ಮೊದಲ ಮಗು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗೆ ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ನಗದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಧನ ನೀಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಹೆರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಯೋಜನೆ; ಶಕ್ತಿ ಸದನ್ - ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಮನೆ; ನಗರ, ಅರೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಇರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಸತಿ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಸಖಿ ನಿವಾಸ್; ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಅಂತರ-ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಶುವಿಹಾರ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಬಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಲ್ನಾ ಯೋಜನೆ ಸೇರಿದೆ.

(iii) ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯ: ಮಿಷನ್ ವಾತ್ಸಲ್ಯವು ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆ (ಐಸಿಪಿಎಸ್) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಮಿಷನ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ: (i) ಕಷ್ಟಕರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. (ii) ವಿವಿಧ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳ ಮಕ್ಕಳ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಂದರ್ಭಾಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು. (iii) ನವೀನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, (iv) ಮಕ್ಕಳ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸುವುದು.

ನೀತಿ ಆಯೋಗವು 2019 ರಿಂದ 2024 ರವರೆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಗಳ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಸಚಿವಾಲಯದ ಯೋಜನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ನಿಧಿಯ ಬಳಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಭೌತಿಕ ಸಭೆಗಳು, ವೀಡಿಯೋ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಭೇಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಉನ್ನತ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀಮತಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರಿಸುವಾಗ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 

*****

 

 

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2227513) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 10