જળશક્તિ મંત્રાલય
ખુલ્લામાં શૌચ મુક્ત યોજનાનું અમલીકરણ
પોસ્ટેડ ઓન:
12 FEB 2026 3:37PM by PIB Ahmedabad
સ્વચ્છ ભારત મિશન (ગ્રામીણ) [SBM(G)] હેઠળ 02.10.2014 થી 04.02.2026 સુધી બાંધવામાં આવેલા વ્યક્તિગત ઘરેલું શૌચાલયો (IHHLs)ની સંખ્યા, રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા SBM(G)ના સંકલિત વ્યવસ્થાપન માહિતી પ્રણાલી (IMIS) પર અહેવાલ આપ્યા મુજબ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વાર પરિશિષ્ટ-1માં છે.
રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અહેવાલ મુજબ 2014થી SBM(G) હેઠળ બાંધવામાં આવેલા IHHLsની જિલ્લાવાર વિગતો, SBM(G) ડેશબોર્ડ દ્વારા "તમારા સ્વચ્છ ભારત ડેટાને જાણો" (Know Your Swachh Bharat Data) હેઠળ નીચેની લિંક પર મેળવી શકાય છે:
https://sbm.gov.in/sbmphase2/Secure/Report/SBM_TargetVsAchievementYearWise.aspx
સ્વચ્છતા એ રાજ્યનો વિષય છે. SBM(G) ફેઝ II, કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજના હોવાથી, રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ (UT) સરકારો દ્વારા તેમના સંબંધિત અધિકાર ક્ષેત્રોમાં અમલમાં મૂકવામાં આવે છે. રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો SBM(G) હેઠળ ભંડોળ મેળવવા માટે દરેક નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં તેમના વાર્ષિક અમલીકરણ આયોજન સબમિટ કરે છે. SBM(G) ફેઝ-II હેઠળ, રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને ઘટકવાર (component-wise) ભંડોળ બહાર પાડવામાં આવતું નથી. રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો તેમની જરૂરિયાત અને આયોજન મુજબ જિલ્લાઓને ભંડોળ ફાળવી શકે છે, જાહેર કરી શકે છે અને તેનું નિરીક્ષણ કરી શકે છે. નાણાકીય વર્ષ 2014-15 થી 2024-25 સુધી SBM(G) હેઠળ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને જાહેર કરવામાં આવેલા કેન્દ્રીય હિસ્સાના ભંડોળની વિગતો પરિશિષ્ટ-2 માં છે.
સ્વચ્છ ભારત મિશન (ગ્રામીણ) [SBM(G)], એક કેન્દ્ર પુરસ્કૃત યોજના 2 ઓક્ટોબર, 2014 ના રોજ શરૂ કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉદ્દેશ્ય તમામ ગ્રામીણ પરિવારોને શૌચાલયની સુવિધા આપીને 2 ઓક્ટોબર 2019 સુધીમાં દેશને ખુલ્લામાં શૌચ મુક્ત (ODF) બનાવવાનો હતો. આ કાર્યક્રમ સફળતાપૂર્વક ચલાવવામાં આવ્યો હતો અને તમામ ગામો, જિલ્લાઓ અને રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોએ 2 ઓક્ટોબર, 2019 ના રોજ પોતાને ODF જાહેર કર્યા હતા.
આ માહિતી આજે લોકસભામાં એક પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં જળ શક્તિ રાજ્ય મંત્રી શ્રી વી. સોમન્ના દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
પરિશિષ્ટ-1
SBM(G) હેઠળ 2.10.2014 થી 04.02.2026 સુધી બાંધવામાં આવેલા રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વાર, વ્યક્તિગત ઘરેલું શૌચાલયો (IHHLs)
|
ક્રમ
|
રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનું નામ
|
બાંધવામાં આવેલા IHHLs ની સંખ્યા
|
|
1
|
અંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ
|
23394
|
|
2
|
આંધ્ર પ્રદેશ
|
4457387
|
|
3
|
અરુણાચલ પ્રદેશ
|
155725
|
|
4
|
આસામ
|
4228133
|
|
5
|
બિહાર
|
14223594
|
|
6
|
છત્તીસગઢ
