ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ (IR) ನಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣವನ್ನು ಮಿಷನ್ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ಸುಮಾರು 99.4% ಬ್ರಾಡ್ ಗೇಜ್ (BG) ಜಾಲವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಳಿದ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. 2014-25 ಮತ್ತು 2014 ರ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ:

ಸಮಯ	ಮಾರ್ಗ (ಕಿಲೋ ಮೀಟರ್‌)
2014ರಿಂದ ಮುನ್ನ (about 60 years)	21,801
2014-25	46,900

ವಲಯವಾರು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

ಕ್ರ ಸಂ	ವಲಯ	% ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ
1	ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ	100%
2	ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ರೈಲ್ವೆ	100%
3	ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
4	ಪೂರ್ವ ರೈಲ್ವೆ	100%
5	ಕೊಂಕಣ ರೈಲ್ವೆ	100%
6	ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮೆಟ್ರೋ	100%
7	ಉತ್ತರ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
8	ಈಶಾನ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
9	ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆ	100%
10	ದಕ್ಷಿಣ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
11	ಆಗ್ನೇಯ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
12	ಆಗ್ನೇಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
13	ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	100%
14	ಪಶ್ಚಿಮ ರೈಲ್ವೆ	100%
15	ವಾಯುವ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	99%
16	ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿ ರೈಲ್ವೆ	99%
17	ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ	98%
18	ನೈಋತ್ಯ ರೈಲ್ವೆ	96%

ರಾಜ್ಯ/ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದ ಮಾಹಿತಿ

ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ	ರಾಜ್ಯ	ಶೇಕಡಾವಾರು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ
1	ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ	100%
2	ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	100%
3	ಬಿಹಾರ	100%
4	ಚಂಡೀಗಢ	100%
5	ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ	100%
6	ದೆಹಲಿ	100%
7	ಗುಜರಾತ್	100%
8	ಹರಿಯಾಣ	100%
9	ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ	100%
10	ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ	100%
11	ಜಾರ್ಖಂಡ್	100%
12	ಕೇರಳ	100%
13	ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ	100%
14	ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ	100%
15	ಮೇಘಾಲಯ	100%
16	ಮಿಜೋರಾಂ	100%
17	ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್	100%
18	ಒಡಿಶಾ	100%
19	ಪುದುಚೇರಿ	100%
20	ಪಂಜಾಬ್	100%
21	ತೆಲಂಗಾಣ	100%
22	ತ್ರಿಪುರಾ	100%
23	ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	100%
24	ಉತ್ತರಾಖಂಡ	100%
25	ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ	100%
26	ರಾಜಸ್ಥಾನ	99%
27	ಅಸ್ಸಾಂ	98%
28	ತಮಿಳುನಾಡು	97%
29	ಕರ್ನಾಟಕ	97%
30	ಗೋವಾ	91%

ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ/ಬಹು-ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಿ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (2020-21 ರಿಂದ 2024-25), ತಮಿಳುನಾಡು ಸೇರಿದಂತೆ ರೈಲ್ವೆ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ 29,826 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

2023-24 ರಿಂದ ಜನವರಿ 2026 ರವರೆಗೆ 10,932 ಆರ್‌ಕೆಎಂ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ ಯೋಜನೆ(ಗಳು) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅನುಮತಿಗಳು, ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ, ವಿವಿಧ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅನುಮತಿಗಳು, ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಯೋಜನೆಯ(ಗಳು) ಸ್ಥಳದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯೋಜನಾ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ತಿಂಗಳುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳು ಯೋಜನೆಯ(ಗಳು) ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.

ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 2016-17ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2024-25ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ 178 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಡೀಸೆಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಶೇ. 62 ರಷ್ಟು ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದೆ.

2024-25ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಇಂಧನ ಬಳಕೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತ ₹ 32,378 ಕೋಟಿಗಳು.

ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತದ ವಿವರಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ (https://indianrailways.gov.in) ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿವರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ರೈಲ್ವೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಎಳೆತದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬಯೋ-ಡೀಸೆಲ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಯೋ-ಡೀಸೆಲ್‌ಗಿಂತ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಳೆತವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ

ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, ಅಡುಗೆ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿತ ಬಳಕೆದಾರರ ಅನುಭವಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ವಿವಿಧ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:-

• ರೈಲುಗಳ ಒಳಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗಮಧ್ಯದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಮಂಡಳಿಯ ಮನೆಕೆಲಸದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಕಸವನ್ನು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಎಸೆಯದಂತೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಆದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಕಠಿಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಸ್ವಚ್ಛತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ರೈಲ್ವೆ ಹಳಿಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚಿಂದಿ ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲ್ ಪುಡಿಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (PBCM ಗಳು) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಜೈವಿಕ-ವಿಘಟನೀಯ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ-ವಿಘಟನೀಯವಲ್ಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ವಿವಿಧ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಿನ್ ಮಾದರಿಯ ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

• ಒಳಚರಂಡಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು (STP ಗಳು), ಎಫ್ಲುಯೆಂಟ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು (ETP ಗಳು), ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ರಿಕವರಿ ಫೆಸಿಲಿಟಿ (MRF) ನಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಸವನ್ನು ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ವಿಭಾಗೀಯ, ವಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು/ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆ/ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.

• ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಅಭಿಯಾನಗಳು/ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಮಾನವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಶೌಚಾಲಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿವರಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

ಅವಧಿ	ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಜೈವಿಕ ಶೌಚಾಲಯ ಸಂಖ್ಯೆ
2004- 14	9,587
2014- ರಿಂದ ಈವರೆಗೆ	3,61,572

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ, ವಾರ್ತಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರು ಇಂದು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

 

*****

 

 

 

 

 

 

 

(ಪ್ರಕಟಣೆ ಐ.ಡಿ.: 2226871) ವಿಸಿಟರ್ ಕೌಂಟರ್ : 4