કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રી અને સહકારિતા મંત્રી, શ્રી અમિત શાહ મંગળવાર, 10 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ નવી દિલ્હીમાં "ટેકલિંગ સાયબર-એનેબલ્ડ ફ્રોડ્સ એન્ડ ડિસમેન્ટલિંગ ધ ઇકોસિસ્ટમ" પર રાષ્ટ્રીય પરિષદમાં મુખ્ય સંબોધન આપશે. આ પ્રસંગે, ગૃહ મંત્રી CBI અધિકારીઓના પદક વિતરણ સમારોહ (Investiture Ceremony) ની અધ્યક્ષતા કરશે અને CBI ની નવી સાયબર ક્રાઈમ બ્રાન્ચનું ઉદ્ઘાટન પણ કરશે અને ગૃહ મંત્રાલય (MHA) ના I4C ના S4C ડેશબોર્ડને લોન્ચ કરશે.

"ટેકલિંગ સાયબર-એનેબલ્ડ ફ્રોડ્સ એન્ડ ડિસમેન્ટલિંગ ધ ઇકોસિસ્ટમ" પર બે દિવસીય રાષ્ટ્રીય પરિષદનું આયોજન 10–11 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ભારત મંડપમ, નવી દિલ્હી ખાતે સેન્ટ્રલ બ્યૂરો ઓફ ઇન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોઓર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C), ગૃહ મંત્રાલયના સહયોગથી કરવામાં આવી રહ્યું છે.

CBI વર્ષ 2000 થી સાયબર ક્રાઈમની તપાસ કરી રહી છે અને વર્ષ 2022માં સાયબર ક્રાઈમ ઇન્વેસ્ટિગેશન ડિવિઝનની સ્થાપના કરીને તેની ક્ષમતાઓમાં વધારો કર્યો છે. તે કેન્દ્ર સરકાર અને તેની કચેરીઓને અસર કરતા સાયબર ક્રાઈમની તપાસ માટે નોડલ એજન્સી તરીકે કામ કરે છે, જે સાયબર-આધારિત ગુનાઓ અને સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડી બંનેને સંભાળે છે.

આ પરિષદ એવા સમયે બોલાવવામાં આવી છે જ્યારે, પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ હેઠળ, ભારતના ઝડપી ડિજિટલ પરિવર્તને બેંકિંગ, શાસન અને સંચારની પહોંચમાં નોંધપાત્ર સુધારો કર્યો છે, જ્યારે સાથે સાથે નવી નબળાઈઓ પણ ઊભી થઈ છે જેનો સંગઠિત સાયબર ક્રિમિનલ નેટવર્ક્સ દ્વારા દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે.

પરિષદના પ્રાથમિક ઉદ્દેશ્યો ભારતમાં સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડીના પ્રમાણ, વલણો અને વિકસતી પ્રકૃતિની સહિયારી સમજ કેળવવાનો છે; સાયબર-છેતરપિંડી ઇકોસિસ્ટમના ત્રણ જટિલ સ્તંભો - નાણાકીય સ્તંભ (મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ અને મની લોન્ડરિંગ), ટેલિકોમ સ્તંભ (SIM/eSIM અને ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનો દુરુપયોગ), અને માનવ સ્તંભ (સાયબર ગુલામી અને સ્કેમ કમ્પાઉન્ડમાં માનવ તસ્કરી) ની તપાસ કરવાનો છે; કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ, બેંકો, ટેલિકોમ પ્રદાતાઓ, નિયમનકારો અને ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ્સ વચ્ચે આંતર-એજન્સી અને જાહેર-ખાનગી સહયોગને મજબૂત કરવાનો છે; મર્યાદિત માનવબળ સાથે તપાસના વ્યાપને વધારવા માટે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ અને ડેટા એનાલિટિક્સના ઉપયોગની શોધ કરવાનો છે; ઝડપી છેતરપિંડી રિપોર્ટિંગ, રીઅલ-ટાઇમ ફંડ ટ્રેસિંગ, સમયસર પુરાવા સંરક્ષણ અને બહેતર પીડિત સુરક્ષા માટેની પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરવાનો છે.

પરિષદ નિવારણ, તપાસ, ટેકનોલોજી અપનાવવા, આંતર-એજન્સી સંકલન અને પીડિત-કેન્દ્રિત માળખાને મજબૂત કરીને સાયબર-સક્ષમ છેતરપિંડી સામે લડવા માટે એકીકૃત વ્યૂહરચના ચલાવવા માંગે છે. આખરે, તેનો ઉદ્દેશ્ય નાગરિકોની સુરક્ષા કરવાનો, ગુનાહિત નેટવર્કને તોડી પાડવાનો અને ભારતના ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમમાં વિશ્વાસ મજબૂત કરવાનો છે.

બે દિવસ દરમિયાન, પરિષદમાં કેન્દ્રીય અને રાજ્ય કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ, ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT), નાણાકીય સેવા વિભાગ (DFS), ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI), જાહેર અને ખાનગી ક્ષેત્રની બેંકો, સહકારી બેંકો / NABARD, ફિનટેક કંપનીઓ અને પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ, ટેલિકોમ સેવા પ્રદાતાઓ, સોશિયલ મીડિયા અને ક્લાઉડ સર્વિસ મધ્યસ્થીઓ, સાયબર સિક્યુરિટી નિષ્ણાતો અને ડોમેન નિષ્ણાતો, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અમલીકરણ અને નીતિ પ્રતિનિધિઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને નિષ્ણાતોની સહભાગિતા જોવા મળશે. આ બહુ-હિતધારક જોડાણ સાયબર ક્રાઈમનો સામનો કરવા માટે "હોલ-ઓફ-ઇકોસિસ્ટમ" (whole-of-ecosystem) અભિગમ પ્રતિબિંબિત કરે છે.

SM/IJ/GP/JD