|
3625479
|
|
7
|
ડી અને એન હવેલી અને દમણ અને દીવ
|
22164
|
|
8
|
ગોવા
|
30361
|
|
9
|
ગુજરાત
|
4455629
|
|
10
|
હરિયાણા
|
733759
|
|
11
|
હિમાચલ પ્રદેશ
|
232229
|
|
12
|
જમ્મુ અને કાશ્મીર
|
1431628
|
|
13
|
ઝારખંડ
|
4213753
|
|
14
|
કર્ણાટક
|
5080431
|
|
15
|
કેરળ
|
273194
|
|
16
|
લદ્દાખ
|
22968
|
|
17
|
લક્ષદ્વીપ
|
10
|
|
18
|
મધ્ય પ્રદેશ
|
7793433
|
|
19
|
મહારાષ્ટ્ર
|
7220894
|
|
20
|
મણિપુર
|
277553
|
|
21
|
મેઘાલય
|
317269
|
|
22
|
મિઝોરમ
|
51010
|
|
23
|
નાગાલેન્ડ
|
150192
|
|
24
|
ઓડિશા
|
7575501
|
|
25
|
પુડુચેરી
|
29890
|
|
26
|
પંજાબ
|
572923
|
|
27
|
રાજસ્થાન
|
8590938
|
|
28
|
સિક્કિમ
|
26411
|
|
29
|
તમિલનાડુ
|
6109008
|
|
30
|
તેલંગાણા
|
3146644
|
|
31
|
ત્રિપુરા
|
506433
|
|
32
|
ઉત્તર પ્રદેશ
|
25780920
|
|
33
|
ઉત્તરાખંડ
|
550205
|
|
34
|
પશ્ચિમ બંગાળ
|
8578540
|
| |
કુલ
|
120487602
|
[SBM(G) ના IMIS પર રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો દ્વારા અહેવાલ મુજબ]
પરિશિષ્ટ-2
2014-15 થી 2024-25 સુધી SBM(G) હેઠળ જાહેર કરાયેલ રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ વાર, કેન્દ્રીય હિસ્સાનું ભંડોળ (રૂપિયા કરોડમાં)
|
ક્રમ
|
રાજ્ય/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશનું નામ
|
2014-15
|
2015-16
|
2016-17
|
2017-18
|
2018-19
|
2019-20
|
2020-21
|
2021-22
|
2022-23
|
2023-24
|
2024-25
|
કુલ
|
|
1
|
અંદામાન અને નિકોબાર
|
0.00
|
3.40
|
3.00
|
30.72
|
4.70
|
0.00
|
7.07
|
0.00
|
0.29
|
0.75
|
1.60
|
51.53
|
|
2
|
આંધ્ર પ્રદેશ
|
116.10
|
234.17
|
342.21
|
1219.88
|
1381.11
|
248.11
|
212.27
|
58.26
|
147.03
|
0.00
|
75.52
|
4034.66
|
|
3
|
અરુણાચલ પ્રદેશ
|
14.61
|
38.71
|
65.09
|
137.30
|
51.31
|
61.01
|
15.28
|
4.10
|
14.72
|
15.81
|
7.41
|
425.35
|
|
4
|
આસામ
|
185.78
|
474.27
|
747.58
|
1171.95
|
882.09
|
545.97
|
276.81
|
256.78
|
214.45
|
389.77
|
105.21
|
5250.66
|
|
5
|
બિહાર
|
0.00
|
221.55
|
131.86
|
875.92
|
2943.69
|
1867.38
|
88.56
|
128.01
|
711.49
|
700.00
|
166.51
|
7834.97
|
|
6
|
છત્તીસગઢ
|
28.12
|
144.72
|
584.46
|
677.83
|
448.50
|
138.98
|
68.43
|
0.00
|
177.54
|
83.98
|
0.00
|
2352.56
|
|
7
|
DNH & DD
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
19.68
|
0.84
|
0.00
|
1.65
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
22.17
|
|
8
|
ગોવા
|
0.00
|
1.05
|
0.00
|
0.52
|
0.00
|
0.26
|
0.23
|
15.32
|
25.18
|
19.61
|
9.70
|
71.87
|
|
9
|
ગુજરાત
|
156.07
|
478.22
|
751.23
|
466.04
|
192.92
|
238.45
|
312.56
|
171.36
|
53.63
|
109.61
|
151.40
|
3081.49
|
|
10
|
હરિયાણા
|
5.93
|
32.76
|
68.79
|
39.66
|
70.24
|
115.39
|
80.60
|
29.95
|
0.00
|
0.00
|
25.11
|
468.43
|
|
11
|
હિમાચલ પ્રદેશ
|
130.17
|
4.37
|
117.30
|
20.68
|
0.00
|
33.61
|
23.62
|
41.95
|
38.28
|
42.00
|
28.65
|
480.63
|
|
12
|
જમ્મુ અને કાશ્મીર
|
103.08
|
4.05
|
59.51
|
202.38
|
278.37
|
139.58
|
24.89
|
120.00
|
116.79
|
241.33
|
185.00
|
1474.98
|
|
13
|
