ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ತನ್ನ"ಆಪ್ಟಿಮಲ್ ಜನರೇಷನ್ ಮಿಕ್ಸ್ 2030" ಕುರಿತಾದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, 2029-30ರ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು 60.63 GW ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 18.98 GW ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳಿಂದ (PSP) ಮತ್ತು 41.65 GW ಬ್ಯಾಟರಿ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಗಳಿಂದ (BESS) ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಶೇಖರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ದೇಶೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ:

• ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ವಿತರಣಾ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, ಪೂರಕ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ BESS ಅನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
• ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳನ್ನು (PSP) ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜೂನ್ 30, 2028 ರಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಪಂಪ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗಳಿಗೆ (PSP) ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಸರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ISTS) ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ 100% ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಕೆಲವು ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜೂನ್ 30, 2028 ರಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿದ ಸಹ-ಸ್ಥಳೀಯ BESS ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ 100% ISTS ಶುಲ್ಕ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ BESS ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಯಾಬಿಲಿಟಿ ಗ್ಯಾಪ್ ಫಂಡಿಂಗ್ (VGF) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ₹3,760 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 13,220 MWh ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರತಿ MWh ಗೆ 27 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ VGF ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಜೂನ್ 2025 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು 30 GWh ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು VGF ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ. ಪವರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಡೆವಲಪ್ ಮೆಂಟ್ ಫಂಡ್ ನಿಂದ (PSDF) ₹5,400 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ MWh ಗೆ 18 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳ VGF ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• “ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಸೆಲ್ (ACC) ಬ್ಯಾಟರಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಕುರಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ”ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಸ್ಟೇಷನರಿ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ 10 GWh ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
• ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ‘ಸೌರ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ’ಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಶೇಖರಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ವ್ಯಾಪಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು “ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ”ವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆಯು (DST), ಕ್ಲೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್ (CEMI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡುತ್ತಿದೆ

31.12.2025ರ ವೇಳೆಗೆ, ಎಸ್‌ಇಸಿಐ, ಎನ್‌ಟಿಪಿಸಿ, ಎನ್‌ಎಚ್‌ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಜೆವಿಎನ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (REIAs) ಸುಮಾರು 69 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಯ್ಕೆ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 24.3 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಹ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಟೆಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 'ಗ್ರೀನ್ ಎನರ್ಜಿ ಓಪನ್ ಆಕ್ಸೆಸ್' ಅಥವಾ 'ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್' ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯು REIA ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಡ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಹು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸೌರ/ಪವನ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ವೆಚ್ಚವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಖರೀದಿದಾರರಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪರಿಹಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಕೇವಲ ಸೌರ/ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳಿಗೆ (REIAs) ಕೇವಲ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (RE) ಟೆಂಡರ್ ಗಳಿಂದ ಇಂಧನ ಶೇಖರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೌರ/ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಟೆಂಡರ್ಗಳಿಗೆ, ಗರಿಷ್ಠ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ  ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸುವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಟೆಂಡರ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ (FDRE) ಪೂರೈಸುವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಟೆಂಡರ್ ಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದೆ.

REIAಗಳು ಹೊರಡಿಸಿದ ಬಿಡ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ (PPAs) ಸಹಿ ಹಾಕಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವು ಸಕ್ರಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವನ್ನು  ಪಾಲಿಸುವಂತೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಟೆಂಡರ್ಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಹೊರಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಡಿಸ್ಕಾಮ್ ಗಳು (DISCOMs) ಹಾಗೂ ಇತರ ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುವಂತೆ REIAಗಳಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವುದೂ ಸೇರಿದೆ. ಅನುಷ್ಠಾನದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಮತ್ತು PPA ಸಹಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಖರೀದಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ನವೀನ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ರಾಜ್ಯ ಖಾತೆ ಸಚಿವರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಪಾದ್ ಯೆಸ್ಸೊ ನಾಯ್ಕ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

*****