ઝારખંડ
|
23.05
|
97.32
|
455.46
|
698.66
|
753.02
|
473.57
|
153.31
|
0.00
|
70.03
|
50.00
|
0.00
|
2774.42
|
|
14
|
કર્ણાટક
|
312.54
|
450.77
|
419.56
|
983.39
|
739.73
|
219.80
|
126.31
|
0.00
|
155.84
|
42.34
|
95.27
|
3545.55
|
|
15
|
કેરળ
|
33.97
|
8.50
|
196.28
|
59.36
|
12.47
|
141.40
|
103.73
|
5.66
|
74.00
|
0.00
|
11.67
|
647.04
|
|
16
|
લદ્દાખ
|
0
|
0
|
0
|
0
|
0
|
00
|
2.71
|
3.56
|
1.28
|
5.75
|
2.55
|
15.85
|
|
17
|
લક્ષદ્વીપ
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
1.94
|
0.00
|
0.00
|
1.94
|
|
18
|
મધ્ય પ્રદેશ
|
0.00
|
374.33
|
1210.77
|
1380.61
|
590.94
|
242.65
|
291.48
|
334.48
|
184.56
|
113.39
|
121.05
|
4844.26
|
|
19
|
મહારાષ્ટ્ર
|
236.11
|
567.45
|
528.94
|
1235.34
|
1352.92
|
396.97
|
276.75
|
0.00
|
0.00
|
110.45
|
189.14
|
4894.07
|
|
20
|
મણિપુર
|
9.18
|
44.19
|
54.49
|
77.02
|
75.06
|
55.62
|
17.51
|
12.09
|
12.86
|
0.00
|
0.00
|
358.02
|
|
21
|
મેઘાલય
|
0.00
|
35.65
|
75.70
|
153.89
|
0.00
|
37.13
|
65.41
|
36.56
|
16.57
|
20.81
|
0.00
|
441.72
|
|
22
|
મિઝોરમ
|
0.00
|
3.32
|
10.98
|
46.24
|
12.73
|
10.78
|
14.05
|
13.22
|
9.84
|
4.98
|
8.83
|
134.97
|
|
23
|
નાગાલેન્ડ
|
20.87
|
10.83
|
64.12
|
71.41
|
59.93
|
39.49
|
22.17
|
9.01
|
19.72
|
31.07
|
20.69
|
369.31
|
|
24
|
ઓડિશા
|
65.84
|
571.50
|
863.65
|
457.02
|
1367.62
|
2044.36
|
58.92
|
0.00
|
0.00
|
46.52
|
111.26
|
5586.69
|
|
25
|
પુડુચેરી
|
2.00
|
4.40
|
0.00
|
50.25
|
0.00
|
2.00
|
0.11
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
0.00
|
58.76
|
|
26
|
પંજાબ
|
0.00
|
38.70
|
197.02
|
283.48
|
0.00
|
97.18
|
65.94
|
0.00
|
42.05
|
54.81
|
41.30
|
820.48
|
|
27
|
રાજસ્થાન
|
271.57
|
938.73
|
777.30
|
981.51
|
865.88
|
390.00
|
229.26
|
275.93
|
288.78
|
69.43
|
98.18
|
5186.57
|
|
28
|
સિક્કિમ
|
3.89
|
6.12
|
7.04
|
12.98
|
1.96
|
5.44
|
6.15
|
4.49
|
5.79
|
6.66
|
7.61
|
68.13
|
|
29
|
તમિલનાડુ
|
205.12
|
78.94
|
537.02
|
865.94
|
760.99
|
137.80
|
162.89
|
0.00
|
78.47
|
239.74
|
99.56
|
3166.47
|
|
30
|
તેલંગાણા
|
105.62
|
128.39
|
135.72
|
481.94
|
515.05
|
119.93
|
46.86
|
0.00
|
0.00
|
14.18
|
9.56
|
1557.25
|
|
31
|
ત્રિપુરા
|
50.65
|
38.89
|
24.98
|
24.00
|
116.93
|
81.06
|
24.33
|
17.14
|
28.28
|
35.79
|
21.78
|
463.83
|
|
32
|
ઉત્તર પ્રદેશ
|
237.99
|
565.39
|
853.33
|
3155.37
|
7414.07
|
2249.94
|
800.32
|
370.59
|
910.23
|
2506.71
|
785.64
|
19849.58
|
|
33
|
ઉત્તરાખંડ
|
40.52
|
49.37
|
348.05
|
146.69
|
65.80
|
50.23
|
50.69
|
14.25
|
37.29
|
63.75
|
8.89
|
875.53
|
|
34
|
પશ્ચિમ બંગાળ
|
371.52
|
712.92
|
640.50
|
583.23
|
534.25
|
808.18
|
261.31
|
135.45
|
406.01
|
720.00
|
150.47
|
5323.84
|
| |
કુલ
|
2730.30
|
6362.98
|
10271.94
|
16610.89
|
21493.12
|
10992.27
|
3892.18
|
2058.16
|
3842.94
|
5739.24
|
2539.56
|
86533.58
|
SM/DK/GP/JD
(રીલીઝ આઈડી: 2227047)
મુલાકાતી સંખ્યા : 25